I SA/Ol 16/15 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - OpenLEX

I SA/Ol 16/15 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1654019

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 lutego 2015 r. I SA/Ol 16/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Anna Ambroziak (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "(...)" Nr "(...)" w przedmiocie: pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych

Uzasadnienie faktyczne

K. J., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia "(...)" w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. W skardze zawarła również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Następnie wnioskiem z dnia 19 stycznia 2015 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych.

Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M. J. i trójką małoletnich dzieci. Oświadczyła, że uzyskuje dochody z umowy o pracę w wysokości 1.320 zł, zaś mąż z tytułu renty inwalidzkiej otrzymuje dochód w kwocie 744 zł. Łączny dochód miesięczny rodziny wnioskodawczyni wynosi 2064 zł. Wyjaśniła również, że nie posiada majątku. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie jest już rolnikiem. Użytkowaną ziemię rolną zwróciła ANr z powodu wygaśnięcia umowy.

Pismem z dnia 21 stycznia 2015 r. skarżąca na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Odpowiadając na wezwanie skarżąca wskazała, że ponosi stałe miesięczne koszty utrzymania w łącznej wysokości 2924,90 zł. Na stałe miesięczne wydatki skarżącej składają się: opłaty za gaz butlowy -114 zł, opłata za energię elektryczną - 175 zł, ogrzewanie - 275 zł (koszt zakupu drzewa), opłata za telefon 37 zł, opłata za internet 59,90 zł, opłata za wywóz odpadów -54 zł, koszty wyżywienia 1050 zł, ubranie 400 zł, środki czystości 250 zł, koszty nauki dzieci - 244 zł, koszty leczenia i zakup lekarstw 275 zł. Dodatkowo skarżąca dokłada ojcu do podatku za mieszkanie - 50 zł rocznie. Zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność jej ojca. Ponadto skarżąca oświadczyła, że korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci zakupu obiadów w szkole dla dzieci. Wyjaśniała również, że nie składała zeznania podatkowego za rok 2014 gdyż nie uzyskała dochodów. Nie posiada rachunku bankowego, lokat ani papierów wartościowych. Nadto odpowiadając na wezwanie tut. Sądu stwierdziła, że nie posiada ruchomości jak i nieruchomości. Na podstawie umowy z dnia "(...)" dzierżawiła od ANr grunt rolny o powierzchni 56,25 ha. Umowa wygasła 30 września 2013 r. Koszt czynszu został ustalony na "(...)" pszenicy rocznie tj. w granicach od "(...)". Dodatkowo opłacała podatek w kwocie od 5.000 zł do 7.000 zł i ubezpieczenie rolnicze KRUS ok. 1.000 do 1.500 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada maszyny rolnicze w postaci: brona talerzowa - wartość "(...)', przetrząsarko-zgrabiarkę - wartość "(...)", kosiarkę rotacyjną do traw wartość "(...)", opryskiwacz do środków ochrony roślin wartość "(...)", siewnik do zbóż wartość "(...)". Wskazała, że obecnie nie posiada stada bydła.

Uzasadnienie prawne

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 245 § p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zauważyć należy, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" (w:) praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżąca nie wykazała bowiem w sposób wystarczająco przekonujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W treści urzędowego formularza (vide: druk PPF) zadeklarowała miesięczne dochody w kwocie 2064 zł tj. niewystarczającej na pokrycie ponoszonych wydatków, których wysokość skarżąca określiła na kwotę 2924,90 zł miesięcznie. Z prostego porównania deklarowanych przez skarżącą miesięcznych dochodów (2064 zł) i dokonywanych przez nią wydatków (2924 zł) wynika, że te przekraczają dochód wnioskodawczyni o kwotę 860 zł. Co więcej w treści złożonego formularza, jak i złożonego dodatkowego oświadczenia na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a., w żaden sposób nie odniesiono się do wskazanych wyżej rozbieżności pomiędzy deklarowanymi dochodami i wydatkami. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca została wezwania do wyjaśnienia czy korzysta z czyjejś pomocy. Odpowiadając na tak postawione pytanie skarżąca wyjaśniła jedynie, że Gmina opłaca dzieciom obiady w szkole, poza tym nie otrzymuje pomocy od osób trzecich.

Dodatkowo niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że skarżąca dysponuje majątkiem w postaci maszyn rolniczych. Wartość maszyn określiła na kwotę łączną "(...)". W związku z faktem, że nie prowadzi już działalności rolniczej należy uznać, że posiadane maszyny rolnicze nie są jej niezbędne i w razie konieczności mogą stanowić ewentualne zabezpieczenie celem uzyskania kredytu, pożyczki na opłacenie kosztów sądowych. Ewentualnie skarżąca może zbyć posiadane maszyny czy też wynająć za odpłatnością. Wynajęcie mogłoby niewątpliwie przynieść dodatkowy dochód. Wnioskodawczyni nie podała przy tym żadnych powodów, dla których tego rodzaju dysponowanie tymi składnikami majątku byłoby niemożliwe. Posiadanie zaś ruchomości w postaci maszyn rolniczych przeczy zaś tezie o szczególnie trudnym położeniu materialnym rodziny skarżącej.

Reasumując, w sytuacji zatem gdy z oświadczenia wnioskodawczyni wynikają rozbieżności co do wysokości rzeczywiście uzyskiwanych dochodów czy też ponoszonych wydatków brak było podstaw do stwierdzenia, że strona wykazała, że spełnia warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponieważ kwestia ta ma istotne znaczenie w sprawie, należało uznać, że przedstawione dane uniemożliwiają ocenę możliwości finansowych strony. Kierując się zatem ogólnie obowiązującymi zasadami doświadczenia życiowego, referendarz sądowy rozpoznający wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdził, że oświadczenie w zakresie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów nie jest wiarygodne. Niemożliwe jest bowiem aby wydatki przewyższały uzyskiwane dochody. Trudno było zatem w sposób niebudzący wątpliwości dokonać wszechstronnej i rzetelnej analizy całokształtu stanu majątkowego wnioskodawczyni, a tym samym ocenić, czy spełnia ona przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku i przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo fakt posiadania majątku w postaci maszyn rolniczych, nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca nie jest w stanie opłacić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny.

Oceniając sytuację materialną skarżącej uwzględniono również fakt, że skarżąca jest zobowiązana opłacić koszty sądowe w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 15/15. Na obecnym etapie postępowania niezbędnym kosztem sądowym do rozpoznania skargi jest koszt wpisu od skargi, który w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł, oraz 200 zł w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 15/15. Koszty te zaś znacząco odbiegają od wysokości różnicy wynikającej pomiędzy przedstawionymi dochodami jak i ponoszonymi wydatkami jak i są znacząco niższe do wartości posiadanego majątku ruchomego.

Dlatego też, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.