Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2144292

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 20 października 2016 r.
I SA/Kr 874/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 maja 2016 r. Nr: (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2010 r. postanawia I) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części; II) w pozostałym zakresie wniosek oddalić

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł K.Sp. z o.o. z siedzibą w K., działająca przez radcę prawnego T.N., złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności podmiotu skarżącego jest sprzedaż hurtowa metali i rud metali, drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego, odpadów i złomu oraz roboty budowlane. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 270.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości -16.528,86 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 3.585,55 zł. Zobowiązania Spółki na koniec 2015 r., z wyłączeniem rezerw i rozliczeń międzyokresowych kosztów, wyniosły 683.006,58 zł. Obecnie Spółka nie osiąga dochodów.

W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy podniesiono, iż Spółka praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, co jest przede wszystkim wynikiem podejmowanych wobec niej od 2010 r. działań przez organy podatkowe i organy kontroli skarbowej. Spółka nie ma płynności finansowej i nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Przychód netto strony ze sprzedaży za 2015 rok wyniósł 30.200 zł, a z uzyskiwanych przychodów Spółka musi pokrywać inne wydatki związane z funkcjonowaniem Spółki jako osoby prawnej. Koszty działalności operacyjnej za 2015 rok wyniosły 41.838,79 zł. Spółka nie dysponuje środkami trwałymi, materiałami, towarami, półproduktami. Posiada wierzytelności wobec dłużników, ale ich ściągalność jest wątpliwa (sprawy o zapłatę znajdują się na etapie postępowania sądowego i/lub egzekucyjnego). Rachunek bankowy strony został zajęty przez komornika sądowego S.H.i Naczelnika Urzędu Skarbowego w zawiązku z wydaną w dniu 30 października 2013 r. decyzją o zabezpieczeniu na majątku Spółki.

Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca przesłała dokumenty źródłowe, z których wynika, że za rok 2015 przychody netto Spółki ze sprzedaży wyniosły 30.200 zł, koszty działalności operacyjnej 41.838,79 zł, a koszty finansowe 4.890,70 zł, co dało stratę z działalności gospodarczej w wysokości -16.528,86 zł. Według CIT-8 strata za 2015 rok wyniosła -6.600,64 zł przy przychodzie 35.092,20 zł. Z danych z bilansu za 2015 rok wynika, że na dzień 31 grudnia 2015 r. Spółka posiadała aktywa obrotowe w wysokości 1.270.479,16 zł, jej kapitał (fundusz) podstawowy wynosił 5.000 zł, a kapitał (fundusz) zapasowy od roku 2014 nie uległ zmianie i kształtował się na poziomie 491.941,45 zł. Zobowiązania długoterminowe Spółki na koniec roku bilansowego 2015 wynosiły 948.006,58 zł, a krótkoterminowe 64.000 zł.

Według deklaracji VAT-7 wartość netto nabytych towarów i usług w maju 2016 r. wyniosła 1.159 zł, w czerwcu 2016 r. 1.162 zł, a w lipcu 2016 r. 1.965 zł. Stan kasy na koniec marca 2016 r. wynosił 31.327,05 zł, na koniec kwietnia 2016 29.046,91 zł, na koniec maja 2016 23.835,80 zł, na koniec czerwca 2016 18.965,27 zł, na koniec lipca 2016 8.623,50 zł, a na koniec sierpnia 2016 r. 3.538,22 zł. Na rachunku bankowym Spółki w A. istnieje blokada na kwotę 1.294.812,88 zł, a saldo księgowe tego rachunku na dzień 31 sierpnia 2016 r. wynosiło 3.585,55 zł. Na dzień 20 września 2016 r. Spółka nie zatrudniała pracowników.

Uzasadnienie prawne

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych.

W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącej Spółki zasługuje na uwzględnienie, lecz jedynie w części. W świetle twierdzeń strony popartych przedłożonymi przez nią dokumentami źródłowymi nie można bowiem przyjąć, że K. Spółka z o.o. w K. nie jest w stanie pozyskać jakichkolwiek środków pozwalających na sfinansowanie należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych.

Podkreślić należy, że zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Orzekający uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie strona złożyła do tut. Sądu skargę zarejestrowaną pod sygn. I SA/Kr 873/16, a suma wpisów sądowych w tych dwóch sprawach wynosi 14.349 zł (odpowiednio 1.500 zł + 12.849 zł).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonującą w obrocie prawnym od lutego 2010 r., a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Aktualna sytuacja finansowa strony skarżącej nie jest łatwa. Spółka prowadzi działalność w minimalnym zakresie, jej przychody za rok 2015 wyniosły 30.200 zł i ubiegły rok podatkowy zamknięty został stratą bilansową w wysokości 16.528,86 zł. Spółka nie zatrudnia pracowników. Na posiadanym rachunku bankowym widnieje zajęcie egzekucyjne na łączną kwotę 1.294.812,88 zł. Wnioskodawca nie posiada składników majątkowych, które mogłyby zostać spieniężone, ani ściągalnych wierzytelności. Okoliczności te potwierdzają, że strona nie będzie w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych w pełnej wysokości.

Należy jednak zauważyć, że pomimo sygnalizowanych problemów finansowych i zajęciu jej konta bankowego Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Jest w stanie wygospodarować środki, z których finansowane jest wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. Z zapisów w sprawozdaniu finansowym wynika, że nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności przez Spółkę, a sprawozdanie finansowe sporządzono przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej w dającej się przewidzieć przyszłości. Biorąc pod uwagę treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1047 z późn. zm.), zgodnie z którym jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy uzasadnionym staje się wniosek, że Spółka posiada możliwości pozyskania środków na kontynuowanie działalności.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy aktualność zachowuje prezentowany w orzecznictwie pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Podkreślić również należy, że skarżąca Spółka posiada wysoki kapitał zapasowy sięgający kwoty 491.941,45 zł, co oznacza, że posiada środki na pokrycie starty, a w dniu złożenia skargi stan gotówki w kasie wynosił 18.965,27 zł. Okoliczności te nie wskazują zatem o braku możliwości płatniczych podmiotu.

Orzekający pragnie zaakcentować, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11, zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 k.s.h., wyd. VII). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko takie zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, m.in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podziela je również orzekający w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe istnieją podstawy do częściowego uwzględnienia żądania skarżącej Spółki i zwolnienie jej od kosztów sądowych w 1/2 części, tj. w połowie należnej ich wysokości. Zdaniem orzekającego podmiot skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę 750 zł tytułem wpisu sądowego - jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych - w niniejszej sprawie. Powyższe rozstrzygnięcie stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych strony w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa.

W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.