Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1755158

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 21 lipca 2015 r.
I SA/Lu 628/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

W toku postępowania sądowego skarżący J. Ż., reprezentowany przez doradcę podatkowego wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w osobie Z. Ż.

Uzasadniając wniosek wskazał, że jest osobą bezrobotną. W styczniu 2014 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. W chwili obecnej pracuje dorywczo, zamieszkując u matki, która go utrzymuje. Ponadto płaci alimenty na syna w kwocie (...) zł miesięcznie. Majątek skarżącego stanowi dom o pow. 140 m2 w którym mieszka była żona z dziećmi oraz grunty rolne o pow. 2 ha również użytkowane przez byłą żonę. Jest również właścicielem samochodu marki DODGE Dakota o wartości (...) zł oraz dwóch motocykli wartości po (...) zł.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył: wyrok orzekający rozwód, zeznania podatkowe skarżącego oraz jego matki za 2014 r., zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej, decyzję ZUS o waloryzacji emerytury matki skarżącego oraz rachunki przedstawiające wysokość kosztów utrzymania gospodarstwa domowego (czynsz, internet, telefon, energia elektryczna).

Nie złożył natomiast wyciągów z posiadanych przez niego oraz jego matkę rachunków bankowych, zaświadczenia o uznaniu go za osobę bezrobotną, zaświadczenia o posiadanych nieruchomościach gruntowych i budynkowych oraz oświadczenia o rodzaju wykonywanych prac dorywczych i wielkości osiąganego z tego tytułu dochodu.

Uzasadnienie prawne

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

W przedstawionym stanie rzeczy wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony.

Celem instytucji prawa pomocy dla osoby fizycznej jest zapewnienie jej prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Głównym czynnikiem ją warunkującym jest stan majątkowy osoby wnioskującej (oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe - jeżeli takie są), oceniany przez pryzmat uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków związanych z kosztami koniecznego utrzymania.

Prawo pomocy w zakresie objętym wnioskiem skarżącego dotyczy jego przyznania w zakresie całkowitym, czego przesłanką jest wykazanie (podkreślenie referendarza sądowego) braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a.

Z przywołanej regulacji wynika zatem jednoznacznie, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania ze względu na sytuację dochodową i majątkową wnioskodawcy nie jest możliwe. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przyjmuje się, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX z 1994 r., str. 805 -, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła.

Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest zaś wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Jednocześnie brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (referendarz sądowy) nie jest bowiem zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne i wiarygodne.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca nie udokumentował w należyty sposób aktualnej sytuacji dochodowej swojej oraz pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matki, co w istocie uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie wniosku.

Przede wszystkim podnieść należy, że skarżący w ogóle nie przedłożył wyciągów, ani wykazów z rachunków bankowych: swojego oraz swojej matki. Nie złożył również żadnego oświadczenia o posiadaniu takowych lub ich braku.

Co również istotne, skarżący nie złożył żadnych wyjaśnień pozwalających ocenić jego sytuację majątkową w kontekście wysokości miesięcznych uzyskiwanych przez niego dochodów. Samo oświadczenie o wykonywaniu prac dorywczych bez wskazania ich rodzaju oraz osiąganego z tego tytułu dochodu nie wyjaśnia w żaden sposób tej kwestii. Okoliczności pozostawania bez pracy nie potwierdza również brak przedłożenia zaświadczenia właściwego urzędu pracy o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący wbrew wezwaniu nie złożył również zaświadczenia o wielkości wszystkich posiadanych nieruchomościach gruntowych i budynkowych, co również stanowi istotną lukę uniemożliwiająca ocenę jego zdolności płatniczych.

W tych okolicznościach niezłożenie ww. dokumentów oraz oświadczeń należało uznać za celowego działania, mającego na celu ukrycie rzeczywistej wysokości dochodów oraz posiadanego majątku. Taka postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i dochodową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej.

Obowiązkiem strony jest bowiem podejmować takie czynności, które przekonałyby oceniającego wniosek, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu.

W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie skarżący w trakcie całego postępowania nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Warto zauważyć, że koszty te na obecnym etapie postępowania ograniczają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych strony skarżącej jest fakt reprezentowania jej w postępowaniu sądowy, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy dopuszczalności uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść opłat sądowych, które dodatkowo - jak wskazano wyżej - nie są wysokie, gdyż albo już na ustanowienie doradcy podatkowego wygospodarował pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczył się z taką potrzebą w przyszłości.

Ponadto z wniosku strony ani złożonych dokumentów nie wynika, aby jakiekolwiek z koniecznych potrzeb życiowych były w przypadku skarżącego i jego matki zagrożone, a wyjątkowy charakter prawa pomocy wynikający z jego finansowania ze środków publicznych także te wydatki nakazuje ograniczyć do niezbędnego minimum. Nawet jednak bez tego ograniczenia, różnica między stałymi miesięcznymi dochodami gospodarstwa domowego strony (2482,26 netto zł + nieokreślone dochody z prac dorywczych skarżącego), a sumą wymienionych przez nią wydatków (czynsz i opłaty eksploatacyjne), daje w skali miesiąca nadwyżkę tych dochodów nad wydatkami, która to wobec w pełni zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych jest w pełni wystarczająca do wygospodarowania środków na opłacenie niewielkich kosztów sądowych. Nie bez wpływu na ocenę zdolności płatniczych strony jest ponadto fakt posiadania pojazdów mechanicznych znacznej wartości (około 30.000 zł), które mogą być przedmiotem zbycia, najmu lub zabezpieczenia, celem pozyskania niezbędnych środków pieniężnych.

Mając zatem na uwadze stan majątku oraz poziom dochodów strony, a także brak wywiązania się przez stronę z wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń we wskazanym wyżej zakresie stwierdzić należało brak podstaw do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Okoliczności dotyczące przyznawania prawa pomocy - z uwagi na sygnalizowany powyżej jego wyjątkowy charakter i finansowanie ze środków publicznych - nie mogą bowiem budzić żadnych wątpliwości, a ich istnienie nie może być interpretowane na korzyść strony i uzasadniać wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej oczekiwaniami.

Stąd referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.