Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 30 czerwca 2005 r.
I SA/Ol 193/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Pierechod.

Sędziowie WSA: Ryszard Maliszewski, Asesor Wojciech Czajkowski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "(...)", Nr "(...)" w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek i rozłożenia na raty zaległości podatkowych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 7 kwietnia 2005 r. o nr "(...)" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2004 r., którą

-

odmówiono P. Z. umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 2.232 zł należnych na dzień złożenia podania od zaległości podatkowej w podatku dochodowym za 2002 r. w kwocie 7.814,20 zł,

-

odmówiono rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w kwocie

7.814,20 zł z tytułu podatku dochodowego za 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 2.232 zł

-

odmówiono umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 4.197,30 zł należnych na dzień złożenia podania od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2002 r. w kwocie 13.035,70 zł oraz

-

odmówiono rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w kwocie

13.035,70 zł z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 4.197,30 zł.

Z wnioskiem o ulgę w spłacie należności Skarbu Państwa za ww. okresy Podatnik zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismem z dnia 02 11.2005 r., uzupełnionym w dniu 18 listopada 2004 r. W uzasadnieniu powołał trudną sytuację finansową prowadzonej głównie na potrzeby przemysłu stoczniowego działalności gospodarczej, spowodowaną kryzysem tego przemysłu i niesolidnością kontrahentów, co w konsekwencji doprowadziło do wyprzedaży majątku trwałego firmy. P.Z. wskazał również, iż przez ponad 20 lat prowadzenia działalności gospodarczej nigdy nie doprowadził do powstania zaległości podatkowych i nie korzystał z pomocy publicznej. Dla poprawy zaistniałej sytuacji zaprzestał zaś inwestycji i podjął działania ograniczające koszty oraz zakończył współpracę z nierzetelnymi odbiorcami. Uzasadniając odmowę umorzenia odsetek i rozłożenia na raty zaległości podatkowych Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu Naczelnika Urzędu Skarbowego i wskazał, że decyzje wydawane na podstawie art. 67 § 1 i art. 48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) są decyzjami uznaniowymi, zaś ocena przesłanek uzasadniających żądanie podatnika należy do organu podatkowego. Organ ten może nie skorzystać z przysługujących mu uprawnień do zastosowania ulgi w zapłacie zaległości podatkowych, nawet jeśli w sprawie zachodzi przesłanka jej zastosowania, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Dyrektor Izby podniósł, że umorzenie odsetek za zwłokę, jak i rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych, są instytucjami wyjątkowymi, które powinny być stosowane przez organ podatkowy tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Z tych też względów nie mogą być traktowane jako powszechny środek pomocy.

Ustalona natomiast w oparciu o informacje przekazane przez stronę oraz przedłożone przez Nią dokumenty, sytuacja finansowa nie jest trudna, skoro P.Z. posiada majątek znacznej wartości i osiągał w latach 2003-2005 wysokie dochody. Nie uwzględniając argumentacji podatnika wskazującej na konieczność spłaty kredytów bankowych, organ zauważył, iż budżet Państwa nie może ponosić konsekwencji z tego tytułu. Jednocześnie zwrócił uwagę, iż zaległości od których naliczono przedmiotowe odsetki za zwłokę powstały w wyniku nie uiszczenia zadeklarowanych kwot bezspornych zobowiązań podatkowych. Obowiązkiem każdego podatnika jest zaś w pierwszej kolejności prawidłowe i terminowe regulowanie tych zobowiązań.

W ocenie organu, nie mogła również stanowić uzasadnienia dla przyznania ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę i rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych, powoływana przez stronę niesolidność kontrahenta. Podejmując działalność podatnik powinien bowiem liczyć się z ryzykiem jej prowadzenia i zabezpieczyć środki na pokrycie zobowiązania podatkowego w przewidzianym ustawowo terminie. Dyrektor Izby zwrócił uwagę, iż kontrahenci strony, tj. A S.A i B Spółka z o.o. zobowiązały się uregulować swoje zobowiązania do 2006 r. Dopóki zatem istnieją, możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę, ich umorzenie byłoby, zdaniem organu, przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym.

Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że w toku postępowania dokonano prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony, zaś w stanie faktycznym sprawy zastosowanie żądanej ulgi skutkowałoby nierównym traktowaniem podmiotów w sferze zobowiązań podatkowych oraz postawiłoby podatnika w korzystniejszej sytuacji w porównaniu do podmiotów prawidłowo i terminowo rozliczających się z budżetem Państwa.

W złożonej skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej P. Z. ponownie podniósł, iż działalność gospodarczą prowadzi od 1983 r. i dotychczas nie zalegał z zapłatą zobowiązań względem budżetu Państwa.

Wskazał, że zaległości podatkowe powstały w związku z nie wywiązywaniem się kontrahentów tj. Spółek Skarbu Państwa z płatności za wykonane przez Skarżącego usługi.

Podał również, że w 2002 r. pomimo trudnej sytuacji finansowej i wniosku o odroczenie terminu płatności podatku, w wyniku prowadzonej egzekucji zostało zablokowane jego konto zakładowe, uniemożliwiając prowadzenie działalności gospodarczej.

Jak wynika z uzasadnienia skargi, na poczet swojego zadłużenia P.Z. przekazał do Urzędu Skarbowego niezapłacone faktury od dłużników. Organ podatkowy I instancji odstąpił zaś od wyegzekwowania odsetek od tych dłużników.

Skarżący podniósł także, że zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o wpis na listę dłużników A S.A i B Spółki z o.o.

otrzymując niezobowiązującą odpowiedź, iż uregulują oni należności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153 poz. 1269), zwanej dalej p.u.s., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu określa podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej, stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje i inne wymienione w tym przepisie akty administracyjne.

W świetle powyższych unormowań nie jest kompetencją sądu administracyjnego merytoryczne rozstrzyganie sprawy administracyjnej, które zastąpiłoby rozstrzygnięcie organu administracyjnego, i to nawet w sytuacji, gdy sąd ten dysponuje pełnym materiałem faktycznym niezbędnym do jego wydania. Te bowiem zadania odnoszą się do właściwości organów administracji publicznej, powołanych na mocy stosownych przepisów do rozpoznawania i załatwiania konkretnych spraw danej kategorii w postępowaniu administracyjnym i władnych w związku z tym do podejmowania decyzji orzekających o uprawnieniach bądź obowiązkach indywidualnego podmiotu.

Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia organu w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek i rozłożenia na raty zaległości podatkowych nie mógł zatem w związku ze skargą P. Z. orzekać w kwestii umorzenia odsetek w kwocie 6.500 zł, czy zaliczenia na poczet należności głównej wpłaconej do urzędu skarbowego kwoty 4.500 zł.

Badając natomiast legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 kwietnia 2005 r. Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy zasadnie uznał, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu.

W myśl art. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), organ podatkowy może na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Te same przesłanki udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej jaką jest rozłożenie na raty określa art. 48 § 1 powołanej ustawy.

Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanych wyżej przepisów mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, co potwierdza zawarte w nich sformułowanie "organ podatkowy może...". Ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie odsetek od zaległości podatkowych, czy też rozłożenie zaległości na raty pozostawiona więc została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się zatem do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on przepisów postępowania, a w szczególności zasady swobodnej oceny dowodów.

Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Organy podatkowe w oparciu o zgromadzone dowody ustaliły, że Skarżący 2003 r. osiągnął dochód w wysokości 219.706,10 zł. Od stycznia do listopada 2004 r. Jego dochód wyniósł 176.457,49 zł, zaś od stycznia do lutego 2005 r. - 30.678,99 zł. Do lipca 2003 r. P.Z. uzyskiwał dochody miesięczne w kwocie około 4.600 zł. przy miesięcznych kosztach utrzymania w wysokości 1.250 zł Małżonka Skarżącego, z którą pozostaje on w rozdzielności majątkowej osiągała również w tym okresie dochody miesięczne w kwocie przekraczającej 5.800 zł.

Organy podatkowe ustaliły również, że strona posiada majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 150m2, lokalu użytkowego, mieszkania w O. o powierzchni 50m2 i trzech samochodów. Na utrzymanie rodziny przeznacza ok. 3.400 zł, na utrzymanie domu ok. 450 zł, a na wydatki związane z działalnością gospodarczą, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodów około 500 zł. Zaległości podatkowe od których naliczono przedmiotowe odsetki za zwłokę powstały zaś w wyniku nie uiszczenia zadeklarowanych przez kwot zobowiązań podatkowych.

Jak wynika z wyjaśnień skarżącego składanych w toku postępowania podatkowego, zadłużenie powstało po zachwianiu płynności finansowej Jego firmy w związku z niesolidnością kontrahentów.

Zdaniem Sądu, powołane wyżej okoliczności sprawy powodują, nie budzi zastrzeżeń ocena organów obu instancji, że sytuacja finansowa i majątkowa strony nie jest trudna, zaś spłacanie kredytów dotyczących działalności gospodarczej nie uzasadnia udzielenia żądanej ulgi w spłacie należności, a zatem brak jest przesłanek z art. 67 § 1 oraz art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej do umorzenia odsetek od zaległości podatkowych i rozłożenia jej na raty.

Skoro bowiem zarówno umorzenie, jak i rozłożenie jej na raty stanowią instytucje nadzwyczajne, to tym samym wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą więc wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które Podatnik nie mógł mieć wpływu (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1997 r. SA/Gd 3277/95).

W orzecznictwie NSA wyraża się tak daleko idące poglądy (np. w wyroku z dnia 8 kwietnia 1998 r. o sygn. akt SA/Ka 1494/96, czy z dnia 28 stycznia 1998 r. o sygn. akt I SA/Wr 2028/96), że niesporne wystąpienie okoliczności gospodarczo lub społecznie uzasadnionych oraz przypadków zagrożenia bytu podatnika nie obligują organu podatkowego do umorzenia podatku, czy zastosowania innego typu ulg.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i rodzinną strony i poddały ocenie racje, na które powołał się skarżący. Sytuacja rodzinna i majątkowa Podatnika nie zostały uznane jako szczególna i wyjątkowa, a zwłaszcza zagrażająca jego egzystencji. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona bowiem na przyjętej w orzecznictwie wykładni cyt. wyżej przepisów dotyczących ulg w spłacie zaległości podatkowych oraz mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostają w tej sytuacji podnoszone przez Skarżącego, a nie potwierdzone w toku postępowania w sprawie, okoliczności dotyczące terminowego wywiązania się strony z obowiązków podatkowych względem Skarbu Państwa.

W sytuacji więc, gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły aspekty faktyczne i prawne, zaś w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, iż jest ona niezgodna z prawem.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.