Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 16 czerwca 2005 r.
I SA/Ol 20/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ryszard Maliszewski.

Sędziowie WSA: Zofia Skrzynecka, Asesor Wojciech Czajkowski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi k.c., J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "(...)", Nr "(...)" w przedmiocie powstania długu celnego w związku z procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła

1)

odrzuca skargę J. C.,

2)

uchyla zaskarżoną decyzję,

3)

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku,

4)

zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarżącej k.c. kwotę 793 zł (siedemset dziewięćdziesiąt trzy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

k.

c. i Jan C. złożyli skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 1 grudnia 2004 r. o nr "(...)" utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nr "(...)" z dnia 4 października 2004 r., którą stwierdzono powstanie długu celnego w związku niewykonaniem przez k.c. obowiązku wynikającego ze stosowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła.

Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 8 września 2004 r., Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie celne w związku z przywozem przez k.c. z Niemiec samochodu osobowego m-ki M. W toku postępowania organ celny ustalił, że samochód ten, o numerze rejestracyjnym "(...)", k.c. wprowadziła na polski obszar celny w styczniu 2003 r. Na ustnie złożony wniosek, samochód został objęty procedurą celną odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, w związku z którą jako osobę zobowiązaną do wykonania wynikających obowiązków wynikających z tej procedury wskazano k.c.

Organ stwierdził, iż w czasie trwania procedury strona opuściła polski obszar celny, nie dokonując jednak powrotnego wywozu pojazdu. Ustalił również, że w dniu 23 czerwca 2003 r., w czasie gdy pojazd pozostawał na polskim obszarze celnym, został przez Skarżącą wyrejestrowany na terenie Niemiec. Pozostawiony na polskim obszarze celnym miał zaś zamontowane tablice rejestracyjne "(...)", należące do innego samochodu zarejestrowanego w Niemczech.

W oparciu o powyższe organ celny przyjął, iż ciążący na k.c. obowiązek powrotnego wywozu pojazdu lub nadania nowego przeznaczenia, wynikający ze stosowania procedury celnej odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła nie został wykonany. Zatem w dniu, w którym obowiązku tego nie dopełniono powstał dług celny, a zobowiązaną do uiszczenia należności z tego tytułu była korzystająca z procedury celnej k.c.

Za datę powstania długu celnego, a zarazem określenia elementów kalkulacyjnych, tj. wartości celnej, pochodzenia i stawki cła przyjęto dzień 26 sierpnia 2003 r., czyli stwierdzenia niewykonania obowiązku. Wartość celną pojazdu ustalono w kwocie 1.000 euro, tj. 4.367,60 zł, na podstawie art. 23 § 1 ustawy 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 z późn. zm.) i w oparciu o deklarowaną przez stronę wartość pojazdu, przyjętą z treści upoważnienia udzielonego przez stronę J. C. w dniu 9 września 2003 r.

Wysokość należności celnych i podatkowych w związku z przywozem zakwestionowanego samochodu organ określił na łączną kwotę 26.404,70 zł, w tym wynikającą z długu celnego w wysokości 10.919,00 zł, podatku akcyzowego

-

9.936,60 zł, zaś podatku VAT - 5.549,10 zł. Odsetki od tych należności określono natomiast na sumę 4.087,90 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji powołał art. 145 § 1 i § 2 kodeksu celnego wskazując, iż procedura odprawy czasowej z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła pozwała na wykorzystanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego Z używania tych towarów. Pozwolenie na dokonanie odprawy czasowej udzielane jest na wniosek osoby, która ma użytkować towary lub organizować ich użytkowanie. Warunkiem objęcia pojazdu procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła jest zaś własność towaru należącego do osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym, wykorzystywanie tego towaru wyłącznie do celów określonych w pozwoleniu przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury oraz powrotne wywiezienie lub nadanie innego przeznaczenia celnego towaru najpóźniej w dniu, W którym osoba przywożąca opuszcza polski obszar celny.

Organ zwrócił uwagę, iż w sytuacji nie dopełnienia obowiązków wynikających z procedury celnej powstaje dług celny. Dłużnikiem jest zaś osoba zobowiązana do ich wykonania. W przypadku ustalenia przez organ celny, że procedura nie została zakończona zgodnie z określonymi warunkami i terminami, podejmuje on działania wyjaśniające i sprawdzające w celu uregulowania sytuacji towarów.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, zgodnie z którymi przyczyną nie dokonania wywozu samochodu było jego uszkodzenie w kolizji drogowej, Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zgodnie z przepisami prawa celnego zdarzenie takie, odnoszące się do samochodu objętego procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, nie ma wpływu na wyłączenie odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązków wynikających z procedury i powstanie długu celnego. Organ zauważył, iż zgodnie z przepisami prawa celnego, towary niekrajowe, w tym pojazdy objęte procedurą odprawy czasowej i uszkodzone podczas kolizji, mogły być poddane na polskim obszarze celnym naprawie. Wymagało to jednak zastosowania procedury uszlachetniania czynnego. W przypadku, gdyby z uwagi na rozmiar uszkodzeń naprawa pojazdu lub jego powrotny wywóz okazały się niemożliwe, dopuszczalne było nadanie przeznaczenia celnego - zniszczenie towaru. Obowiązek zakończenia procedury odprawy czasowej i zgłoszenia do nowej procedury uszlachetniania czynnego lub złożenia wniosku o nadanie przeznaczenia celnego - zniszczenie towaru, leżał zaś po stronie korzystającego i wymagał formy pisemnej.

Wykonaniem obowiązków wynikających z wymienionej procedury i prawnie przewidzianą formą nadania innego przeznaczenia celnego nie było natomiast przekazanie powoływanej przez skarżącą w toku postępowania, ustnej informacji w granicznym urzędzie celnym o pozostawieniu pojazdu na terenie kraju.

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, strona w celu zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa celnego, mogła skorzystać z przysługujących jej uprawnień wynikających z art. 4 Prawa celnego i uzyskać od organów celnych właściwą informację, czego nie dopełniła.

Zatem, wobec naruszenia przez k.c. obowiązku wynikającego ze stosowania procedury celnej odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła i w związku z wyczerpującym rozpatrzeniem całego materiału dowodowego stwierdzenie powstania długu celnego było, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, w pełni uzasadnionym.

W złożonej skardze K. i J. C. zarzucili organom celnym błędy w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nieprawidłową ocenę prawną jej okoliczności. Zwrócili jednocześnie uwagę, iż pozostawienie zakwestionowanego samochodu na terenie kraju związane było z uszkodzeniem pojazdu w związku z kolizją drogową w dniu 2 stycznia 2003 r., oraz jego zatrzymaniem przez policję w dniu 26 sierpnia 2003 r. Podnieśli, że organ celny ustalając wartość celną samochodu niesłusznie przyjął za podstawę kalkulacji kwotę 1.000 euro, w sytuacji gdy był to pojazd uszkodzony, którego stan techniczny uległ od 2000 r. znacznemu pogorszeniu. Wskazując na powyższe i wnosząc o podważenie przez Sąd ustaleń i dokonanej przez organy ich oceny prawnej Skarżący zwrócili się również o powołanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym biegłego na okoliczność zaistniałego wypadku drogowego oraz powstałej w związku z tym rzeczywistej szkody.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał J.C. do przedłożenia stosownych dokumentów w związku z Jego wnioskiem o dopuszczenie nowych dowodów w celu wykazania, że zakwestionowany samochód był Jego własnością i że to On wprowadził pojazd na polski obszar celny, a zatem powinien być adresatem decyzji podatkowej.

W związku z wezwaniem w dniu 30 maja 2005 r. wpłynęły do Sądu tłumaczenia na język polski dokumentów wystawionych na nazwisko J.C., tj. międzynarodowej karty ubezpieczenia komunikacyjnego, prawa jazdy oraz dowodów ubezpieczenia samochodu osobowego o numerze rejestracyjnym "(...)" i stron 8 - 9 paszportu.

Pismem z dnia 10 czerwca 2005 r. Dyrektor Izby Celnej uznał złożone przez Skarżącego oświadczenie za niewiarygodne podnosząc, iż jest ono sprzeczne z wcześniejszymi zeznaniami strony oraz ze stanowiskiem zawartym w pismach kierowanych do organów celnych przez k.c.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, iż badając akta sprawy Sąd stwierdził niedopuszczalność wniesienia skargi w niniejszej sprawie przez J. C.

Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) cytowanej dalej jako p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służą one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Prawa Obywatelskich. Stosownie do § 2 tego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy natomiast rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

W świetle materiałów sprawy nie budzi wątpliwości, iż stroną prowadzonego przez organy celne postępowania w sprawie była k.c., zaś J.C. nie brał w nim udziału na prawach strony. Jeśli zatem, nie istniał w związku ze skargą J.C., przedmiot sporu podlegający orzecznictwu sądu administracyjnego na podstawie art. 3 i 4 p.p.s.a., to wniesienie przez wymienionego skargi na decyzję administracyjną w sprawie stwierdzenia długu celnego K, C. było niedopuszczalne.

W związku z powyższym Jego skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Przechodząc do rozważań dotyczących istoty sporu w niniejszej sprawie, a więc prawidłowości ustaleń faktycznych w sprawie i ich oceny prawnej przez organy celne na wstępie zwrócić należy uwagę, iż stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153 poz. 1269), zwanej dalej p.u.s., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu określa natomiast podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej, stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżoną decyzję jedynie wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznawanie zatem skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny orzekając w granicach danej sprawy pełni bowiem wyłącznie funkcje kasacyjne badając zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, co stanowi wskazany wyżej element sądowej kontroli nad działalnością administracji publicznej.

W świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może wprawdzie z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, jednak możliwe jest przed tym sądem jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne (por. Jan Paweł Tamo - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz - Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str.165).

W toku postępowania w sprawie Sąd nie mógł więc podejmować czynności dowodowych w związku z wnioskami skargi o powołanie biegłego na okoliczność zaistniałego wypadku drogowego, czy powstałej w związku z tym rzeczywistej szkody. Przeprowadzone zaś dowody uzupełniające z dokumentów przedłożonych przez J.C. w celu wykazania, iż to On był właścicielem i sprowadził z zagranicy zakwestionowany samochód nie podważyły ustaleń organów celnych. W tym zakresie Sąd uznał za przekonywujące i oparte na prawidłowej ocenie dowodów znajdujących się w aktach sprawy, stanowisko Dyrektora Izby Celnej powołane w piśmie z dnia 10 czerwca 2005 r.

Sąd podzielił przy tym argumentację organu, iż przepisy prawa celnego nie ograniczają możliwości korzystania z procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła jedynie do osób będących właścicielami sprowadzanych towarów.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy badanej sprawy jednoznacznie potwierdził, iż organy obu instancji słusznie przyjęły, że procedura odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła nie została przez k.c. zakończona zgodnie z określonymi prawem warunkami i terminami.

Trafnie zauważono też w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w związku ze stwierdzeniem powstania długu celnego przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej należało w niniejszej sprawie stosować przepisy dotychczasowe, na podstawie art. 26 ustawy z dnia 26 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623).

Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 października 2004 r. Sąd stwierdził, iż praktycznie całość materiału dowodowego w sprawie dotyczącej powstania długu celnego oparta została na ustaleniach umorzonego przez Sąd Rejonowy postępowania karnego skarbowego przeciwko k.c. o czyn z art. 88 § 1 w zw. z art. 54 § 2 i art. 7 § 1 kodeksu karnego skarbowego.

Określając natomiast na podstawie art. 23 § 1 kodeksu celnego wartość celną zakwestionowanego samochodu, organ pomimo zarzutów strony w postępowaniu odwoławczym ograniczył się jedynie do treści upoważnienia udzielonego przez Wymienioną ojcu J.C., w którym określiła Ona wartość pojazdu na kwotę 1.000 euro.

W niniejszej zaś sprawie - kiedy strona skarżąca wskazała na to, że organ błędnie określił należność, przyjmując cenę za jaką skarżąca zakupiła przedmiotowy samochód w 2000 r., należało podjąć bardziej efektywne działania na rzecz wyjaśnienia tych wątpliwości. Należy bowiem zaakcentować, że troska o prawdziwość poczynionych w sprawie celnej ustaleń faktycznych winna wynikać nie tylko z dokumentów ujawnionych w innym postępowaniu, lecz także powinna inspirować pewne działania podejmowane przez organ z urzędu.

Przeprowadzając postępowanie, w celu ustalenia rzeczywistej wartości pojazdu należało zatem zapewnić stronie efektywny w nim udział umożliwiając złożenie wyjaśnień i przesłuchując w związku ze zgłoszonymi uwagami. Niezbędnym w celu rzetelnego ustalenia wartości celnej samochodu jest przy tym zweryfikowanie przedstawionej wersji i podanie przyczyn zakwestionowania wartości celnej wskazanej przez stronę, a w zależności od ustaleń ewentualne zasięgnięcie opinii rzeczoznawcy.

Z materiału dowodowego wynika natomiast, że organ odwoławczy nie przeanalizował tych okoliczności, biorąc za podstawę oceny dane zawarte w załączonym do sprawy karnej i pozbawionym daty upoważnieniu do dysponowania samochodem. Organ nie skomentował przy tym faktu, że, jak twierdzi skarżąca, przedmiotowy samochód był uszkodzony, zaś jego wartość na dzień ustalenia długu celnego, tj. 26 sierpnia 2003 r. była niższa od tej którą ustalił Urząd Celny. Powody przyjęcia wartości transakcyjnej wskazane w § 1 art. 23 Kodeksu celnego muszą mieć zaś charakter uzasadniony oraz uwzględniać wiarygodność i dokładność dokumentów służących do określenia wartości celnej.

Uzupełniając postępowanie dowodowe należy również podjąć inne działania - na wniosek lub z urzędu, w tym poprzez ewentualne zasięgnięcie opinii rzeczoznawcy, które pozwolą należycie ustalić stan faktyczny. Winien on uwzględniać także zebrany materiał dowodowy w postępowaniu karnym, który w zależności od znaczenia w sprawie należy włączyć do akt sprawy celnej stosownym postanowieniem.

Organ powinien również dokonać tłumaczenia dołączonych do akt dokumentów w języku niemieckim (k.l0,11,26,27).

W zależności od ustaleń w sprawie organ powinien ponadto wykonać inne wyłaniające się w toku postępowania czynności.

Wnikliwa ocena okoliczności ujawnionych w toku postępowania umożliwi z kolei zastosowanie właściwych norm prawa materialnego.

Reasumując podnieść należy, iż kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony.

Z zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 122 Ordynacji podatkowej wynika zaś konieczność uzyskania w toku postępowania takiego materiału dowodowego i takiego obrazu stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. W świetle dyspozycji art. 187 § 1 tej ustawy, obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, spoczywa na organach podatkowych i organy te powinny go zbadać, aż do uzyskania pewności co do istnienia określonego stanu faktycznego i prawnego. Nie dopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, stanowi wadę postępowania wpływającą w sposób istotny na wynik sprawy i jest podstawą uchylenia decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Podkreślić należy, iż zebrany materiał dowodowy może być uznany za wyczerpujący, jeśli ustalono wszystkie fakty prawotwórcze w sposób niesporny, nie pomijając żadnego z nich, ani też nie pozostawiając bez wyjaśnienia wyłaniających się wątpliwości.

Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej naruszone zostały przez organy obu instancji wymienione wyżej przepisy i zasady procesowe, bowiem pomimo tych wątpliwości nie zweryfikowano twierdzeń strony i nie wyjaśniono istotnej okoliczności faktycznej mającej niewątpliwie znaczenie dla prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, a dotyczącej jednoznacznego ustalenia wartości celnej zakwestionowanego towaru.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, zaś o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.