Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2598801

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 12 grudnia 2018 r.
I SA/Lu 669/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka.

Sędziowie WSA: Monika Kazubińska-Kręcisz (spr.), Andrzej Niezgoda.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) czerwca 2018 r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia W. R. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z (...) w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych w wysokości (...) zł z rachunków bankowych prowadzonych przez Bank (...) w B., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazano, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. prowadzi wobec W. R. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez ZUS tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGSP.

W toku podjętych czynności organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w (...) Banku (...) w B. W odpowiedzi z dnia (...) bank poinformował, że nastąpił zbieg niniejszej egzekucji administracyjnej z postępowaniem prowadzonym przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w L. Ponadto pismem z (...) bank poinformował organ egzekucyjny, iż zobowiązana posiada trzy rachunki, na które wpływają dotacje oświatowe, jeden rachunek na który wpływają środki z tytułu indywidualnych opłat za przedszkole oraz inne wpłaty związane z pobytem dzieci w przedszkolu. Z tego rachunku realizowane było zajęcie, którego dokonał Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w L. Zobowiązana posiada też jeden rachunek, na który od czerwca 2017 r. nie było wpływów.

Pismem z dnia (...) W. R. wniosła o zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych w kwocie (...) zł, znajdujących się na zajętym rachunku bankowym w (...) Banku (...) w B. Wskazała, że jest to wynagrodzenie dyrektora trzech placówek przedszkolnych, znajdujących się w B., K. i L., wypłacane na podstawie art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Wskazała, że od stycznia 2017 r. występowała do banku z wnioskiem o wypłatę bieżącego wynagrodzenia na podstawie listy płac na rzecz pracowników oraz not księgowych na swoją rzecz. Zaznaczyła, że bank nie kwestionował wówczas składanych dokumentów. Natomiast w lutym 2018 r. bank pomniejszył wypłatę środków na wynagrodzenia o kwotę (...) zł informując, iż samozatrudnienie powinno być wykazane w formie listy płac, a nie w formie noty księgowej. Pomimo uzupełnienia dokumentów o listę płac, kwota została przekazana do organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z (...) Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. odmówił zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych w wysokości (...) zł z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank (...) w B.

W złożonym zażaleniu zobowiązana wskazała, iż na zajęte rachunki bankowe wpływają dotacje oświatowe dla prowadzonego przez nią przedszkola niepublicznego, które z mocy prawa nie podlegają egzekucji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. (...) środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, zawiera art. 1a pkt 12 lit. a tej ustawy. Do środków tych należą: egzekucja z rachunku bankowego oraz egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Stosownie zaś do art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Celem egzekucji jest bowiem jak najszybsze wyegzekwowanie należnych zobowiązań. Z samej istoty postępowania egzekucyjnego wynika jednak jego uciążliwość dla podmiotu, wobec którego to postępowanie jest prowadzone.

W przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę wysokość dochodzonych należności, dokonanie m.in. zajęcia z rachunku bankowego w (...) Banku (...) w B. nie stanowi w ocenie organu naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn.: z 2017 r. poz. 1876 z późn. zm.) gwarantuje ochronę minimum egzystencji zobowiązanego. Stosownie do art. 54 § 1 tej ustawy, środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Oznacza to, że tylko część środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest przekazywana na pokrycie egzekwowanych zobowiązań.

Instytucja zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego zobowiązanego została uregulowana w art. 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. W myśl powyższego, podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do pozytywnego załatwienia wniosku w sprawie zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych, jest istnienie przemawiającego za tym ważnego interesu zobowiązanego, który przez zobowiązanego musi zostać wykazany. Pojęcie "ważnego interesu zobowiązanego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Dlatego też przesłankę tę należy rozpatrywać w każdej sprawie indywidualnie i jej oceny należy dokonywać w oparciu o zobiektywizowane kryteria zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości.

Rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego podejmowane w trybie art. 13 u.p.e.a. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego. Oznacza to, że do organu egzekucyjnego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy - może on, ale nie musi, dokonać zwolnienia z egzekucji administracyjnej. Odmowa nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki do zwolnienia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca.

Uwzględniając powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znalazł podstaw do uchylenia kontrolowanego postanowienia. Podkreślił przy tym, że ważny interes zobowiązanego nie może wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony o jego istnieniu, a musi wiązać się z zaistnieniem nadzwyczajnych, niezależnych od zobowiązanego okoliczności.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 81 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wyplata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia (§ 5). Wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą nastąpić jedynie na żądanie zobowiązanego, ponieważ w zakresie zwolnienia zostaje przywrócona zobowiązanemu możność dysponowania przez niego rachunkiem bankowym po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania, w szczególności w zakresie ustalenia czy żądanie zobowiązanego dotyczy rzeczywiście wypłat na bieżące wynagrodzenia, spoczywa na banku. Jeśli chodzi o wyłączenie spod zajęcia bieżącego wynagrodzenia, organy egzekucyjne nie są władne ani odmówić ani przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na te cele. Na mocy bowiem przepisu art. 81 § 4 i 5 ustawy egzekucyjnej, z mocy samej ustawy zostały zwolnione środki na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnymi od nich: podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż zastosowanie zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego na podstawie art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja ta okaże się bezskuteczna. Dlatego też zobowiązany, zwracając się o zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego, musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Tymczasem zobowiązana, żądając zwolnienia z egzekucji części środków finansowych z rachunku bankowego w (...) Banku (...) w B., nie wskazała alternatywnego składnika majątkowego, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji i zaspokojenie egzekwowanych należności. W tej sytuacji - w ocenie organu - prowadzenie dalszej egzekucji, w tym z ww. rachunku bankowego w (...) Banku (...) w B. jest niezbędne, aby osiągnąć cel egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie dochodzonych należności. W tych realiach zwolnienie z egzekucji stałoby w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania egzekucyjnego w administracji, tj. zasadą celowości i zasadą obowiązku prowadzenia egzekucji (art. 7 ww. ustawy egzekucyjnej), które nie pozostawiają organowi egzekucyjnemu dowolności postępowania przy dochodzeniu przekazanych mu do egzekucji należności.

Za bezzasadny uznano nadto zarzut, iż zajęte rachunki bankowe są bezpośrednio związane z dotacjami oświatowymi dla przedszkola niepublicznego, zwolnionymi z mocy prawa z egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 8 § 1 pkt 15 ustawy egzekucyjnej, nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. Zwolnienie to odnosi się do środków pochodzących z dotacji przyznanej z budżetu państwa, podczas gdy dotacja otrzymana przez Przedszkole Niepubliczne "A. P." jest dotacją z budżetu gminy. Pokreślono, że nie można utożsamiać pojęcia dotacji przyznanych z budżetu państwa z pojęciem dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, gdyż występują tu dwa odrębne podmioty będące dysponentami tych kwot.

Na powyższe rozstrzygnięcie W. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzuciła:

1.

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa i tym samym winno być uchylone,

2.

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 11 k.p.a. w zw z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dowolną i wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego,

3.

naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 81 § 4 u.p.e.a. i art. 13 § 1 u.p.e.a. - poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie,

4.

błędnie uznanie, że kwoty zgromadzone na rachunkach bankowych, przeznaczone na wypłaty wynagrodzeń za pracę, nie mogą stanowić przedmiotu zwolnienia z egzekucji w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. - gdy oczywisty i bezsporny jest ważny interes zobowiązanego związany z ww. obowiązkiem;

5.

naruszenie art. 58 § 2 u.p.e.a. poprzez nierozważenie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy i wniosków z nich wynikających.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia (...) roku oraz - z uwagi na przepis art. 135 p.p.s.a.- uchylenie poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia (...) i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że pomimo wydania zaskarżonego postanowienia, organ ubezpieczeniowy uznał za zasadne zwolnienie spod egzekucji środków finansowych stanowiących wynagrodzenie skarżącej za miesiąc luty 2018 r.

Odnosząc się do konstrukcji uznania administracyjnego skarżąca wskazała, że jego istotą jest wprawdzie pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania, ale nie zwalnia to organu od prawidłowego przeprowadzenia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie ukształtował się pogląd, że samo sformułowanie przesz ustawodawcę słowa "może" nie oznacza, że przepis ten pozostawia do uznania organu egzekucyjnego istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających podjęcie danego rozstrzygnięcia. Nie może to oznaczać dowolności rozstrzygnięcia. Każde postanowienie organu musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych i winno zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne. Dopiero tak podjęte postanowienie może być uznane za rozstrzygnięcie mieszczące się w granicach uznania administracyjnego.

Skarżąca podniosła też, że zajęte rachunki bankowe są bezpośrednio związane z dotacjami oświatowymi dla przedszkola niepublicznego, które prowadzi. Zdaniem skarżącej, organy w toku postępowania nie wyjaśniły tej kwestii bezspornie, a tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 11 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaś przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego nastąpiła w sposób dowolny i wybiórczy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i z tych względów podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organu był wniosek, w którym skarżąca - posiadająca status zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym - domagała się zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. Regulacja ta stanowi, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części, określone składniki majątkowe zobowiązanego. W sprawie zobowiązana wniosła w dniu (...) o wyłączenie z egzekucji środków pieniężnych w wysokości (...) zł, znajdujących się na zajętym przez organ egzekucyjny rachunku bankowym, prowadzonym przez (...) Bank (...) w B. Wskazała przy tym, że jest to równowartość wynagrodzenia dyrektora trzech placówek przedszkolnych w B., K. i L. za luty 2018 r. Funkcję dyrektora tych placówek zobowiązana pełni przy tym w formie samozatrudnienia.

Na gruncie art. 13 § 1 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał (por. sprawa sygn. II FSK 3609/15), że wniosek o zwolnienie spod egzekucji może dotyczyć zarówno składnika, który już został zajęty, jak i rzeczy lub prawa, które nie stały się jeszcze przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Zgłaszając wiosek, zobowiązany musi określić składnik, który miałby zostać objęty zwolnieniem i wykazać, na czym polega jego interes w uzyskaniu zwolnienia oraz z jakich powodów należy uznać go za ważny. Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki w sprawach sygn.: I SA/Bd 442/10, I SA/Łd 997/07, III SA/Kr 395/12, I SA/Gd 189/13). Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. II FSK 789/08 podniósł, że "przesłanka ważnego interesu zobowiązanego" jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (tak też w sprawach sygn.: II FSK 489/10, I SA/Gd 189/13). Należy mieć na uwadze, że analizowany przepis udziela organom egzekucyjnym kompetencji o charakterze uznaniowym. Korzystając z niej, organy te muszą mieć na uwadze również interes społeczny. W orzecznictwie sądów administracyjnych, odnoszących się do regulacji art. 13 § 1 u.p.e.a. podkreśla się, że przepis ten ma na celu ochronę zobowiązanego, jak i wierzyciela. Dlatego też uregulowana tym przepisem instytucja nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna (por. orzeczenia w sprawach sygn.: I SA/Bd 442/10, II FSK 1791/12). Rozważana regulacja prawna nie może być bowiem w praktyce traktowana jako odejście od zasady celowości postępowania egzekucyjnego i obowiązku organu egzekucyjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej w okolicznościach uchylania się zobowiązanego od dobrowolnego wykonania ciążących na nim obowiązków (por. orzeczenie w sprawie sygn. III SA/Kr 395/12), na co zasadnie zwrócił w sprawie uwagę organ.

Jak już wskazano, zawarta w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie decyzje czy postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. W takiej sytuacji kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia czy rozstrzygnięcie organu zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. orzeczenia w sprawach sygn.: I SA/Ka 498/00, I SA/Łd 344/96, I SA/Po 103/13). Zatem nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza organowi tylko taką możliwość, poddawaną kontroli sądowej w ograniczonym zakresie, dotyczącym postępowania organu, nie zaś treści uznania.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela przytoczone wyżej zapatrywanie prawne, dotyczące prawidłowego rozumienia i stosowania przez organ egzekucyjny art. 13 § 1 u.p.e.a. Należy uznać je za utrwalone w orzecznictwie sądowym.

Przenosząc je na grunt tej sprawy przede wszystkim wymaga odnotowania, że zobowiązana nie wykazała, aby za zastosowaniem tej szczególnej regulacji miał przemawiać jej ważny interes, rozumiany obiektywnie. Jak wskazała, w lutym 2018 r. wstrzymano wypłatę należności z tytułu jej wynagrodzenia w trzech placówkach przedszkolnych, bowiem nie przedłożyła ona listy płac, a jedynie notę obciążeniową. Pozostałe wynagrodzenia na podstawie złożonej listy płac zostały wypłacone z rachunku, zgodnie z art. 81 § 4 u.p.e.a. Instytucję zwolnienia środków z zajętego rachunku bankowego stosuje bank, to on bowiem na żądanie dłużnika dokonuje wypłat na bieżące (wyłącznie) wynagrodzenia. Powyższe jest jednak obwarowane należytym wykazaniem podstawy do takiej czynności, w tym wypadku poprzez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Wiarygodność innego niż lista płac dowodu jest zatem weryfikowana każdorazowo (przed każdym zwolnieniem środków) przez bank. Ma on prawo do wstrzymania wypłaty, jeśli poweźmie wątpliwość co do rzetelności wykazania przez dłużnika podstawy i kwoty zwolnienia środków. Ocena ta nie podlega kontroli sądu administracyjnego, a zatem podniesiony w skardze zarzut naruszenia wskazanego powyżej przepisu jest bezzasadny.

Należy stanowczo wskazać, że organ egzekucyjny ma ustawowy obowiązek realizować tytuł wykonawczy, bez względu na okoliczność czy zobowiązana akceptuje prowadzenie wobec niej egzekucji czy też nie (por. art. 1 pkt 2, art. 7 § 1, § 2 u.p.e.a.). Istota zajęcia wierzytelności sprowadza się natomiast do zabezpieczenia określonych praw majątkowych wierzyciela, w przypadku zajęcia rachunku bankowego, poprzez zakaz dokonywania wypłat na podstawie dyspozycji posiadacza rachunku do wysokości zajętych kwot bez zgody organu egzekucyjnego. Tymczasem zobowiązana w złożonym wniosku w zasadzie poprzestała na kwestionowaniu prowadzenia wobec niej egzekucji, natomiast nie wskazała majątku, który pozwoliłby na wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, tj. alternatywnych wobec zajętych środków pieniężnych praw majątkowych i rzeczy zapewniających skuteczność egzekucji. Nie sposób stwierdzić, jak chce skarżąca, że organ nie dokonał w sprawie prawidłowych ustaleń i z pobieżnie ustalonego stanu faktycznego wywiódł wadliwe wnioski. Pamiętać należy, że treść wniosku zależy każdorazowo od zobowiązanej, to ona wskazuje jego podstawy prawne i faktyczne, determinując tym samym zakres działania organów. Wniosek z dnia (...) jest niezwykle lakoniczny, a wskazane w nim argumenty zostały w całości przeanalizowane przez organ. Podnoszenie zatem obecnie - na etapie sądowym - odmiennych podstaw faktycznych, obejmujących np. nie wyjaśnianą wcześniej (bo i nie podnoszoną) sytuację ekonomiczną zobowiązanej, pozostają bez znaczenia dla sprawy. Należy mieć też na uwadze, że wstrzymane przez bank środki dotyczą wyłącznie wynagrodzenia zobowiązanej, pozostałe środki na wynagrodzenia zatrudnianych przez nią pracowników zostały zwolnione z rachunku bankowego.

Należy też stwierdzić, że w incydentalnym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem zobowiązanej o zastosowanie art. 13 § 1 u.p.e.a. badaniu podlegają przesłanki sformułowane w tym przepisie. Nie nawiązują one do art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., który stanowi, że nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. W tym stanie prawnym zobowiązana nie może zasadnie oczekiwać zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. z uwagi na treść art. 8 § 1 pkt 15 tej ustawy. Z porównania art. 8 § 1 pkt 15 z art. 13 § 1 u.p.e.a. wynika, że ten pierwszy przepis mówi o składnikach majątkowych, które nie podlegają egzekucji z woli ustawodawcy. Z kolei drugi z nich odnosi się do sytuacji, w której określony składnik majątkowy - co do zasady - podlega egzekucji i może być wykorzystany przez organ egzekucyjny w celu zrealizowania tytułu wykonawczego, chyba że z uwagi na ważny interes zobowiązanego organ egzekucyjny postanowi o jego wyłączeniu z egzekucji, a więc dojdzie do wyłączenia z woli organu egzekucyjnego. Innymi słowy, przedmiotowe zakresy wymienionych regulacji nie pokrywają się. Kiedy wchodzi w rachubę art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., wówczas art. 13 u.p.e.a. z istoty rzeczy nie może już znaleźć zastosowania. Natomiast jeśli w wyniku wniosku zobowiązanego rozważane są przesłanki z art. 13 § 1 u.p.e.a. oznacza to, że określony składnik majątkowy - co do zasady - podlega egzekucji, a więc pozostaje poza zakresem regulacji zawartej w art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. Poza wszystkim, podobnie jak organ, Sąd zwraca uwagę skarżącej na fakt, że otrzymywana przez nią dotacja oświatowa pochodzi z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, nie zaś z budżetu państwa, jak stanowi omawiany przepis. Przypomnieć też należy, że w sprawie sygn. I SA/Lu 960/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę zobowiązanej na postanowienie organu, który nie uwzględnił jej zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tego samego tytułu wykonawczego, dotyczącego właśnie niedopuszczalności skierowania egzekucji do środków znajdujących się na rachunkach bankowych, w tym pochodzących z dotacji oświatowych, w świetle treści art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. Wyjaśnił przy tym, że w okolicznościach rozpatrywanej egzekucji nie może skutecznie powoływać się na art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. Wyrok jest prawomocny od 13 kwietnia 2018 r.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia ważnego interesu zobowiązanej, co miałoby się wiązać z naruszeniem art. 58 § 2 u.p.e.a wskazać należy, że przepis ten nie był podstawą rozstrzygnięcia organów. Mając zatem na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, uznać ten zarzut za nieuzasadniony. Uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jak o tym stanowi powołany przepis, może być dokonane jedynie wówczas, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, ale jednocześnie interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie. Jak trafnie zauważył WSA w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 338/13, ważny interes zobowiązanego postrzegany być musi jako nadzwyczajne okoliczności, a nie normalne następstwo prowadzenia działalności gospodarczej przez podmiot gospodarczy zgodnie z zakresem tej działalności. Skarżąca natomiast nie wykazała żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniały by uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.

Z tych względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.