Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 27 października 2005 r.
I SA/Łd 970/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz.

Sędziowie NSA: Arkadiusz Cudak, Wiktor Jarzębowski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił Z. W. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 w wysokości 58.136,20 zł. Przedmiotowa decyzja była następstwem poczynionych w trakcie kontroli - opisanych poniżej - ustaleń.

Skarżący w roku podatkowym 2002 prowadził działalność gospodarczą m.in. w formie spółki cywilnej pod nazwą A. Przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej była produkcja i handel artykułami przemysłowymi i medycznymi.

Organ kontroli zakwestionował prawidłowość obliczania podatku za rok 2002 z tytułu działalności gospodarczej w spółce cywilnej A oceniając, iż wspólnicy tej spółki zawyżyli koszty uzyskania przychodu o kwotę 74.764,37 zł przez zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków w kwocie:

1) 5.769,99 zł z tyt. wynajmu pływalni w ramach wydatków na reprezentację i reklamę,

2) 10.455,68 zł z tyt. zakupu wadliwych toreb podróżnych w ramach reklamacji,

3) 58.538,70 zł z tyt. zakupu usługi doradczej w zakresie wspierania firmy przy ekspansji na rynkach Unii Europejskiej i budowy struktury holdingowej. Powyższy wydatek zaliczono do kosztów uzyskania przychodów na podstawie rachunku Nr (...) z dnia 2 grudnia 2002 r. wystawionego przez B.

W odniesieniu do pierwszego z wymienionych wydatków Inspektor Kontroli Skarbowej ustalił, że z pływalni korzystali pracownicy oraz właściciele spółki. Organ kontroli ocenił, że przedmiotowy wydatek nie ma jakiegokolwiek związku z prowadzoną działalnością gospodarczą a w konsekwencji jego zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów było nieuzasadnione.

Wykluczenie drugiego z wymienionych wydatków z kosztów uzyskania przychodów nastąpiło w wyniku ustalenia, że zakupione torby zostały zlikwidowane z powodu wad fizycznych (niska wytrzymałość tkaniny, z której zostały wyprodukowane). W rezultacie organ kontroli ocenił, że spółka nie uzyskała w 2002 r. i nie mogła uzyskać w przyszłości) żadnego przychodu związanego z przedmiotowym zakupem. Wobec braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy poniesionym wydatkiem a przychodami spółki organ przyjął, że ów wydatek nie stanowi kosztu uzyskania przychodów.

W zakresie trzeciego z wyszczególnionych powyżej wydatków organ ustalił, że Spółka A uzyskiwała większość swoich przychodów ze sprzedaży materiałów kaletniczych na terenie kraju. Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o podjęciu działań w celu budowy struktury holdingowej. W ocenie organu nie istnieje ekonomiczne uzasadnienie dla poniesienia tak wysokiego wydatku, którego efektem jest jedynie informacja o parkach technologicznych, na terenie których występują najlepsze warunki do budowy struktury holdingowej. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej podniósł również, że spółka pomimo kilkukrotnych wniosków nie przedstawiła tłumaczenia analizy sporządzonej przez firmę niemiecką. W konkluzji organ I instancji wyraził pogląd, iż zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na działania konsultingowe musi opierać się na konkretnych zdarzeniach np. wskazaniu podjętych działań lub efektów finansowych będących wynikiem poniesionych wydatków na usługę doradczą. Żaden z ww. warunków nie został przez Spółkę spełniony.

W rezultacie nieuzasadnione zaliczenie przez wspólników spółki A powyższych wydatków do kosztów uzyskania przychodów miało wpływ na zadeklarowaną przez podatnika Z. W. wysokość dochodu z tytułu udziału w spółce. Udział podatnika w przychodach spółki wynosił 75%.

Od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania.

Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 16 czerwca 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji w zakresie nieuzasadnionego zaliczenia wszystkich wymienionych wyżej wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

Uzasadniając swoją ocenę w odniesieniu do usługi doradczej wykonanej według podatnika przez niemiecki podmiot B, organ odwoławczy podniósł następujące argumenty. Celem umowy z dnia 10 stycznia 2002 r. zawartej z kontrahentem niemieckim było zapewnienie konkurencyjności spółki A po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, w szczególności przyspieszenie transferu i implementacji nowych technologii, przygotowanie do uzyskania pomocy finansowej z niemieckich landowych i federalnych programów wspierania przedsiębiorczości, zapewnienie dostępu do tanich, stabilnych źródeł kapitału bankowego oraz przygotowanie do nawiązania współpracy z przedsiębiorstwami niemieckimi. Z przedstawionego rachunku przetłumaczonego na język polski, wystawionego przez B w dniu 2 grudnia 2002 r. wynika, iż sporządzona analiza dotyczyła parków technologicznych na terenie Niemiec, które oferują najlepsze możliwości budowy przez spółkę A struktury holdingowej.

Przedmiotowa analiza obejmująca 94 strony została przedstawiona przez spółkę jako dowód w sprawie w języku niemieckim. Pomimo pism kierowanych do Skarżącego ze strony organu kontrolującego (pismo inspektora kontroli skarbowej z dnia 25 maja 2004 r. oraz z dnia 1 czerwca 2004 r.) nie okazano przedmiotowej analizy przetłumaczonej na język polski, co w konsekwencji uniemożliwiło jednoznaczną ocenę zawartych w niej informacji oraz porównanie ich z zakresem przedmiotowym zawartej umowy. Zgodnie z art. 287 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) kontrolowany jest obowiązany przedstawić na żądanie kontrolującego tłumaczenie na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli. Ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżący nie dostarczył przetłumaczonego dokumentu źródłowego będącego istotnym dowodem w sprawie, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uznania ww. wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do poglądu wyrażonego w orzecznictwie, zgodnie z którym obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, w świetle art. 180 § 1 w./cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem, o czym stanowi art. 4 i 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). W świetle powyższego cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim, bowiem organy zobligowane są do posługiwania się jedynie urzędowymi tłumaczeniami dokumentów obcojęzycznych, a ponadto obowiązek poszukiwania prawdy obiektywnej nie nakazuje organom podejmowania nieograniczonych w czasie czynności dowodowych. To właśnie na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia, że zaliczone do kosztów wydatki zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodu, skoro wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2001 r. sygn. akt III SA 2339/99, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA/Łd 1653/02).

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Z. W. wniósł w dniu 25 lipca 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zakresem skargi objęto część decyzji dotyczącą nie uznania za koszt uzyskania przychodów kwoty 58.538,70 zł wydatkowanej na zakup usługi doradczej.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 121 i 122 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 187 § 1 powyższej ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż Organ kontroli skarbowej wnosił o przetłumaczenie 94 stronicowej analizy, podczas gdy wcześniej wnioskował jedynie o przetłumaczenie na język polski rachunku.

Skarżący podniósł, iż organ odwoławczy w przeciwieństwie do organu pierwszej instancji nie uznał przedmiotowej analizy za dowód w sprawie. Rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej opiera się na stwierdzeniu braku urzędowego tłumaczenia stustronicowego opracowania. Zdaniem skarżącego powyższa zmiana oceny dowodu stanowi naruszenie zasady wynikającej z art. 121 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów proceduralnych w stopniu mającym wpływ na treść decyzji.

Podstawowymi kategoriami koniecznymi do obliczenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, czyli dochodu, są przychód oraz koszty uzyskania przychodu. Kosztami tymi wedle ogólnej reguły wynikającej z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są wszelkie koszty poniesione w celu uzyskania przychodu, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Do zaliczenia konkretnych wydatków do kosztów uzyskania przychodów konieczne jest zatem wykazanie przez podatnika, że:

-

wydatki takie faktycznie poniósł,

-

były to wydatki celowe z punktu widzenia możliwości uzyskania przychodu, a więc, że ponoszone koszty powinny ten cel realizować lub co najmniej zakładać go jako realny. Nie wystarczy zatem udowodnienie faktu poniesienia wydatku, co w tej sprawie nie jest sporne. Skoro podatnik zaliczył do kosztów wydatek na nabycie usługi doradczej i twierdził, że zamówioną usługę uzyskał, to zobowiązany był wykazać zarówno rzeczywisty, materialny efekt powstały na skutek zamówienia, jak i wykazać, że ze względu na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej zamówienie takiej usługi było sensowne, bo przyczyniło się lub co najmniej mogło się przyczynić do osiągnięcia przychodu.

Według podatnika materialnym efektem zamówienia usługi było otrzymane opracowanie w języku niemieckim na kilkudziesięciu stronach maszynopisu, załączone do akt, tzw. analiza. Dokument ten nie został przedstawiony organom w tłumaczeniu na język polski, co uniemożliwiło organom ocenę tego dokumentu pod kątem zgodności z zamówieniem. W zaskarżonej decyzji wskazano na przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o języku polskim, z których wynika wymóg posługiwania się językiem polskim zarówno przez organy administracji, jak i w postępowaniach przed tymi organami. Argumentów w tym zakresie nie ma potrzeby powtarzać zwłaszcza, że podatnik nie kwestionuje prawnego obowiązku składania w postępowaniu podatkowym wszelkich dokumentów w języku polskim, a szczególnie wtedy, gdy żądają tego organy prowadzące postępowanie.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż nie był wzywany do przedłożenie tłumaczenia na język polski wspomnianego wyżej dokumentu, tzw. analizy. Pismem z dnia 25 maja 2004 r. Inspektor UKS wezwał wspólników do przekazania wszelkich dokumentów związanych z wykonaniem usługi przez B. Tekst w nawiasie jasno wskazywał, że dostarczone dokumenty mają być przedstawione w języku polskim, co oznaczało konieczność załączenie tłumaczeń do dokumentów obcojęzycznych. W piśmie tym wezwano wspólników do przetłumaczenia na język polski dokumentu zatytułowanego Rechnung ale ponad wcześniejsze żądanie. Ponowne żądanie w tym zakresie jest w piśmie Inspektora z dnia 1 czerwca 2004 r. Inspektor wskazał, tłumaczenia których dokumentów otrzymał do tej pory. Nie wymienił tzw. analizy. Gdyby jednak podatnik miał nadal wątpliwości, czy żądanie Inspektora dotyczyło także przedstawienia tłumaczenia analizy, to wynikało ono z innych dokumentów. W wyniku kontroli z dnia 20 sierpnia 2004 r. na str. 7 jasno napisano, że cyt. "fakt nie przedstawienia ww. dokumentu przetłumaczonego na język polski (pomimo kilkukrotnych wniosków o to w trakcie trwania kontroli skarbowej) nie pozwala na jednoznaczną jego ocenę...." Podobne stwierdzenie zawarte jest w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (str. 9).

Nie można zatem uznać za wiarygodne twierdzeń podatnika, że brak załączenia tłumaczenia spornego dokumentu wywołany był niewiedzą podatnika i zaniedbaniami organu, który o dostarczenie tłumaczenia się nie zwracał.

Nie jest też zasadne twierdzenie skarżącego, iż brak przedmiotowego tłumaczenia nie był przeszkodą merytorycznej oceny zasadności tego wydatku, dokonanej przez organ I instancji. Dyrektor UKS wyraźnie wskazał, że niezałączenie przez podatnika tłumaczenia analizy uniemożliwia jednoznaczną ocenę tego dokumentu. Możliwa była jedynie pobieżna ocena dokonana na podstawie danych tabelarycznych i map ale z tej pobieżnej oceny nie wynika, aby przedstawione opracowanie miało związek z przyjętą przez podatnika ofertą wykonania przez B konkretnej usługi doradczej. A zatem także z uzasadnienia decyzji organu I instancji jasno wynika, że w toku postępowania żądano od podatnika przedstawienia tłumaczeń wszystkich zgromadzonych dokumentów obcojęzycznych, w tym także tzw. analizy. Nic nie stało na przeszkodzie aby podatnik tłumaczenie takie dostarczył organowi II instancji, który był zobowiązany nie tylko do oceny decyzji Dyrektora UKS ale do ponownego, merytorycznego rozpoznania całej sprawy i wtedy mógłby dokonać oceny spornego dokumentu.

Zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącego, że organ I instancji dysponował przetłumaczonym na język polski kilkustronicowym streszczeniem tzw. analizy. Na rozprawie bowiem skarżący wyjaśnił, że miał na myśli dokument znajdujący się na k. 47-48. Dokument ten nosi datę 10 stycznia 2002 r., a więc nie może być streszczeniem analizy, która powstała później i została dostarczona podatnikowi pod koniec 2002 r. Podatnik przyznał zresztą, że dokument ten jest w zasadzie ofertą sporządzenia analizy.

Powyższe względy były decydujące dla odmowy zaliczenia do kosztów wydatku poniesionego na zakup usługi doradczej. Skoro podatnik nie dostarczył organom tłumaczenia na język polski sporządzonej na jego zamówienie obszernej dokumentacji mającej być materialnym rezultatem zamówionej usługi, to pozbawił organy możliwości dokonania oceny, że ekwiwalentem spornego wydatku była rzeczywiście wykonana usługa doradcza, zgodnie ze sporządzoną umową, i że uzyskane od zobowiązanego do wykonania usługi opracowanie co najmniej mogło przyczynić się do uzyskania przychodu, choćby w przyszłości.

Dodatkowo tylko, bo nie jest to przedmiotem zarzutów, należy wskazać, że podatnik w żaden inny sposób nie udowodnił, że sporny wydatek był celowy w rozumieniu art. 22 ust. 1 ww. ustawy o podatku dochodowym. Powoływanie się w toku postępowania na kontrakty zawarte z firmą niemiecką C w wyniku realizacji usługi doradczej nie jest takim dowodem, skoro bezspornie faktury dokumentujące obrót z tą firmą są już z czerwca 2002 r., a więc jeszcze przed uzyskaniem tzw. analizy. Podatnik nie udowodnił, aby wcześniej, przed otrzymaniem analizy uzyskał od podmiotu realizującego usługę doradczą jakiekolwiek informacje będące wynikiem umowy zawartej w dniu 10 stycznia 2002 r.

Z uwagi na powyższe należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).