Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1806069

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 18 września 2015 r.
I SA/Kr 735/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 18 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku k.k., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 7 stycznia 2015 r., nr (...), w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za listopad 2009 r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek k.k. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 7 stycznia 2015 r., nr (...), w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za listopad 2009 r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów k.k. ur. w 1965 r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Mieszka w lokalu należącym do K. O. - W. Zatrudniony jest w "G" Sp. z o.o. w K, na podstawie umowy o pracę, na 1/9 etatu, z wynagrodzeniem w wysokości 210 zł, miesięcznie, brutto. W 2014 r. uzyskał z tego tytułu dochód w kwocie 13 241,89 zł, przy przychodzie w wysokości 15 300 zł. Miesięcznie na jedzenie wnioskodawca wydaje 150 zł. Nie płaci za energię elektryczną, gaz oraz czynsz, z powodu braku środków. Spłaca kredyt, którego wysokość raty wynosi 2 290,73 zł, miesięcznie. Pieniądze na spłatę rat otrzymuje od B. S., który jest poręczycielem umowy kredytu wnioskodawcy.k.k. nie jest bowiem w stanie regulować tych zobowiązań, m.in z powodu prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego.

Strona skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Zgodnie z "zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", z dnia 28 stycznia 2015 r. wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego kwota zadłużenia k.k. wynosi 283 163, 47 zł.

Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy).

W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 § 3 ww. ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 29/12).

Przedstawiona przez k.k. sytuacja nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych. Uzyskuje on bardzo niskie wynagrodzenie, które przeznacza na pokrycie potrzeb żywnościowych. Wnioskodawca nie ma żadnych oszczędności, nie posiada też realnej zdolności ich poczynienia. Nie płaci rachunków za energię elektryczną, gaz i czynsz. Raty jego kredytu spłaca natomiast praktycznie poręczyciel.

Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak - Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak - Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). W toczących się przed tut. Sądem sprawach o sygn. akt I SA/Kr 730-745/15 łączna suma wpisów od skarg wynosi natomiast 8 000 zł. (16 spraw x 500 zł. = 8 000 zł.). Stąd też, w świetle ww. okoliczności, poniesienie kosztów sądowych przez stronę skarżącą jest poza jej możliwościami płatniczymi.

Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.