Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 29036

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Lublinie
z dnia 14 lutego 1997 r.
I SA/Lu 448/96

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA W. Sobuś.

Sędziowie NSA: del. SW G. Pawlos-Janusz, K. Chorąży (spr.).

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów oraz koszty funkcjonowania osoby prawnej z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16. Ustawodawca oparł tę konstrukcję na zasadzie klauzuli generalnej (koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów oraz koszty funkcjonowania osoby prawnej) z enumeratywnym wyłączeniem kosztów wymienionych w art. 16 cytowanej ustawy. Ze sposobu przyjętej regulacji wynika zatem, że za koszt uzyskania przychodu należy uznać wydatek jeżeli nie jest wymieniony w art. 16 ale taki wydatek, który został poniesiony w celu osiągnięcia przychodów.

Oznacza to, że zaliczając dany wydatek do kosztów uzyskania przychodów, który nie jest wymieniony w art. 16 powołanej ustawy, należy ustalić związek między nim a osiągniętym przychodem. Trudno wskazać zobiektywizowany wzorzec takiego związku, dlatego związek taki winien być ustalany w odniesieniu do konkretnego przypadku w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Kwestią sporną w rozstrzyganej sprawie jest uznanie za koszty uzyskania przychodów wydatków związanych z wynajęciem mieszkania dla udziałowca Spółki (i członka zarządu).

Powstaje szersze pytanie o charakter wydatków na rzecz osób wchodzących w skład organów osoby prawnej.

Jest to kwestia, która znalazła odbicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 31 maja 1994 r. (SA/Po 157/94) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że koszt wynajęcia samochodu i pozostawienia tego samochodu do dyspozycji przewodniczącego rady nadzorczej nie mieści się w normalnych kosztach funkcjonowania spółki, o jakich mowa w art. 15 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Należy przyjąć, że podobny charakter mają wydatki związane z wynajęciem, wyposażeniem i utrzymaniem mieszkania dla potrzeb udziałowca spółki będącego zarazem członkiem jej zarządu. Z kolei wydatki na zakup artykułów żywnościowych nie mogą być zaliczone do tzw. wydatków socjalno-bytowych ponoszonych na rzecz pracowników przez osobę prawną, gdyż nie mają one bezpośredniego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie nie ma lub mieć nie może bezpośredniego wpływu na wielkość osiągniętego przychodu (zob. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1994 r. - SA/Po 3369/93).

Wydatków tych nie można również uznać za koszty reprezentacji, która polega na kontaktach oficjalnych i handlowych z innymi podmiotami gospodarczymi związanych w szczególności z przyjmowaniem i utrzymywaniem delegacji lub kontrahentów i uczestnictwem w przyjęciach związanych z pobytem tych podmiotów itp. w granicach limitu nakreślonego ustawą. Wszelkie wydatki, które mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów muszą być udokumentowane. Wynajęcie lokalu na prowadzoną działalność gospodarczą daje niewątpliwie podstawę do zaliczenia czynszu z tytułu najmu do kosztów uzyskania przychodów jednakże pod warunkiem udokumentowania tych wydatków na podstawie umowy najmu zawartej pomiędzy podatnikiem a wynajmującym.

Strona skarżąca nie przedstawiła takiej umowy, zatem organ podatkowy miał podstawę do zakwestionowania wykazanych wydatków na ten cel jako kosztów uzyskania przychodów.

Niewątpliwie kosztami uzyskania przychodu są wydatki na szkolenie pracowników podmiotu gospodarczego, które ma wpływ na wielkość osiągniętego przychodu podatnika. Jednakże wydatki takie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów jeżeli dotyczą osób będących pracownikami osoby prawnej tj. pozostających z nią w stosunku zatrudnienia na przykład na podstawie umowy o pracę. Wydatki na szkolenie osób nie będących pracownikami osoby prawnej w czasie szkolenia nie są - w świetle art. 15 powołanej ustawy - kosztami uzyskania przychodu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia faktyczne dokonane w sprawie oraz właściwe zastosowanie i interpretacja powołanych przepisów cytowanej ustawy stwarzają podstawę do uznania skargi za bezzasadną i oddalenia jej na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.