Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 72537

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Łodzi
z dnia 17 stycznia 2001 r.
I SA/Łd 575/00

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Ł. Wydział I po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2001 r. sprawy ze skargi "HTC" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia 17 marca 2000 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1996 r.

oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 17 marca 2000 r. Nr [...] Izba Skarbowa w Ł. po rozpatrzeniu odwołania "HTC" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia 7 stycznia 2000 r. Nr [...], określającej zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1996 r. w kwocie 277.399,00 zł, utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji.

Określenie zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych jest wynikiem stwierdzenia przez organy podatkowe zawyżenia przez podatnika kosztów uzyskania przychodów o kwotę 693.497,90 zł wynikającą ze 145 faktur zakupu towarów pochodzących od 27 fikcyjnych, nieistniejących dostawców. Izba Skarbowa podzieliła stanowisko organu podatkowego I instancji, że faktury te nie są dokumentami odzwierciedlającymi rzeczywiste transakcje handlowe i nie mogą być uwzględniane przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Podkreśliła, że art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym nakazuje podatnikom prowadzenie ewidencji rachunkowej zgodnie z odrębnymi przepisami, to jest ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 ze zm.). W myśl art. 22 ust. 1 tej ustawy dowody księgowe powinny być rzetelne, a więc zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, powinny być kompletne, zawierać co najmniej dane określone w art. 21 ustawy oraz powinny być wolne od błędów rachunkowych. Za dowody potwierdzające dokonanie konkretnych transakcji mogą być uznane dokumenty zawierające niewielkie uchybienia formalne, które dadzą się uzupełnić, a fakt dokonania danej transakcji może być potwierdzony u kontrahenta. Izba Skarbowa powołała tu orzecznictwo NSA prezentujące pogląd, że wystawienie wadliwego dowodu księgowego nie niweczy samego faktu poniesienia wydatku, jeżeli służył on osiągnięciu przychodu, a podatnik wykazuje innymi dowodami zaistnienie zdarzenia gospodarczego uzasadniającego ten wydatek.

W ocenie Izby Skarbowej zakwestionowane rachunki nie mogą być uznane za dowody dotknięte jedynie uchybieniem formalnym, gdyż poza licznymi błędami dotyczą fikcyjnych kontrahentów. Przeprowadzone postępowanie mające na celu ustalenie czy wynikające z nich transakcje rzeczywiście miały miejsce i czy podatnik poniósł koszty zakupu towarów w kwocie 693.497,90 zł dla celów prowadzonej działalności gospodarczej nie dało pozytywnego dla podatnika rezultatu, gdyż nie można było potwierdzić tych rachunków u kontrahentów, bowiem nie istnieją oni w sensie fizycznym i prawnym. Izba Skarbowa uznała za prawidłowe stanowisko Inspektora Kontroli Skarbowej, że przy gotówkowej formie zapłaty, przy braku jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt zapłaty, zakup towaru jest równoznaczny z kosztem - przy uwzględnieniu treści art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli kontrahenci uczestniczący w obrocie gospodarczym istnieją. Poniesienie kosztu może być bowiem potwierdzone przez te podmioty. Izba Skarbowa podniosła także, że osiągnięcie przychodu przez Spółkę ze sprzedaży towarów nie budzi wątpliwości. Jednakże przychód ze sprzedaży towarów nie odzwierciedla wprost wydatków na ich zakup. Sprzedawca sprzedaje towary z marżą, której wysokość nie jest limitowana. Marża ma wpływ na wysokość przychodu a w konsekwencji na wysokość dochodu. W postępowaniu kontrolnym zakwestionowano zawyżenie kosztów poprzez "stworzenie" faktur zakupu, co zaowocowało zmniejszeniem podstawy opodatkowania i należnego podatku dochodowego. Za nieporozumienie uznaje Izba Skarbowa odsyłanie organów podatkowych do dokumentacji celnej w sytuacji kiedy podatnik nie przedłożył dowodów na istnienie fikcyjnych w ocenie organów podatkowych 27 firm i nie wykazał wiarygodnymi dowodami faktu zakupu towarów na kwotę 693.497,90 zł.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając organom podatkowym naruszenia prawa materialnego - to jest art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych przez nieuzasadnione przyjęcie, że poniesione przez Spółkę wydatki, wskazane w zaskarżonej decyzji, nie są kosztami uzyskania przychodu. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania - to jest art. 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) przez nieuwzględnienie istotnych dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza dokumentacji celnej potwierdzającej eksport towarów nabytych na podstawie zakwestionowanych faktur.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Wydatek może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów i pomniejszyć przychód dla celów wymiarowych, jeżeli został faktycznie poniesiony i to w celu osiągnięcia przychodu, oraz nie jest wyłączony enumeratywnym wyliczeniem wynikającym z art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wydatek może być uznany za faktycznie poniesiony jeżeli stwierdzone zostanie istnienie dowodów potwierdzających fakt jego poniesienia. Art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym nakazuje podatnikom prowadzenie ewidencji rachunkowej zgodnie z odrębnymi przepisami to jest z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 ze zm.). Przepis art. 22 ust. 1 tej ustawy stanowi, że dowody księgowe - a takimi są rachunki, powinny być rzetelne, to jest zgodne z rzeczywistym przebiegiem dokumentowanych nimi operacji gospodarczych, zawierające co najmniej dane określone w art. 21, oraz wolne od błędów rachunkowych. Zaksięgowanie przez kupującego wadliwie wystawionego rachunku nie niweczy możliwości uznania faktu poniesienia wydatku, jeżeli służył on osiągnięciu przychodu, a podatnik przedstawia inne dowody potwierdzające zaistnienie zdarzenia gospodarczego uzasadniającego ten wydatek.

Nieprzyjęcie przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie faktur wystawionych przez nieistniejące podmioty gospodarcze, jako dowodów poniesienia wydatków przez stronę skarżącą nie stanowi naruszenia prawa. Czynności wyjaśniające w postępowaniu podatkowym potwierdziły, że przedstawione przez skarżącego rachunki jako dowód poniesienia wydatków na zakup towarów oznaczone są numerami identyfikacyjnymi, nazwami i adresami firm nieistniejących bądź zlikwidowanych - nie prowadzących działalności w dacie wystawienia rachunku. Rzekomy wystawca jednego z rachunków - F. C. nie potwierdził faktu dokonania transakcji ze stroną skarżącą. Wyjaśnił, że skradziono mu blankiety rachunków na stoisku "P.". Nie został także rozpoznany rachunek nr [...] z dnia 1 kwietnia 1996 r. przez byłego właściciela firmy Export - Import, ul. K. w W., który zaprzestał działalności gospodarczej w 1996 r. Zakres prowadzonego postępowania wyjaśniającego uzasadnia stwierdzenie, że strona skarżąca nie wskazała okoliczności umożliwiających potwierdzenie faktu poniesienia wydatków na zakup towarów wymienionych w zakwestionowanych fakturach, które stanowiłyby koszty uzyskania przychodów. Dokonywanie zapłaty za towar wyłącznie gotówką uniemożliwiło także ustalenie sprzedawcy na podstawie numeru jego rachunku bankowego. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, braku odniesienia się przez organy podatkowe do dokumentacji celnej, z której wynika fakt wyeksportowania towarów wskazanych w zakwestionowanych fakturach. Okoliczność, że organy celne dopuściły do wywozu towary bez sprawdzenia prawidłowości dokumentów potwierdzających źródło ich nabycia (rachunków wystawionych przez sprzedawcę), nie wyłącza możliwości oceny przez organy podatkowe dla potrzeb postępowania w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości podatku dochodowego, czy rachunki odzwierciedlają rzeczywisty przebieg operacji gospodarczych i czy podatnik faktycznie poniósł wydatek w zakresie kwot wynikających z tych rachunków.

Wynikające z zaskarżonej decyzji stanowisko Izby Skarbowej, że nie można potwierdzić, iż zdarzenia uzasadniające wydatki wynikające z zakwestionowanych faktur istotnie miały miejsce, zaprezentowane zostało po przeprowadzeniu postępowania zgodnego z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w tym także z art. 180 tej ustawy. Organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów - w wyniku oceny zebranego w postępowaniu podatkowym materiału dowodowego, wydatków wynikających z zakwestionowanych rachunków, nie narusza także przepisów prawa materialnego, wobec braku podstaw do stwierdzenia faktycznego ich poniesienia.

Stwierdzając w związku z powyższym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd oddalił skargę zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.