Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2607996

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 27 listopada 2018 r.
I SA/Kr 952/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.).

Sędziowie WSA: Grażyna Firek Piotr Głowacki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 czerwca 2018 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

I.

uchyla zaskarżoną decyzję,

II.

zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie (...) zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych).

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N. S. z dnia 29 czerwca 2018 r. Nr (...) utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział N. S. z dnia 30 kwietnia 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie (...) zł, oddalając tym samym złożony w tym zakresie przez J. K. (zobowiązanego do pokrycia tych zaległości) wniosek.

Do Oddziału ZUS w N. S. 29 stycznia 2018 r. wpłynął wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, który dłużnik uzasadnił brakiem dochodów z wykonywanej działalności gospodarczej, przeprowadzoną w 2006 r. niekorzystną sprzedażą licytacyjną jego majątku, licznymi problemami zdrowotnymi oraz zaawansowanym wiekiem. Skarżący zaznaczył, iż umorzenie zaległości wobec ZUS uchroni go od likwidacji działalności i umożliwi dalsze prowadzenie działalności, aż do osiągnięcia wieku emerytalnego. Do wniosku dołączono szereg załączników obrazujących sytuację majątkową i materialną wnioskodawcy. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, pozyskaniu szeregu dodatkowych dowodów (informacja z US, CEPIK, MOPS N. S., zaświadczenie o stanie zdrowia), organ rentowy decyzją z 30 kwietnia 2018 r., znak: (...) odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie (...) zł, powołując się na brak zastosowania wobec skarżącego przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1,2,3,4,4a,4b,6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ podkreślił, iż co prawda wobec Pana J. K. ma zastosowanie przesłanka z pkt 5 ww. przepisu, gdyż postanowieniami z 19 grudnia 2008 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w N. S. oraz 19 sierpnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S. umorzyli prowadzone postępowania egzekucyjne, jednakowoż obecnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S. ponownie prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, tak więc umorzenie należności Pana J. K. w ZUS byłoby na obecnym etapie działaniem nieracjonalnym i przedwczesnym.

Organ podkreślił, iż zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w ww. przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygniecie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślił, iż podejmując decyzję w zakresie umorzenia zaległości składkowych zobligowany jest do zważenia prymatu interesu dłużnika nad interesem ogólnospołecznym. Należy mieć na uwadze, iż należności składkowe mają charakter publicznoprawny, a cele na które są one przeznaczone obligują organ do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Odnosi się to również do kwestii umorzenia i udzielania ulg w spłacie zobowiązań składkowych. W niniejszej sprawie organ podkreślił, że dłużnik nadal prowadzi działalność gospodarczą, nadto z racji wieku w niedługim czasie zacznie korzystać ze świadczeń emerytalnych, co sprawi, że jego sytuacja ulegnie poprawie. Również w kontekście rozporządzenia wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy systemowej szczegółowa analiza sytuacji skarżącego w zderzeniu z przesłankami wynikającymi z rozporządzenia nie pozwoliła na przyjęcie, że sytuacja J. K. jest na tyle szczególna, że uprawnia do umorzenia należności z tytułu składek. Wprawdzie z oświadczenia o stanie zdrowia wynika, iż skarżący cierpi na schorzenia przewlekłe, jednakże nie uniemożliwiają mu one prowadzenia działalności gospodarczej, tak więc nie są aż tak dotkliwe. Ponadto z informacji pozyskanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. S. wynika, iż Pan J. K. nie korzysta z wsparcia wyspecjalizowanych instytucji, wobec powyższego Zakład przyjął, iż sytuacja materialna skarżącego nie jest bardzo trudna.

Od powyższej decyzji dłużnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W swoim piśmie powołał się ponownie na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wskazał, iż do wniosku o umorzenie zostały dołączone dowody o tym świadczące. Podkreślił również, iż do możliwości dokonania przez ZUS umorzenia wystarczające jest zaistnienie choćby jednej przesłanki zawartej w art. 28 ust. 3 ustawy systemowej, a organ stwierdził, iż wobec skarżącego ma zastosowanie przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Brak umorzenia zmusi go do likwidacji działalności gospodarczej i ogłoszenia upadłości, jest to sprzeczne z interesem finansów ubezpieczeń społecznych ponieważ w razie gdyby dalej prowadził działalność gospodarczą to aż do osiągnięcia wieku emerytalnego będzie płacił bieżące składki (co przyniesie ZUS wymierne efekty finansowe w kwocie ok (...) zł).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy decyzją z 29 czerwca 2018 r. utrzymano w mocy decyzję ZUS (...) z dnia 30 kwietnia 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu organ ponownie rozważył sytuację skarżącego w odniesieniu do przesłanek wynikających z ustawy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia i doszedł do wniosku, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek. Zarówno sytuacja zdrowotna jak i materialna skarżącego nie jest dramatyczna, skoro jest on w stanie samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą oraz utrzymywać się bez wsparcia instytucji wyspecjalizowanych w pomocy społecznej. Nadto organ podkreślił, iż działanie w ramach uznania administracyjnego nie obliguje organu do zastosowania danego rozwiązania po spełnieniu wymienionych w przepisie przesłanek, a jedynie daje potencjalną możliwość. ZUS dokonując rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zobligowany był do zważenia prymatu interesu jednostki nad interesem ogólnym wszystkich ubezpieczonych. Biorąc pod uwagę, iż zadłużenie jest wynikiem działań skarżącego jako przedsiębiorcy, organ doszedł do wniosku iż zastosowanie umorzenia wobec Pana J. K. byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym.

Od powyższego rozstrzygnięcia J. K. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia 29 czerwca 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji.

Wskazanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3a ustawy systemowej, § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż niepowodzenia w prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej odcisnęły się silnym piętnem na jego psychice a nadto obecny stan jego zdrowia jest zły, wymaga stałego leczenia. Stąd, jego zdaniem, w tej sytuacji zastosowanie znajduje zastosowanie § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia, a wypełnienie tychże przesłanek winno skutkować' umorzeniem przez organ rentowy zaległości.

Ustosunkowując się do treści skargi organ przede wszystkim przywołał treść art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który jedynie stwarza możliwość (w ramach uznania administracyjnego), a nie nakaz podjęcia decyzji o umorzeniu należności i tylko wtedy, gdy zaistniały wymienione w nich przesłanki. Przypomniał także treść pozostałych mających zastosowanie w sprawie przepisów i wywiódł, że umorzenie należności z tytułu składek w trybie wskazanych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS stosuje jedynie w sytuacjach szczególnie drastycznych, gdy realnie niemożliwe jest wywiązanie się ze zobowiązania. W przedmiotowej sytuacji nie występuje całkowita nieściągalność, nadto obecna sytuacja finansowa i majątkowa trwale nie uniemożliwia opłacenia zaległych należności przez skarżącego, choćby w systemie ratalnym. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Mając na uwadze możliwe polepszenie sytuacji finansowej skarżącego umorzenie należności z tytułu zaległych składek wobec J. K. byłoby działaniem przedwczesnym.

Odpowiadając na zarzutu, iż w sytuacji skarżącego znajduje zastosowanie przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 wskazanego powyżej rozporządzenia, organ skonstował, iż sytuacja życiowa Pana J. K. nie jest, aż tak trudna, skoro nie korzysta on z pomocy instytucji w tym wyspecjalizowanych, nadto pomimo kilkuletniego okresu strat w prowadzonej działalności nadal ją prowadzi i posiada środki finansowe do finansowania swojej działalności (w przeciwnym wypadku zakończyłby jej prowadzenie). Nikłe dochody z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności nie są podstawą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ponieważ prowadzenie takiej działalności zarobkowej zawsze związane jest ryzykiem niepowodzenia i każdy przedsiębiorca musi liczyć się z konsekwencjami związanymi ze spowodowanym jej fiaskiem brakiem dochodów, a nawet z ponoszeniem strat, tym samym zaś z koniecznością spłaty zobowiązań w wyniku prowadzenia tej działalności, w tym zobowiązań publiczno-prawnych.

W odniesieniu do zarzutu co do istnienia przewlekłej choroby zobowiązanego, organ podkreślił, iż nie neguje problemów zdrowotnych strony jednak obecny stan zdrowia skarżącego nie stoi na przeszkodzie do prowadzenia działalności gospodarczej, która wiąże się z wysiłkiem fizycznym (wg. CEilDG jest to produkcja konstrukcji metalowych i ich części), a zatem sygnalizowane problemy zdrowotne nie są na tyle poważne, aby z ich powodu wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia - czyli pozbawienie zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przecząc zarzutom skarżącego, organ podniósł także, iż na każdym z etapów prowadzonego postępowania dokonał dogłębnej analizy sytuacji faktycznej J. K. w oparciu o zebrany z należytą starannością i dużym zaangażowaniem materiał dowodowy. W ocenie organu rentowego w niniejszej sprawie nie zachodzą szczególne przesłanki uprawniające do umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek.

Zważywszy powyższe okoliczności i stan prawny, organ stwierdził, że zaskarżona decyzja z 29 czerwca 1918 r., utrzymująca w mocy decyzję z 30 kwietnia 2018 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek jest słuszna, prawidłowa i zgodna z ustalonym w niniejszej sprawie stanem faktycznym, który po jego wnikliwej i szczegółowej ocenie pozwolił na podjęcie decyzji zgodnej z obowiązującym prawem.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawowa zasada sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej wskazane reguły, Sąd uznał, że narusza ona prawo w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, chociaż nie z przyczyn wskazanych w skardze J. K.

W niniejszej sprawie spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. S. zasadnie odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od listopada 2015 r. do 02.2006 r., 04.2006 r., od 06.2006 r. do 06.2007 r., od 09.2007 r. do 03.2008 r. do 05.2008 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres: od 07.2006 r. do 06.2007 r. oraz na Fundusz Pracy i FGŚP za okres: od 11.2005 r. do 02.2006 r., 04.2006 r. od 06.2006 r. do 06.2007 r., od 09.2007 r. do 12.2007 r., 04.2008 r., 05.2008 r.

Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosił przede wszystkim, że organ zaniechał wnikliwego zbadania sprawy i oceny materiału dowodowego w świetle art. 28 ust. 1 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 207 z późn. zm.)

Realizując określone w art. 134 § 1 p.p.s.a., granice kontroli, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W oderwaniu od większości zarzutów podniesionych w skardze, Sąd mając na uwadze, że zaległości wyliczane przez organ a następnie także wskazane w zaskarżonej decyzji dotyczą należności składkowych za okres począwszy od poszczególnych miesięcy 2005 r. powziął wątpliwości co do możliwości wystąpienia przedawnienia zaległych należności składkowych, które zostały wskazane przez ZUS w zaskarżonej decyzji, z uwagi na termin ich wymagalności.

Podkreślić bowiem należy, że niezbędnym warunkiem podjęcia przez ZUS prawidłowej decyzji w sprawie umorzenia (odmowy umorzenia) należności z tytułu składek jest jednoznaczne stwierdzenie, że objęte wnioskiem należności są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Kwestia ta ściśle jest więc związana z prawidłowym, wyczerpującym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, dotyczy zatem przestrzegania przez ZUS przepisów postępowania. Dopiero wyjaśnienie tej wstępnej kwestii pozwala organowi rentowemu na dokonanie oceny, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, czy opłacenie należności będących przedmiotem postępowania rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności czy pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok WSA z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 433/16)

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane w art. 28 u.s.u.s. dotyczyć bowiem może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły na skutek przedawnienia.

Przepisy u.s.u.s. regulujące kwestie przedawnienia składek były wielokrotnie nowelizowane. Od 1 stycznia 1999 r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074, z późn. zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. - 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu (zob. uchwały SN: z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, oraz z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, ponadto zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1102/08).

Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (tak: NSA w wyroku z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II GSK 72/09, oraz SN w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II UK 313/10).

Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia".

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z treścią art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (zob. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. S. nie poczynił w zaskarżonej decyzji, żadnej analizy w zakresie ewentualnego przedawnienia przedmiotowych składek. Z akt sprawy można jedynie wywnioskować, że wobec skarżącego prowadzone było postępowanie egzekucyjne jednak brak jakichkolwiek ustaleń ZUS w tym zakresie powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie może zostać skontrolowane przez sąd administracyjny w zakresie podstawowej i pierwotnej przesłanki wyznaczającej dopuszczalność rozstrzygania o umorzeniu należności z tytułu składek. Sąd administracyjny nie może bowiem opierać się na założeniu, iż skoro ZUS procedował w zakresie zaległości składkowych to oznacza, iż nie były one przedawnione. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie objęte wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, okoliczność powyższa powinna zostać opisana i wyjaśniona w każdej sytuacji gdy okres czasu, którego dotyczą zaległości składkowe stwarza takie wątpliwości.

Skarżący zarzucił nadto organowi naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące niewyjaśnieniem stanu faktycznego w sposób należyty. Zarzuty te odnosiły się do ustalenia przez ZUS okoliczności związanych z jego trudną sytuacją rodzinną i finansową. Pomimo, że Sąd odstąpił od badania poprawności przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego w tym zakresie, to jednak stwierdził, że brak ustaleń w zakresie ewentualnego przedawnienia należności, oznacza że ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Mając to na uwadze, Sąd jednocześnie odstąpił od weryfikacji, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, podjętej w ramach uznania administracyjnego, organ dokonał prawidłowego ustalenia, na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego, że nie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.

Z uwagi na wyżej powołane okoliczności, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Stwierdzenie przez Sąd podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji nastąpiło w efekcie zbadania jej, poza granicami zarzutów podniesionych w skardze, pod kątem przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a)

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b)

naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c)

inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tak więc przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS w pierwszej kolejności winien dokonać analizy, czy dochodzone należności nie uległy przedawnieniu przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na zawieszenie, ewentualnie przerwanie biegu terminu przedawnienia. Wyniki tej analizy powinny znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy oraz w uzasadnieniu decyzji. Jeśli ZUS w wyniku tych czynności dojdzie do przekonania, że należności skarżącego z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, ponownie merytorycznie rozpozna zasadność wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.