Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1612592

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 4 lipca 2012 r.
I SA/Lu 659/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz.

Sędziowie: WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia (...) ustalająca E. i A. małżonkom B. podatek od nieruchomości na 2009 rok.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ ustalił, że małżonkowie E. i A. B. aktem notarialnym z dnia 16 lutego 2009 r. nabyli odrębną własność lokalu mieszkalnego przy ul B. (...) w L., nr (...) o pow. 91,68 m2 wraz z przynależną do tego lokalu piwnicą o pow. 9,09 m2 oraz odpowiednim udziałem w częściach wspólnych budynku i innych urządzeniach nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali i we współwłasności działek gruntu o łącznej powierzchni, co stanowi 103,24 m2.

Na podstawie odrębnego aktu notarialnego z tej samej daty małżonkowie nabyli również odrębną własność lokalu garażowego nr (...) przy ul B. (...) w L. o powierzchni 15,50 m2, z odpowiednim udziałem w częściach wspólnych budynku i innych urządzeniach nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz taki sam udział we własności działek gruntu, co stanowi 18,95 m2

Organ I instancji, decyzją z dnia (...) ustalił małżonkom wysokość podatku od ww. nieruchomości na rok 2009 (miesiące marzec - grudzień) w kwocie 161 zł, opodatkowując: 1/ budynki lub ich części mieszkalne o powierzchni 96,23 m2 z zastosowaniem stawki podatkowej w wysokości 0,58 zł za 1 m2 (podatek w wysokości 46,51 zł); 2/ budynki lub ich części pozostałe o pow. 15,50 m2 z zastosowaniem stawki podatkowej w wysokości 6,15 zł za 1 m2 (podatek w wysokości 79,44 zł); 3/grunty pozostałe o powierzchni 122,19 m2 z zastosowaniem stawki podatkowej w wysokości 0,34 zł za 1 m2 (podatek 34,62 zł).

W odwołaniu A. B. zakwestionował zastosowanie do opodatkowania garażu stawki podatkowej jak dla budynków pozostałych, uzasadniając, że garaże innych właścicieli znajdujące się w budynkach na nieruchomości przy ul. B. (...) i (...) opodatkowane zostały z zastosowaniem stawki w wysokości 0,58 zł za 1 m2, jak dla budynków mieszkalnych powierzchni w roku 2009, a jego boks nr (...) niczym nie różni się od pozostałych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm. - dalej: "upol"), opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części i budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy czym jak wynika z powołanego przepisu, przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być obok budynku również części budynków, tj. różnego rodzaju lokale. Przy czym za lokal użytkowy uznać należy wyodrębnioną (fizycznie lub prawnie) część budynku. Lokale wyodrębnione tylko fizycznie podlegają opodatkowaniu jako części składowe budynku, natomiast lokale stanowiące odrębne nieruchomości (wyodrębnione prawnie) są samodzielnym i odrębnym od budynku przedmiotem podatku od nieruchomości.

Wyodrębnienie lokali w budynkach mieszkalnych ma miejsce na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, mogą stanowić odrębne nieruchomości. Przy czym do lokalu zarówno mieszkalnego, jak i o innym przeznaczeniu mogą przynależeć jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegające, a położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż (art. 2 ust. 4 ustawy o własności lokali). Pomieszczenia przynależne opodatkowane są tak jak lokal.

Powyższe - w ocenie organu odwoławczego - wskazuje, że jeżeli garaż jest pomieszczeniem przynależnym do lokalu mieszkalnego, to podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki właściwej dla budynków mieszkalnych i ich części. Natomiast jeśli jest odrębnym przedmiotem własności, to podlega opodatkowaniu według stawki podatkowej określonej dla budynków pozostałych lub ich części.

W przedmiotowej sprawie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie budzi zaś wątpliwości, że małżonkowie w dniu 16 lutego 2009 r. na prawie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nabyli wyodrębniony prawnie lokal - garaż nr (...) o pow. 15,50 m2 wraz z przynależnym do tego garażu udziałem we współwłasności części wspólnych budynku mieszkalnego oraz innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a także we współwłasności działek gruntu nr (...) i (...) o pow. 4133 m2.Dla przedmiotowego garażu stanowiącego odrębną nieruchomość założona została również księga wieczysta, z której wynika, że garaż jest lokalem niemieszkalnym.

Ponadto załączony do akt "Wypis z rejestru gruntów i budynków" Urzędu Miasta Wydziału Geodezji z dnia 28 października 2010 r. potwierdza, że małżonkowie E. i A. B. są właścicielami na zasadzie wspólności ustawowej lokalu stanowiącego garaż G-8 w budynku wielorodzinnym.

Wobec powyższego garaż nie ma statusu pomieszczenia przynależnego do lokalu mieszkalnego, lecz stanowi odrębną nieruchomość lokalową - samodzielny przedmiot obrotu, a tym samym odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego, nabycie garażu jako lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość powoduje, iż stosuje się do jego opodatkowania odrębne stawki podatkowe. Wniosek taki uzasadnia treść art. 5 ust. 1 pkt 2 upol, a także stanowisko doktryny w tym przedmiocie (L.Etel "Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości garaży w budynkach mieszkalnych", Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych, 2009 r. Nr 7-8 s.1 i następne).

Organ podkreślił przy tym, że bez wpływu na prawidłowość prezentowanego stanowiska pozostaje fakt, że sporny garaż jest fizycznie jako nieruchomość lokalowa częścią składową wielorodzinnego budynku mieszkalnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. B. nie zgodził się ze stanowiskiem organu uzasadniając, że narusza ono jego konstytucyjne prawa, gdyż boks (...) niczym nie różni się od boksów innych właścicieli, dla których (na podstawie tych samych uchwał) zastosowano stawki jak dla budynków mieszkalnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zawiesił na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.:Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") postępowanie w sprawie, do czasu udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne sformułowane w sprawie sygn. akt II FSK 535/10, gdzie NSA przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, czy w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 upol, garaż stanowiący przedmiot odrębnej własności, usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e tej ustawy?.

Postanowieniem z dnia 15 marca 2012 r. postępowanie w sprawie zostało podjęte.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowania do opodatkowania będącego własnością skarżącego oraz jego małżonki, wyodrębnionego prawnie garażu położonego w budynku mieszkalnym przy ul. B. (...) wraz z przynależnym do tego garażu udziałem we współwłasności części wspólnych budynku mieszkalnego, a także we współwłasności działek gruntu o (...) i (...).

Kwestia opodatkowania podatkiem od nieruchomości garaży położonych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, stanowiących odrębny przedmiot własności budziła poważne wątpliwości prawne, czego wyrazem było przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA przytoczonego powyższej zagadnienia prawnego.

W dniu 27 lutego 2012 r., w sprawie o sygn. akt II FPS 4/11, NSA podjął uchwałę, że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 upol garaż stanowiący przedmiot odrębnej własności, usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e tej ustawy, czyli jak dla budynków lub ich części pozostałych.

Powyższa uchwała, pomimo, że podjęta w następstwie wniesienia konkretnego pytania prawnego na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a., posiada moc ogólnie wiążącą także w odniesieniu do innych spraw sądowoadministracyjnych, a to na podstawie art. 269 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje natomiast, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których znalazłby zastosowanie interpretowany przepis.

Tym samym uwzględniając powyższe, Sąd w składzie orzekającym uznał za prawidłowe stanowisko organów podatkowych że opodatkowanie spornego garażu (lokalu niemieszkalnego) stanowiącego odrębny przedmiot własności nabyty na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej na podstawie aktu notarialnego z dnia 16 lutego 2009 r. powinno podlegać z zastosowaniem stawki podatku, o jakiej mowa art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e upol określonej uchwałą Rady Miasta Nr (...) z dnia 16 października 2008 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości na 2009 rok, tj. stawką dla budynków pozostałych lub ich części.

Odwołując się do uzasadnienia uchwały za NSA wskazać należy, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych definiuje pojęcie budynku, nie wskazuje jednak, co należy rozumieć pod pojęciem jego "części". Mając jednak na względzie zawartą w tej ustawie definicję budynku i potoczne rozumienie słowa "część" należy przyjąć, że "częścią budynku" będzie - element jakiejś całości, fragment czegoś, dający się wydzielić lub wydzielony.

NSA przyjął, że dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia prawnego konieczne jest przesądzenie, czy garaż stanowiący część budynku mieszkalnego, będący odrębną nieruchomością, stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a w konsekwencji czy może podlegać odmiennemu reżimowi opodatkowania niż budynek mieszkalny.

Odpowiedź na powyższe pytanie znalazł w art. 3 ust. 4 upol. Nieruchomość lokalowa na podstawie tego przepisu, w powiązaniu z treścią art. 3 ust. 5 tej ustawy, uznana została za odrębny przedmiot opodatkowania. Odrębność ta (od innych części budynku) pozwala na różne opodatkowanie, w zależności od charakteru lokalu, który może być mieszkalny, pozostały, bądź przeznaczony na działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 5 ust. 1 upol.

Dalej argumentował, że z uwagi na to, że własność lokali może stanowić odrębny od innych części budynku przedmiot opodatkowania, konieczne jest przywołanie przepisów ustawy o własności lokali, która w art. 2 ust. 1 wskazuje, że samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, mogą stanowić odrębne nieruchomości. Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. W ust. 4 art. 2 wskazano także, że do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane "pomieszczeniami przynależnymi".

Z powyższych przepisów NSA wyprowadził wniosek, że garaż może stanowić pomieszczenie przynależne do samodzielnego lokalu mieszkalnego i wtedy będzie podlegał opodatkowaniu tak jak lokal mieszkalny (dotyczy to np. miejsc postojowych w hali garażowej z podziałem quoad usum), albo może stanowić odrębną własność lokalową i wtedy nie dzieli losu budynku lub jego części (mieszkalnego bądź pozostałego), stanowi odrębną nieruchomość i odrębny przedmiot opodatkowania.

Zakwalifikowanie przedmiotu opodatkowania w postaci odrębnej własności lokalowej - garażu, będzie natomiast uzależnione od tego czy uznamy, że ma ona charakter mieszkalny, czy też nie.

Jak uzasadniał NSA "garaż", w rozumieniu potocznym, to pomieszczenie przystosowane do przechowywania samochodów. Uwzględniając natomiast kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, trzeba uznać, że garaż nie spełnia funkcji mieszkalnych. W sytuacji, gdy stanowi on odrębny od innych części budynku, przedmiot opodatkowania nie dzieli losu innych części tego budynku (mieszkalnych), nawet jeżeli cały budynek ma charakter mieszkalny.

NSA argumentował, że za przyjęciem stanowiska, że garaż (lokal) stanowiący odrębną własność podlega innemu (wyższemu) opodatkowaniu, niż garaż będący przynależnością lokalu mieszkalnego, przemawiają także względy wykładni celowościowej.

W praktyce zdarza się, że właścicielami lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość w postaci garażu są osoby fizyczne, które nie są właścicielami samodzielnych lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. W takiej sytuacji brak jest uzasadnienia, aby podatek od nieruchomości w stawce przewidzianej dla budynków mieszkalnych był uiszczany przez osoby będące wyłącznie właścicielami samego garażu, który nie pełni funkcji mieszkalnej.

Przypomniał, że podatek od nieruchomości zalicza się do podatków o charakterze majątkowym, a w polskiej regulacji opodatkowania posiadania majątku, wysokość stawek dla budynków lub ich części zróżnicowano w zależności od sposobu ich wykorzystania. Generalnie, w polskim systemie prawa podatkowego preferencje przyznano budownictwu mieszkaniowemu i zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, co wyraża się tym, że domy i lokale mieszkalne opodatkowane są według stawek najniższych. Zastosowanie więc do garaży stanowiących odrębny przedmiot opodatkowania (odrębną własność lokali), jako części budynków mieszkalnych preferencyjnej stawki podatkowej z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a upol stanowiłoby wyłom w stosowaniu najniższej stawki podatkowej dla lokali ściśle spełniających kryterium lokali mieszkalnych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również, aby zróżnicowanie stawek podatku od garaży w zależności od tego, czy są one lokalem stanowiącym odrębną własność, a w konsekwencji odrębny przedmiot opodatkowania, czy stanowią jedynie przynależność lokalu mieszkalnego, stanowiło naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.

Wobec powyższego, w świetle stanowiska NSA wyrażonego w uchwale, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.