Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2956986

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 4 marca 2020 r.
I SA/Lu 660/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz.

Sędziowie WSA: Halina Chitrosz-Roicka, Andrzej Niezgoda (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej

I. oddala skargę;

II. przyznaje adwokatowi A. B. kwotę (...) zł ((...)) w tym VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia Z. W., dalej: "strona", "zobowiązany", "skarżący", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w (...), dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia (...) r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty na postępowanie egzekucyjne.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec majątku zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. tytułu wykonawczego z 30 lipca 2018 r., obejmującego zaległości w płatności abonamentu RTV za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r., wraz z odsetkami za zwłokę. Z jego treści wynika, że upomnienie doręczono zobowiązanemu 30 kwietnia 2018 r. Z kolei zawiadomienie z dnia 21 listopada 2018 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej doręczone zostało K. Oddział Regionalny w (...) w dniu 26 listopada 2018 r. Natomiast odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu doręczony został zobowiązanemu w dniu 27 listopada 2018 r. K. Oddział Regionalny w (...) w odpowiedzi na wezwanie poinformowała organ egzekucyjny, że od grudnia 2018 r. będzie dokonywała potrąceń z renty rolniczej zobowiązanego w kwocie (...) zł miesięcznie.

Pismem z dnia 30 listopada 2018 r. (tego samego dnia nadanym w placówce pocztowej) zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego o wycofanie lub wstrzymanie zajęcia jego świadczeń wypłacanych przez K. Jego zdaniem żądania wierzyciela są nieuzasadnione, gdyż naliczone zostały za okres, w którym zobowiązanemu przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania abonamentu z powodu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Do pisma tego zobowiązany dołączył zaświadczenie z dnia 29 listopada 2018 r. wydane przez K. Oddział Regionalny w (...) z którego wynika, że zobowiązany od 25 czerwca 2013 r. pobiera rentę rolniczą przyznaną na stałe z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

Ponieważ wskazane pismo złożone zostało w terminie 7. dni od otrzymania przez zobowiązanego odpisu tytułu wykonawczego, przez organ egzekucyjny zakwalifikowane zostało, ze względu na jego treść, jako zawierające zarzuty nieistnienia dochodzonego obowiązku, zgodnie z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego względu postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a organ egzekucyjny zawiadomił K. Oddział Regionalny w (...) o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności i zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A., jako wierzyciel, postanowieniem z dnia (...) r., uznał zarzut za nieuzasadniony. W uzasadnieniu tego postanowienia wyjaśnił, że na imię i nazwisko zobowiązanego dokonana została rejestracja odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i wydana książeczka stanowiąca dowód rejestracji oraz służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązanemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny. Następnie wierzyciel przytoczył treść art. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, z którego wynika, iż zwolnione od opłat abonamentowych są osoby o trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Zaznaczył również, że zwolnienie to przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do zwolnienia. Fakt nabycia uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych (z wyjątkiem osób, które ukończyły 75 lat) nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat. Zobowiązany dopiero w dniu 28 listopada 2018 r. w urzędzie pocztowym dopełnił formalności zwolnienia od opłat abonamentowych (zobowiązany nie przedstawił dokumentu, który potwierdziłby zgłoszenie uprawnienia do zwolnienia przed 28 listopada 2018 r.). Zwolnienie zatem obowiązuje od grudnia 2018 r. na czas nieokreślony. Z kolei pismem z dnia 5 lipca 2019 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. poinformował organ egzekucyjny, że postanowienie z 17 maja 2019 r. doręczone zostało zobowiązanemu 30 maja 2019 r. Na postanowienie to zobowiązany nie wniósł zażalenia, w związku z czym stało się ono ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Biorąc to pod uwagę organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 15 lipca 2019 r., uznał zarzut za niezasadny. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podniósł, że działania P. w stosunku do niego "mają charakter napaści w wyniku zorganizowanej akcji na polecenie, wskazuje na to brak jakiejkolwiek informacji lub upomnienia w okresie kilkudziesięciu lat". Podniósł następnie, że ustawa zwalnia z obowiązku regulowania zobowiązań, w związku z czym prosi o zastosowanie się do powyższego. P. zaś "łamie wszelkie formy i prawa równości państwa demokratycznego". Zobowiązany zaznaczył również, że zażalenie na ostatnie pismo P. wysłał w dniu 24 czerwca 2019 r. i odpowiedzi na nie nie ma, a także iż ustawa z 2005 r. nie jest w ogóle realizowana, a represje dotykające zobowiązanego mają swoje źródło w komunistycznej ustawie z 1966 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, wskazał, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należą do administracyjnych środków zaskarżenia uregulowanych w art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 26 § 1 wskazanej ustawy, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Według art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu może być m.in. (pkt 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Okoliczności niemieszczące się w katalogu przesłanek zgłoszenia zarzutów oraz zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu, w tym na etapie zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów, nie podlegają merytorycznej ocenie.

Następnie organ nadzorczy podkreślił, że to na zobowiązanym, do którego skierowany został tytuł wykonawczy spoczywa obowiązek wskazania, na której okoliczności z wymienionych w art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej opiera swój zarzut. Stosownie zaś do art. 34 § 1, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Po otrzymaniu ostatecznego postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Dalej wskazał organ egzekucyjny, że zobowiązany w piśmie z 30 listopada 2018 r., stanowiącym zarzuty na postępowanie egzekucyjne, powołał się na ziszczenie się przesłanki, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Twierdzi bowiem, że obowiązek zapłaty należności abonamentowej nie istnieje, gdyż posiada uprawnienie zwalniające go z opłat. Na dowód tego przedstawia zaświadczenie z dnia 29 listopada 2018 r. wydane przez K. Oddział Regionalny w (...), która zaświadcza, iż zobowiązany pobiera stałe świadczenie w postaci renty rolniczej przyznane z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od 25 czerwca 2013 r. Organ nadzorczy zauważył, że wierzyciel nie kwestionuje posiadanych przez zobowiązanego uprawnień, ale wskazuje, iż sam fakt posiadania uprawnień nie stanowi podstawy do zaprzestania wnoszenia opłat. Konieczne jest poinformowanie wierzyciela o fakcie nabycia uprawnień, ponieważ zwolnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3-8 ustawy abonamentowej przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnieniu warunków do korzystania ze zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Dopełnienie tych formalności jest warunkiem niezbędnym do uzyskania zwolnienia z opłat abonamentowych.

Z kolei Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że - jak wynika z informacji wierzyciela - formalności związanych z zastosowaniem zwolnienia od opłat abonamentowych zobowiązany dopełnił dopiero 28 listopada 2018 r. Z tego względu, mimo posiadania od 25 czerwca 2013 r. uprawnienia do wystąpienia o zwolnienie od opłat abonamentowych w związku z przyznaną rentą rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, zwolnienie z tych opłat zobowiązany nabył dopiero od grudnia 2018 r.

Odnosząc się zaś do twierdzeń zobowiązanego zawartych w zażaleniu co do braku jakiejkolwiek informacji lub upomnienia w okresie kilkudziesięciu lat, organ nadzorczy przyjął, że twierdzenie to może sugerować, że wierzyciel nie dopełnił ciążącego na nim, zgodnie z treścią art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej, obowiązku i nie przesłał zobowiązanemu upomnienia, co stanowi przesłankę wniesienia zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7. Jednakże okoliczności zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego, w tym na etapie zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów, nie podlegają merytorycznej ocenie. Wskazał jednak organ nadzorczy, że z treści tytułu wykonawczego wynika, iż upomnienie będące wezwaniem do zapłaty należności wskazanych w tytule wykonawczym, zobowiązany odebrał 30 kwietnia 2018 r.

W odniesieniu do prośby zobowiązanego o "wycofanie lub wstrzymanie do chwili wyjaśnienia zajęcia" jego świadczeń, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgłoszenie zarzutu na podstawie art. 33 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel nie wystąpił z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Wskazał również, że zobowiązany, o czym informował już wierzyciel w uzasadnieniu postanowienia z 17 maja 2019 r., może wystąpić do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości w płatności abonamentu RVT wraz z odsetkami.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zobowiązany zwrócił się o "zweryfikowanie i orzeczenie w sprawie" czy egzekucja z jego majątku oparta jest "na prawach polsko-sowieckiego państwa z 1966 r.", a wierzyciel "nie udokumentował demokratycznych podstaw swojej działalności", a także czy "jest zgodna z prawem obowiązującym w III RP", czy jest przestrzegana Konstytucja, czy jest respektowana ustawa o dekomunizacji "mająca na celu ochronę przez działaniami osób i instytucji na wzór praw minionej epoki", czy jest przestrzegana ustawa o ochronie danych osobowych, gdyż, jak zaznaczył zobowiązany, instytucja mająca w stosunku do niego roszczenia finansowe nigdy nie otrzymała jego zgody na wykorzystywanie i przekazywanie danych osobowych, w końcu, czy próba zajęcia z renty zobowiązanego wynoszącej (...) zł kwoty (...) zł miesięcznie jest zgodna z konstytucyjnym prawem do godziwej egzystencji nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia schorowanej osoby funkcjonującej tylko dzięki drogim lekom.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Istota niniejszej sprawy koncentruje się na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ egzekucyjny prawidłowo uznał zarzut podniesiony przez skarżącego za nieuzasadniony.

Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.), dalej: "u.p.e.a.", zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art.

27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego.

Po upływie, wskazanego wyżej 7-dniowego, terminu do wniesienia zarzutów zobowiązany nie może wnosić skutecznie nowych zarzutów ani uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy faktyczne lub prawne. Zarzuty takie, jako spóźnione, nie podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny. Także sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w postępowaniu przed tym sądem (por. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10; z dnia 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10; z dnia 1 września 2011 r., II FSK 407/10; z dnia 26 sierpnia 2011 r., II FSK 474/10).

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie (art. 34 § 5 u.p.e.a.).

Biorąc od uwagę treść pisma skarżącego z dnia 30 listopada 2018 r. i zawartą w nim argumentację, a także wniesienie w terminie 3 dni od doręczenia skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny przyjął, zdaniem Sądu trafnie, że pismem tym skarżący wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku zapłaty abonamentu RTV za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r., o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzut nieistnienia obowiązku. Skarżący bowiem w treści wskazanego pisma podniósł, że finansowe żądania wierzyciela są nieuzasadnione, gdyż naliczone zostały za okres, w którym zgodnie z przepisami z 2005 r. skarżący jest zwolniony z obowiązku opłacania abonamentu RTV z powodu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Do tego pisma dołączył zaświadczenie K. Oddział Regionalny w (...), datowane na 29 listopada 2018 r., z którego wynika, że pobiera rentę rolniczą, przyznaną na stałe z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od 25 czerwca 2013 r.

Zauważyć należy w związku z tym, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (któremu obecnie obowiązującą treść nadał art. 174 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, Dz. U. Nr 112, poz. 654; ustawa o opłacie abonamentowej obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 1801 z późn. zm.) za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1), obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (ust. 3). Wysokość stawki opłaty abonamentowej określa art. 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Z treści art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych wynika, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Na podstawie art. 5 ust. 5 osoba fizyczna lub podmiot posiadający zarejestrowany odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny może dokonać zgłoszenia zaprzestania używania tych urządzeń. Wówczas operator wyznaczony dokonuje wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. Jak stanowi art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, opłaty abonamentowe są pobierane przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Z przytoczonych przepisów wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych wynika z ustawy o opłatach abonamentowych, która również określa konstrukcję tej opłaty (wskazuje kto ma obowiązek jej uiszczania, w jakiej wysokości, kiedy powstaje i kiedy ustaje ten obowiązek). Taki sposób ukształtowania opłat abonamentowych odpowiada wymaganiom wynikającym z treści art. 84 oraz art. 217 Konstytucji. Pierwszy z powołanych przepisów ustawy zasadniczej państwa stanowi bowiem, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Drugi natomiast, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, abonament RTV to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa, ma on charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów. Konsekwencją takiego charakteru opłat abonamentowych, a jednocześnie konstytucyjnej zasady powszechności ponoszenia danin publicznych jest regulacja zawarta w art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zgodnie z którą do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. We wskazanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przytoczony przepis jest zgodny z art. 2 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 1 oraz z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji. Zastosowanie środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, tj. uiszczenia opłaty abonamentowej, zgodnie z treścią art. 6 § 1 u.p.e.a., zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, służy zatem ochronie doniosłych wartości konstytucyjnych - dobra wspólnego wszystkich obywateli (art. 1 Konstytucji) oraz sprawiedliwości społecznej, którą urzeczywistnia Rzeczpospolita Polska jako demokratyczne państwo prawne (art. 2 Konstytucji). W sytuacji, jaką przewiduje powołany wyżej art. 6 § 1 u.p.e.a., wierzyciel, tj. - jak to wynika z treści art. 7 ust. 1 ustawy o opłacie abonamentowej - operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe - którego funkcje realizuje Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A., ma obowiązek podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Uprawnienia operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe do administrowania danymi osobowymi związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz pobieraniem opłat abonamentowych wynikają zaś z art. 5 ustawy o opłatach abonamentowych.

W tym miejscu wyjaśnić należy skarżącemu, że zgodnie z treścią art. 7 Konstytucji, wszystkie organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W odniesieniu do postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem organu egzekucyjnego, wskazana zasada konstytucyjna powtórzona została w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm; obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 256). Wskazane wyżej akty prawne, tj. zarówno ustawa o opłatach abonamentowych, jaki i u.p.e.a., zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 ustawy zasadniczej państwa, stanowią elementy obowiązującego w Rzeczpospolitej porządku prawnego, nie naruszające, zdaniem Sądu, także przepisów ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. z 2018 r. poz. 1103).

Ustawa o opłatach abonamentowych, w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. d, zwalnia od opłat abonamentowych osoby, w stosunku do których orzeczono o trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299 i 303). Jednocześnie w art. 4 ust. 3 stanowi, że zwolnienia określone w ust. 1 pkt 1 i 3-8 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.

Z przytoczonych regulacji, zawartych w art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych wynika, że skarżący począwszy od 25 czerwca 2013 r. spełnia warunek zwolnienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d, ponieważ orzeczono o jego trwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Jak jednak wykazał wierzyciel, a skarżący tego nie podważył, skarżący dopiero 28 listopada 2018 r. w urzędzie pocztowym złożył oświadczenie o spełnieniu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawił dokument uprawniający do korzystania ze zwolnienia. W przypadku zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. d, zgodnie z treścią ustępu 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zwolnienie to przysługuje nie od chwili orzeczenia o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, ale dopiero od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe oświadczenie o spełnianiu warunku do korzystania ze zwolnienia i przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienie do tego zwolnienia. Prawidłowo zatem, ponieważ zgodnie z treścią przytoczonych regulacji ustawy o opłatach abonamentowych, organ egzekucyjny, kierując się wiążącym do trafnym stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu, przyjął, że zwolnienie od opłaty abonamentowej przysługuje skarżącemu od grudnia 2018 r.

Opłaty abonamentowe za okresy wcześniejsze, tj. do listopada 2018 r., a zatem także za miesiące od stycznia 2013 r. do marca 2018 r. objęte tytułem wykonawczym, nie są objęte zwolnieniem, na które powołuje się skarżący i podlegają zapłacie. Trafnie zatem, zdaniem Sądu, organ egzekucyjny przyjął, za wiążącym go prawidłowym stanowiskiem wierzyciela, że zgłoszony przez skarżącego zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzut nieistnienia obowiązku, jest nieuzasadniony.

Kwestia skutków zastosowania środka egzekucyjnego w odniesieniu do warunków egzystencji zobowiązanego i formułowanego przez niego w związku z tym pytania czy egzekucja nie spowoduje zagrożenia dla jego zdrowia i życia, nie może być rozpatrywana przez sąd administracyjny w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ nadzorczy wskazał skarżącemu na możliwość i właściwy tryb złożenia wniosku o umorzenie bądź rozłożenie na raty zaległości w opłacie abonamentowej.

Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła bowiem wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Rozstrzygnięcie w sprawie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu podjęte zostało na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c z uwzględnieniem § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.