I SA/Kr 798/19, Użytkownik wieczysty jako podatnik podatku od nieruchomości. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3092447

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 października 2019 r. I SA/Kr 798/19 Użytkownik wieczysty jako podatnik podatku od nieruchomości.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.).

Sędziowie WSA: Stanisław Grzeszek, Waldemar Michaldo.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi L. B. przy uczestnictwie

I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) kwietnia 2019 r. Nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji,

II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie (...) zł (sześćset dwanaście złotych)

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) kwietnia 2019 r., nr (...) po rozpatrzeniu odwołania L B od decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia (...) września 2018 r., nr RP.(...), ustalającej I. B. oraz L. B.i wysokość podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 3 627,00 zł - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny; Zaskarżoną decyzją, organ I instancji orzekł w sposób wyżej opisany. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postanowieniem z dnia (...) czerwca 2018 r. wszczęto postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia ww. podatnikom wysokości podatku od nieruchomości za 2016 r. Powyższe wynika z faktu, iż ww. są współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, położonej na terenie obrębu geodezyjnego Tenczynek, zgodnie z wyrokiem Sądu dla K. w K.I Wydział Cywilny z dnia(...[ listopada 2016 r., sygn. Akt (...) Na podstawie ww. wyroku, ww. podatnicy są współużytkownikami wieczystymi po 1/2 części działek o nr: (...) (powierzchnia 0,10 ha), (...) (powierzchnia 0,2965 ha), (...) (powierzchnia 0,1736 ha), (...) (powierzchnia 1,69 ha) o łącznej powierzchni 2,2601 ha, sklasyfikowanych, jako tereny przemysłowe "Ba"-1,9636 ha i drogi "dr"-0,2965, które są położone na terenie miejscowości T. Powyższe potwierdzają obecne zapisy w kw nr (...) i nr (...), a także obecne zapisy w ewidencji gruntów i budynków - zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków nr (...) (...) z dnia (...) września 2017 r. i nr (...) z dnia (...) września 2017 r. otrzymane ze Starostwa Powiatowego w K. Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru. Organ I instancji wskazał też, że ww. nieruchomość stanowiła przedmiot sporu (najpierw nieruchomość figurowała do lutego 2015 r. w ewidencji gruntów i budynków, jako przedmiot użytkowania wieczystego Spółki B.(...) z o.o. z/s w T., a następnie, jako przedmiot użytkowania wieczystego I. B). W sprawie wiadomo również, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia (...) września 2013 r., sygn. Akt (...) umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego z dnia (...) kwietnia 2010 r. zawarta pomiędzy I. B., a Spółką B. z o.o. z/s w T. jest nieważna. Ponadto w świetle wyroku Sądu Rejonowego z dnia (...) listopada 2016 r. (sygn. Akt (...)), postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia (...) lipca 2016 r. (sygn. Akt (...)), postanowienia Sądu Rejonowego dla K. w K. Wydział I Cywilny z dnia (...) sierpnia 2015 r. (sygn. Akt (...)) wskazano, że L. B był w 2016 r. współużytkownikiem wieczystym opodatkowanych zaskarżoną decyzją nieruchomości. W wyniku uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wpisano do księgi wieczystej w 2017 r. rzeczywistych współużytkowników wieczystych: I. B.i L. B. Organ I instancji ustalił także, że I. B. nie jest przedsiębiorcą, a L. B. sprawuje funkcję prezesa Spółki B. Sp. z o.o, Spółki B. spółka z o.o. Sp.k., a także Spółki B. z o.o. z/s w T. Zarówno I. B. jak i L. B. nie uważają, by byli obowiązani do uregulowania zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r., należnego z ww. nieruchomości. Mimo, iż dnia (...) sierpnia 2017 r. I. B. złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości, wskazując do opodatkowania część gruntów, to jednak jej zdaniem ww. nieruchomość nie jest i nie była również w 2016 r. w jej posiadaniu, gdyż nieruchomość tę samoistnie (bez jej zgody) użytkują nieprzerwanie od kilku lat ww. Spółki, których prezesem jest jej były mąż - L. B. Natomiast L. B. w dniu (...) października 2015 r. złożył przed organem podatkowym oświadczenie, z którego wynika, że tylko część ww. działki (...) była wykorzystywana bezumownie przez Spółki, w których on pełni funkcję prezesa tj. powierzchnia 0,25 ha była użytkowana samoistnie (do celów prowadzenia działalności gospodarczej) przez spółkę B. Sp. z o.o. - na tej części usytuowane są blaszaki. Natomiast kolejna część gruntu (zdaniem L. B.) tj. 0,15 ha (inna część działki (...)) była zajmowana przez niego, jako osobę fizyczną i tę część gruntu ww. udostępnił innej Spółce tj. B. spółka z o.o. Sp.k. poddziałalność gospodarczą. Według L. B. pozostała powierzchnia działki nr (...) nie jest (i nie była w 2016 r.) przez nikogo wykorzystywana. L B. dnia (...) czerwca 2017 r. złożył wyjaśnienia do protokołu, podtrzymując swe stanowisko, iż od 2015 r. on sam był samoistnym posiadaczem 0,15 ha gruntu, a spółka B. z o.o. była samoistnym posiadaczem 0,25 ha gruntu, zaś pozostała powierzchnia gruntu nie była przez nikogo użytkowana. Nadto podatnik wyjaśnił, że Spółka B. Sp. z o.o. "zarejestrowana" na ul. (...) w T., nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, jak również nie zatrudnia żadnych pracowników. Spółka ta jest wyłącznie komplementariuszem Spółki B. z o.o. Sp.k. Dalej organ I instancji wskazał, że w dniu (...) lipca 2017 r. przeprowadził w obecności podatników oględziny ww. nieruchomości. W trakcie oględzin stwierdzono, że największa działka tj. 1057/36 w znacznej części jest utwardzona i na niej są ślady prowadzenia działalności gospodarczej. To tutaj usytuowany jest kontener, w którym mieści się biuro Spółki B. Spółka z o.o. oraz inne blaszaki (służące działalności gospodarczej), a także na części utwardzonego placu, parkują samochody ciężarowe, wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Na placu tym zostały zaparkowane również samochody, należące do pracowników ww. Spółek. W trakcie oględzin L. B. wyjaśnił, że trzecia Spółka tj. B. Spółka z o.o. nie posiada żadnych samochodów ciężarowych. W trakcie oględzin stwierdzono, że Spółka B. Sp. z o.o. użytkuje w zakresie działki (...) nie tylko powierzchnię 0,25 ha, na której usytuowane są budowle, ale również Spółka ta, jak i Spółka B. Spółka z o.o. Sp.k. wykorzystują wspólnie inny fragment utwardzonego placu tj. powierzchnię 0,87 ha (oprócz powierzchni 0,15 ha, którą wykorzystuje B. Spółka z o.o. Sp.k.). Użytkowanie to ma charakter samoistny. W trakcie oględzin na ww. powierzchni (0,87 ha) stwierdzono ślady po poruszających się samochodach ciężarowych należących do ww. Spółek, zauważono obecność uszczelek (podkładek) samochodowych, ślady ropy, wysypaną mączkę wapienną itp. Mimo, iż L. B. wyjaśniał, że wskazany fragment placu nie stanowi miejsca postojowego dla samochodów ciężarowych i samochody te wjeżdżają tam bez jego zgody (tak samo miało to miejsce w 2016 r.), to jednak okoliczności te świadczą o tym, że również powierzchnia 0,87 ha była w bezumownym i niezależnym od woli użytkowników wieczystych, władaniu Spółek i została związana z prowadzeniem działalności gospodarczej - służyła jako plac manewrowy i na powierzchni tej prowadzone również były naprawy samochodów. Zwrócono uwagę, że L. B. nie przeczył, że samochody ciężarowe przejeżdżają przez ww. fragment gruntu, jednak uznał, że taki sposób użytkowania nie stanowi o tym, że powierzchnia ta jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ I instancji zaznaczył również, że ww. część utwardzonego terenu o powierzchni 0,87 ha nie jest (i nie była) oddzielona fizycznie od pozostałej, utwardzonej powierzchni placu, na której parkują samochody ciężarowe. W świetle powyższego, zdaniem organu, trudno wyznaczyć granicę, która oddzielałaby część, która zdaniem L. B. jest wykorzystywana do działalności gospodarczej, od pozostałej powierzchni, na którą zdaniem ww., samochody wjeżdżały jedynie sporadycznie. Ponadto zaznaczono, że niemożliwym jest przypisanie użytkowania tego fragmentu nieruchomości jedynie jednej Spółce, gdyż pojazdy należące do obydwu Spółek tj. zarówno Spółki B. Sp. z o. o jak i. Spółka z o.o. Sp.k. wjeżdżały na ten teren, po to by wykonać manewr nawracania lub wykonać potrzebne naprawy. Ponadto w trakcie oględzin stwierdzono, że powierzchnia 0,42 ha (jeszcze inna część działki (....]) jest porośnięta trawą i krzakami, co świadczyło o braku użytkowania tej części nieruchomości. Organ I instancji wskazał również, że w trakcie oględzin stwierdzono, iż na działkach nr (...) i (...) są usytuowane obiekty budowlane, które utraciły cechy budynku (brak ścian, fragmentów dachu). Na gruncie tym nie stwierdzono wówczas śladów prowadzenia działalności gospodarczej. Na małej powierzchni (około 20 m2) był złożony złom i w trakcie oględzin L. B. wyjaśnił, że złom ten stanowi jego prywatną własność. Organ I instancji wskazał, że działka nr (...) to droga, która nie przylega do pozostałych ww. działek i według I. B. i L. B., nie stanowi drogi dojazdowej do ich nieruchomości. Droga ta nie stanowi również drogi dojazdowej do budynków mieszkalnych, położonych w sąsiedztwie, ale jest natomiast wykorzystywana, jako droga dojazdowa przez spółkę B. sp. Jawna. Sposób użytkowania nieruchomości, stanowiących przedmiot współużytkowania wieczystego podatników uległ zmianie dopiero w lipcu 2017 r. - o czym stanowi protokół z oględzin nieruchomości przeprowadzonych dnia (...) lipca 2018 r., jak również zgłoszenie telefoniczne dokonane dnia (...) lipca 2017 r. przez M. K. (pracownik Spółki B. Sp. z o.o), oraz zeznania świadków. Zdaniem organu I instancji, podatnikiem podatku od nieruchomości za 2016 r. w zakresie ww. nieruchomości winni być:

1) B. Sp. z o. o - jako samoistny posiadacz w zakresie gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 0,25 ha tj. część działki (...) wraz z budowlami na tym gruncie posadowionymi (Spółka ta dnia (...) czerwca 2016 r. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości, wykazując ww. podstawy opodatkowania),

2) B. Sp. z o. o i Spółka B. Spółka z o.o., Sp.k., jako współposiadacze samoistni, użytkujący solidarnie część utwardzonego placu tj. powierzchnię 0,87 ha - organ podatkowy wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania za 2016 r. (decyzja nie jest ostateczna),

3) L. B., jako samoistny posiadacz w zakresie:

- gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 0,15 ha tj. część działki (...) który to grunt został przez L. B. udostępniony innej Spółce - B. z o.o. Sp.k., wraz z budowlami na tym gruncie posadowionymi-zgodnie z informacją podatkową złożoną dnia (...) października 2015 r. przez L. B. (skorygowaną dnia (...) grudnia 2015 r.),

- gruntu o powierzchni 0,002 ha - część działki (...) (na którym składowany był prywatny złom L. B.). Organ podatkowy wydał L. B. decyzję określającą wysokość zobowiązania za 2016 r. - decyzja nie jest ostateczna,

4) I. B. i L. B., jako współużytkownicy wieczyści w zakresie pozostałych nieruchomości tj.:

a) pozostałego gruntu, który nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej o ogólnej powierzchni 0,6916 ha tj. 0,42 ha (część działki (...) porośnięta trawą) + 0,1736 ha (działka (...) + 0,098 ha (działka (...) z wyłączeniem 20 m2 wykorzystywanych przez L. B., na których złożono złom),

b) gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 0,2965 ha (droga dojazdowa wykorzystywana przez Spółkę B. - działka[).(...)

Mając na względzie powyższe ustalenia, organ I instancji stwierdził, że I. B. i L. B odpowiadają solidarnie za zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 3.627,00 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł L. B. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 21 § 3 o.p. oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż L. B. zobowiązany jest do uiszczenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r. w łącznej kwocie 3 627,00 zł.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ prowadzący postępowanie w całkowicie wadliwy sposób ustalił stan faktyczny, będący podstawą przedmiotowej decyzji, bowiem podatnik nie wykorzystuje do prowadzenia działalności gospodarczej terenu, o jakim mowa w decyzji. Nie można uznać za trafne, wskazanie organu wydającego decyzję, iż grunt o powierzchni 0,2965 ha (droga dojazdowa wykorzystywana przez Spółkę B. sp.j. - działka (...)) winien być zakwalifikowany, jako grunt, na którym prowadzona jest działalność gospodarcza przez użytkowników wieczystych I. B. oraz L. B. Tak kategoryczne wnioski organu nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowy - nie tylko w zeznaniach świadków: A. B, M. K., W. K., H. K., B. R, a także L. B, ale są również nielogiczne. Wszyscy przesłuchani świadkowie, wskazują jednoznacznie, iż przedmiotowa działka jest drogą dojazdową, prowadzącą do zupełnie innego przedsiębiorstwa - firmy B. W związku z tym, całkowicie nielogiczne jest przyjęcie, iż skarżący wykorzystuje wskazany fragment działki do prowadzenia działalności gospodarczej. Brak jest w materiale dowodowym dowodów, mogących kategorycznie potwierdzić stanowisko organu I instancji. Co więce, organ wydający decyzję w żaden sposób nie uzasadnia przyjęcia części gruntu o powierzchni 0,2965 ha, jako gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej przez L. B. Z uwagi na powyższe, organ całkowicie błędnie wskazał powierzchnię zaliczoną, jako związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej i całkowicie niesłusznie obciążył go zobowiązaniem podatkowym z tego tytułu.

W dniu (...) kwietnia 2019 r. SKO w K. wydało decyzję, o której mowa na wstępie. W uzasadnieniu powołano się m.in. na treść art. 3 ust. 1, art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 849 z późn. zm., dalej: "u.p.o.l"), a następnie wskazano, że w rozpatrywanym przypadku I. B. i L. B. są współużytkownikami wieczystymi opodatkowanych zaskarżoną decyzją gruntów, a tym samym podatnikami. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu w zakresie opodatkowania działki nr (...) stawką dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą, Kolegium wskazało, że nieruchomość ta o powierzchni 0,2965 ha stanowi drogę. Zgodnie z zapisami zawartymi w księdze wieczystej, działka ta jest obciążona służebnością gruntową, polegającą na prawie przejazdu i przechodu przez działkę nr (...) całą jej szerokością i długością na rzecz każdoczesnych właścicieli, użytkowników wieczystych i posiadaczy działki nr (...) Na działce nr (...) Spółka B. Sp.j. prowadzi działalność gospodarczą. W ocenie Kolegium, stanowisko organu I instancji w zakresie korzystania z działki nr (...) przez przedsiębiorcę Spółkę B. Sp.j. znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. W protokole z oględzin, przeprowadzonych w dniu (...) lipca 2017 r. wynika, że działka nr (...) (droga) nie jest użytkowana przez Spółki, w których Prezesem jest L. B. Natomiast jest użytkowana przez firmę B S. tej korzystap.j. i innych użytkowników. Powyższa okoliczność wynika również z dołączonych do akt sprawy protokołów przesłuchań. Z protokołu przesłuchania A. B. wynika, że z dz firma B. Kolejny świadek G. B. oświadczył natomiast, że działka ta służy, jako droga dojazdowa do firmy B. jako parking prawdopodobnie pracowników i kontrahentów firmy B. G. B. nie ma wiedzy na temat korzystania z tej działki przez którąś ze spółek, gdzie prezesem jest L. B. Z zeznania R. H. - pracownika Spółki B. Sp. z o.o, oraz Spółki B. spółka z o.o. Sp.k. wynika natomiast, że na działce tej parkowały samochody ciężarowe, nienależące do firmy L. B. Z ww. działki, prawdopodobnie korzystała firma B. M. K., W. K. oraz H. K. również zeznali, że działka, stanowi drogę dojazdową do firmy B. i korzysta z niej ww. firma. Następnie organ poczynił rozważania w zakresie art. 336 k.c. i uznał, że w rozpatrywanym przypadku Spółka B. Sp.j. włada nieruchomością w zakresie służebności gruntowej, a tym samym nie mamy do czynienia z posiadaniem samoistnym. Mając na względzie powyższe ustalenia, w ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, że I. B i L. B. odpowiadają solidarnie za zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 3.627,00 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skarżący powielił zarzuty i argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu, a nadto sformułował zarzut naruszenia: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegający na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji, na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi i z art. 107 § 3 k.p.a.

W świetle powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji, nie znalazł też aprobaty dla uznania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji (ocenianą na podstawie art. 135 p.p.s.a. stanowiącego, iż "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia"), orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazywane. Decyzje organów obydwu instancji naruszają bowiem prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na popełnione te same błędy proceduralne, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.

Przedmiotem oceny było rozstrzygnięcie w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 r. w zakresie czterech wskazywanych w decyzjach działek, które opodatkowane zostały podatkiem od nieruchomości na rzecz podatników L. B. i I. B., jako współużytkowników wieczystych tych nieruchomości, po 1/2 części.

Mimo, iż sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za 2016 r. organy nie przedstawiły w uzasadnieniu swych decyzji rozważań co do posiadania przez skarżącego i jego małżonkę statusu użytkowników wieczystych przedmiotowych działek w 2016 r. Wskazały jedynie (w obydwu instancjach), że "postanowieniem z dnia (...) czerwca 2018 r. wszczęto postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia ww. podatnikom wysokości podatku od nieruchomości za 2016 r. Powyższe wynika z faktu, iż ww. są współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, położonej na terenie obrębu geodezyjnego T., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia (...) listopada 2016 r., sygn. Akt (...) Na podstawie ww. wyroku, ww. podatnicy są współużytkownikami wieczystymi po 1/2 części działek o nr: (...) (powierzchnia 0,10 ha), (...) (powierzchnia 0,2965 ha), (...) (powierzchnia 0,1736 ha), (...) (powierzchnia 1,69 ha) o łącznej powierzchni 2,2601 ha, sklasyfikowanych, jako tereny przemysłowe "Ba"-1,9636 ha i drogi "dr"-0,2965, które są położone na terenie miejscowości T. Powyższe potwierdzają obecne zapisy w kw nr (...) i nr (...), a także obecne zapisy w ewidencji gruntów i budynków - zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków nr (...) z dnia (...) września 2017 r. i nr (...) z dnia 15 września 2017 r". Dodatkowo organy przedstawiły historię sporu sądowego pomiędzy I. B. a spółkami w których skarżący jest prezesem zarządu w zakresie unieważnienia umowy przeniesienia użytkowania wieczystego oraz uzgodnienia treści księgi wieczystej. To jednak - w ocenie Sądu, nie może zostać uznane za wystarczające rozważenie i ocenę okoliczności sprawy Adekwatnie bowiem do występującego w sprawie problemu prawnego wskazać należy na stosowne przepisy prawa materialnego, określające przesłanki które organ podatkowy ustalić musi w tego typu sprawach, przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Podstawowe znaczenie mają przesłanki określające przedmiot opodatkowania i krąg podatników zobowiązanych do uiszczenia podatku.

W badanej sprawie, sposób określenia przedmiotu opodatkowania nie budzi wątpliwości. Dla ustalenia podmiotów odpowiedzialnych za zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości należało natomiast przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające przy zastosowaniu reguł, o których mowa w art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej. Przepisy te statuują obowiązek podjęcia w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i w sposób wyczerpujący, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Oczywiście wyniki przeprowadzonego w powyższym zakresie postępowania, wyniki rozważenia i oceny okoliczności sprawy winny znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stosownie do treści art. 210 § 1 pkt 6 i § 4

Co istotne, w art. 3 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.o.l.", ustawodawca dokonał rozróżnienia poszczególnych kategorii podatników podatku od nieruchomości. W art. 3 ust. 1 u.p.o.l. przypisał status podatnika podatku od nieruchomości m.in. osobom fizycznym będącym:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości łub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego.

Jednocześnie w art. 3 ust. 3 u.p.o.l. zastrzeżono, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Z kolei na mocy art. 3 ust. 4 u.p.o.l. w sytuacji, gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Analogiczna zasada odnosi się do nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym dwóch lub więcej podmiotów.

Należy także podkreślić, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia "użytkownika wieczystego" dla jej celów. Dokonując zatem wykładni pojęcia użytego w art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy należy odwołać się do przepisów regulujących tę instytucję, tj. Kodeksu cywilnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści art. 232 § 1 k.c., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym. Użytkownikiem wieczystym może być zatem każda osoba prawna i fizyczna, której takie grunty przekazano.

Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. tekst jednol. 2015 r. poz. 782 z późn. zm. dalej; u.g.n.), oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy - wymaga wpisu w księdze wieczystej. Wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny zarówno dla ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, jak i dla jego przeniesienia. Przed dokonaniem wpisu prawo użytkowania wieczystego nie istnieje, nawet pomimo zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste (por. wyrok SN z dnia 4 lutego 2005 r., I CK 512/04). Wpis do księgi wieczystej ma jednak moc wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis - art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych w hipotece - użytkowanie wieczyste powstaje dopiero po dokonaniu wpisu, lecz od dnia złożenia wniosku (uchwała SN z dnia 21 maja 2002 r., III CZP 29/02). Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wyłącza stosowania przepisu art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który w swej treści stanowi, że wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu; wpis ma charakter konstytutywny, ale działa z mocą ex tunc (wyrok NSA z dnia 29 maja 2002 r., I SA 2683/00). Nieco szerzej kwestię tę wyjaśnił Sąd Najwyższy, który w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2000 r., III CKN 558/98 wskazał, że przepisy prawa materialnego ustanawiające zasadę wpisu do księgi wieczystej jako przesłankę powstania prawa, wiążą zmianę stanu prawnego nieruchomości z samym wpisem, a nie z jakimkolwiek innym zdarzeniem (np. art. 67 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Zasada mocy wstecznej wpisu oznacza tylko to, że skutki prawne prawa powstałego w dacie wpisu cofają się do dnia złożenia wniosku o dokonanie wpisu, jak to się dzieje np. przy określaniu pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych (postanowienie SN z dnia 14 lutego 2003 r., IV CK 109/02).

Przesłanką pozytywną, statuującą powstanie prawa użytkowania wieczystego jest, zatem data wpisu tego prawa a dokładnej data złożenia wniosku o dokonanie takiego wpisu (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. II FSK 2476/16 wraz ze sformułowaną tam tezą; "Stosownie do treści art. 232 § 1 k.c., użytkownikiem wieczystym może być każda osoba prawna i fizyczna. Z kolei zgodnie z art. 27 zdanie drugie u.g.n., oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy - wymaga wpisu w księdze wieczystej. Wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny zarówno dla ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, jak i dla jego przeniesienia. Przed dokonaniem wpisu prawo użytkowania wieczystego nie istnieje, nawet pomimo zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste").

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 21 maja 2002 r. III CZP 29/02 (OSNC 2003/6/76), na gruncie art. 29 u.k.w.h. prezentowane są w doktrynie i orzecznictwie dwa stanowiska co do chwili powstania prawa, dla którego wpis do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny: jedno przyjmujące, że z uwagi na wskazaną w tym przepisie moc wsteczną wpisu, prawo wpisane do księgi wieczystej istnieje już od daty złożenia wniosku o wpis a nie dopiero od daty dokonania wpisu i drugie uznające, że skoro przepisy prawa materialnego wiążą zmianę stanu prawnego (powstanie określonego prawa rzeczowego) z samym wpisem do księgi wieczystej, a nie z innym zdarzeniem, jakim jest np. wniosek o wpis, to prawo to powstaje w chwili dokonania wpisu, a moc wsteczna wpisu, o której mowa w art. 29 u.k.w.h., oznacza w odniesieniu do wpisów o charakterze konstytutywnym, jedynie to, że skutki prawne prawa powstałego w dacie wpisu cofają się do daty złożenia wniosku. We wspomnianej uchwale Sąd Najwyższy opowiadając się za pierwszym stanowiskiem wskazał, że wprawdzie przepisy prawa materialnego istotnie stanowią, w odniesieniu do wpisów o charakterze konstytutywnym, że do powstania takiego prawa niezbędny jest wpis do księgi wieczystej, nie mówią jednak od jakiej daty prawo to powstaje, co reguluje właśnie art. 29 u.k.w.h., w świetle którego prawo wpisane do księgi wieczystej powstaje nie z datą wpisu, lecz z datą złożenia wniosku o wpis.

W ocenie Sądu, rozważania jakie poczyniły organy w powyższym zakresie nie mogły zostać uznane za wystarczające rozważenie i ocenę okoliczności sprawy w kontekście powołanych wyżej przepisów oraz ugruntowanych poglądów orzecznictwa. Organy w zasadzie tylko przywołały fakty związane z prowadzonymi w sprawie użytkowania wieczystego i uzgodnienia treści księgi wieczystej, postępowaniami oraz fakty związane ze stanem wpisów w księdze wieczystej i w ewidencji gruntów jednakże w tym ostatnim zakresie według wpisów dokonanych w 2017 r. Podkreślały nawet, że są to "obecne zapisy"

Niewyjaśnione i nieocenione zatem pozostały okoliczności istotne dla określenia osoby (osób) będących użytkownikami wieczystymi spornych nieruchomości w 2016 r. a w konsekwencji także podatnikami podatku od przedmiotowej nieruchomości.

W tym stanie rzeczy, Sąd - wobec stwierdzonych naruszeń wyżej wskazanych przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na końcowy wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono natomiast w pkt II wyroku zgodnie z dyspozycją art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 i 206 p.p.s.a. Sąd miarkował koszty postępowania w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego i przyznał je w 1/2 części, uwzględniając, iż przystępujący do sprawy pełnomocnik sformułował w skardze odmienny zarzut związany z niewykorzystywaniem jednej z działek do prowadzenia działalności gospodarczej a nadto nie stawił się nawet na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią powyższe rozważania Sądu a przede wszystkim przeprowadzą wyczerpujące rozważenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Rezultaty tych rozważań zawarte natomiast zostaną w uzasadnieniach wydanych decyzji, jak tego wymaga art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 124 O.p. Oczywiście w sytuacji gdy organy uznają za uzasadnione przyjęcie, że w 2016 r. tj. w roku poprzedzającym wpisprawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej i zmianę ewidencji gruntów, istniało użytkowanie wieczyste skarżącego i jego małżonki w oparciu o inne podstawy prawne, organy w powołanym zakresie i w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy także zajmie stanowisko w tej kwestii w uzasadnieniu decyzji z powołaniem adekwatnej podstawy prawnej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.