Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1787023

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 9 lipca 2015 r.
I SA/Kr 698/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba.

Sędziowie WSA: Paweł Dąbek (spr.), Agnieszka Jakimowicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r., sprawy ze skargi. B.A., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 16 lutego 2015 r. Nr (...), w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, - skargę oddala -,

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją nr (...) z dnia 16 lutego 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy swoją decyzję nr (...) z dnia 25 listopada 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach. B.A. (dalej: skarżący) wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy. Skarżący stwierdził, że boryka się z problemami finansowymi, ma problemy z niewypłacalnymi kontrahentami oraz zablokowany rachunek bankowy. Skarżący wyjaśnił, że w mijających latach znacznie pogorszył się jego stan zdrowia, a posiada piątkę małoletnich dzieci.

Decyzją z dnia 25 listopada 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia skarżącemu należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 37.723,39 zł, w tym: składki na ubezpieczenia społeczne w kwocie 15.263,94 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1.791,76 zł, składki na Fundusz Pracy w kwocie 188,89 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 10.706,00 zł, dodatkowa opłata w kwocie 9.720,00 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 52,80 zł. Ponadto ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie 193.529,47 zł w tym: składki na ubezpieczenia społeczne w kwocie 82.345,99 zł, składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 230,48 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 57.681,00 zł oraz odsetki za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w kwocie 53.272,00 zł.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wskazał, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone dla uzasadnienia wcześniej postawionej tezy o odmowie umorzenia zaległych składek. Zdaniem skarżącego, organ powinien był wskazać skąd skarżący mógłby uzyskać kwotę niezbędną do spłaty zadłużenia. Ponadto w ocenie skarżącego organ błędnie określił kwotę zadłużenia. Skarżący nawiązał również do swojego stanu zdrowia wskazując, że jego schorzenia uniemożliwiają mu powrót do aktywności zawodowej i spłatę zadłużenia.

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 lutego 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 25 listopada 2014 r.

Organ ustalił, że skarżący jako płatnik składek jest zgłoszony w ZUS od 13 czerwca 2002. Działalność gospodarczą prowadzi w zakresie niespecjalistycznego sprzątania budynków i obiektów przemysłowych (działalność została zawieszona przez skarżącego w dniu 13 października 2014 r. i wznowiona w dniu 5 grudnia 2014 r.). Skarżący zatrudniał pracowników w okresie od czerwca 2002 r. do 13 października 2014 r. Organ podał, że w stosunku do skarżącego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania zaległych składek w kwocie 152.923,50 zł (do tej pory wyegzekwowano kwotę 10.961,90 zł). Skarżący złożył oświadczenie, że jako przedsiębiorca nie korzystał z pomocy publicznej de minimis i aktualnie nie złożył wniosku o udzielenie takiej pomocy do innego organu. Skarżący ponadto oświadczył, że nie pracuje zarobkowo na umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną, nie pobiera żadnych świadczeń, nie otrzymuje zasiłków, a także nie uzyskuje dochodów z innych źródeł. Wskazał, że nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy państwa. Organ wskazał, że skarżący załączył kserokopie zeznań podatkowych PIT-36, w których: za 2012 r. wykazał przychód z działalności w kwocie 560.815,11 zł oraz deklarował stratę w kwocie 13.711,49 zł, natomiast za 2013 r. deklarował przychód z działalności w kwocie 511.664,50 zł oraz dochód w kwocie 56.725,01 zł. Ponadto skarżący przedłożył wydruk komputerowy z księgi przychodów i rozchodów za okres: od stycznia 2014 do sierpnia 2014 r., w którym wykazał przychód w kwocie 460.639,18 zł oraz dochód w kwocie 17.937,29 zł. Organ ustalił także, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która uzyskuje dochód w wysokości 4.100,00 zł netto miesięcznie. Na utrzymaniu małżonków pozostaje pięcioro dzieci. Według załączonego zeznania podatkowego PIT-36 za 2013 r. małżonka skarżącego osiągnęła przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 455.375,49 zł, dochód w wysokości 36.134,46 zł oraz uzyskała przychód/dochód z innych źródeł w wysokości 23.977,19 zł. Skarżący ponadto oświadczył, ze nie ponosi stałych wydatków związanych z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat. Podał natomiast, że ponosi koszty związane z leczeniem, które określił na kwotę 300,00 zł. Ponadto wyjaśnił, że nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, a także nie posiada żadnych wartościowych składników mienia ruchomego, w tym samochodów. Skarżący nie wykazał czy oprócz zaległości z tytułu składek w ZUS posiada jakiekolwiek zobowiązania publicznoprawne z tytułu zaległych podatków. Natomiast podał, że posiada zobowiązania firmowe, których wysokość za okres do czerwca 2014 r. określił na kwotę 109.500,00 zł (jednak nie udokumentował tego zadłużenia). Ponadto nie wykazał czy posiada jakiekolwiek prywatne zobowiązania cywilnoprawne długo lub krótkoterminowe z tytułu kredytów w bankach lub w instytucjach. Skarżący oświadczył, że posiada wierzytelności względem O. Sp. z o.o. w kwocie 65.871,00 zł oraz wobec A. Sp. z o.o. w kwocie 7.000,00 zł. Organ ustalił również, że skarżący ma zdiagnozowane wypadnięcie jądra miażdżystego tarczy międzykręgowej L5/S1 na stronę lewą, przewlekłe zapalenie zatok szczękowych, skrzywienie przegrody nosowej przerost małżowin nosowych, przewlekle zapalenie migdałków. Zgodnie z kartą informacyjną z leczenia szpitalnego u skarżącego rozpoznano chorobę niedokrwiennej serca, ostry zawał mięśnia serca bez uniesienia odcinka ST, nadciśnienie tętnicze i otyłość. U skarżącego stwierdzono również uszkodzenia łękotki przyśrodkowej, a także rozlegle uszkodzenie chrząstki rzepki i uda z pęknięciami i ubytkami. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do umorzenia ww. należności. Organ wskazał, że w sprawie skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia. Skarżący bowiem wznowił prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 5 grudnia 2014 r. po przerwie spowodowanej jej zawieszeniem z dniem 13 października 2014 r., a choćby za rok 2013 skarżący osiągnął przychód z działalności w kwocie 511.664,50 zł oraz dochód w kwocie 56.725,01 zł. Ponadto w okresie od stycznia do sierpnia 2014 r., skarżący wykazał przychód w kwocie 460.639,18 zł oraz dochód w kwocie 17.937,29 zł. Tym samym ZUS przyjął, że skarżący w trakcie prowadzenia działalności rozporządzał środkami finansowymi, które umożliwiały mu regulowanie składek na ubezpieczenia. Zdaniem organu, argument, iż skarżący nie posiada środków finansowych na spłatę przedmiotowego zadłużenia w ZUS nie stanowi przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. Ponadto organ zauważył, że skarżący posiada wierzytelności względem O. Sp. z o.o. w kwocie 65.871.00 zł oraz wobec A. Sp. z o.o. w kwocie 7.000,00 zł. ZUS stwierdził, że egzekucja wierzytelności z pewnością poprawiłaby jego obecną sytuację finansową oraz umożliwiłaby mu spłatę powstałego w ZUS zadłużenia. Ponadto organ zauważył, że dotychczasowa egzekucja doprowadziła do uzyskania od skarżącego pewnych środków, co oznacza, że na obecnym etapie postępowania nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w ramach podejmowanych czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zaległości z tytułu nieopłaconych składek nie zostaną wyegzekwowane w całości. Organ podał, że skarżący nie wykazał okoliczności, które świadczyłyby o zaistnieniu przesłanki braku majątku i całkowitej nieściągalności. Organ również stwierdził, że w sprawie nie zostały także spełnione pozostałe przesłanki zezwalające na wyjątkowe umorzenie należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności. W ocenie ZUS skarżący nie wykazał, ażeby skarżący ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie był w stanie opłacić należności, co miałoby pociągnąć dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, pozbawiając możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ wskazał również, że sam skarżący dostrzegł możliwość ponownego uzyskiwania przychodów, wznawiając prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto organ zauważył, że żona skarżącego uzyskuje dochód w wysokości 4.100,00 zł netto miesięcznie. Na utrzymaniu małżonków, według oświadczenia, pozostaje pięcioro dzieci, przy czym za 2013 r. uzyskała ona przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 455.375.49 zł dochód w wysokości 36.134,46 zł oraz uzyskała dochód z innych źródeł w wysokości 23.977,19 zł. Organ wskazał ponadto, że konieczność uregulowania innych zobowiązań skarżącego - także związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą - nie może stanowić podstawy do umorzenia zaległości względem ZUS. Zdaniem organu, problemy zdrowotne skarżącego nie pozbawiają go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności, o czym świadczy zwłaszcza wznowienie prowadzenia działalności gospodarczej oraz brak jakiegokolwiek orzeczenia lekarskiego wskazującego na konieczność ograniczenia działalności zarobkowej.

Pismem z dnia 23 marca 2015 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na powyższą decyzję, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji, orzeczenia zgodnie z wnioskiem skarżącego o umorzenie zaległych należności oraz zasądzenia kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.

Zdaniem skarżącego organ nie przeprowadził właściwie postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia przesłanek umorzenia zaległych należności. Skarżący wskazał ponadto, że przyczyną wznowienia prowadzenia działalności gospodarczej była kontrola podatkowa prowadzona w jego firmie. Skarżący zauważył ponadto, że egzekucja prowadzona przez ZUS względem niego nie jest efektywna z uwagi na znikomą kwotę odzyskanych środków (jedynie 7%). W ocenie autora skargi, organ nie powinien był poprzestać na przyjęciu oświadczenia skarżącego co do składników jego majątku, tylko poszukiwać tego majątku we własnym zakresie. Skarżący ocenił ponadto, że ustalenia organu w zakresie wpływu spłaty zadłużenia na sytuację życiową skarżącego i jego rodziny są szczątkowe, a wnioski nielogiczne. Skarżący podkreślił, że w latach 2010 - 2014 ustabilizował swoją sytuację wobec ZUS, regulował na bieżąco składki i dobrowolnie spłacał zaległości.

Odpowiadając na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Należy zatem przypomnieć, że zasady umarzania należności z tytułu składek regulują przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.; dalej: u.s.u.s.). Wynika z niego, że (z zastrzeżeniem ust. 3a) należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanka ta została wyjaśniona w tym samym przepisie, przez wyliczenie sytuacji, które ją spełniają. Zatem w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność należności zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów O.p.; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 6) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jak słusznie dostrzegają to sądy administracyjne, wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 44/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sygnalizowane powyżej zastrzeżenie dotyczące warunków umarzania należności wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 28 ust. 3b, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przepisy te znalazły się w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wskazano w nim, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym przypadku, z uwagi na użyte wyrażenie "w szczególności" wskazuje się, że wyliczenie to jest przykładowe i stąd nie wyczerpuje wszystkich stanów faktycznych, które mieszczą się w zakresie hipotezy, w której zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 715/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analizując zastosowanie ww. przepisów w kontrolowanym postępowaniu należy zauważyć, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrolowane postępowanie administracyjne z poszanowaniem przepisów prawa procesowego i materialnego.

Przede wszystkim należy wskazać, że organ prawidłowo ustalił, że sytuacja skarżącego nie wskazuje na całkowitą nieściągalność dochodzonego zadłużenia. I tak należy wskazać, że nie ma wątpliwości, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. W tym zakresie organ nie musiał prowadzić postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do każdego potencjalnego źródła majątku, a zwłaszcza ewentualnej możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Wystarczy bowiem, by organ ustalił, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd wskazuje, że skoro skarżący jest nadal ujawniony jako przedsiębiorca w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, to bez względu na przyczynę kontynuowania działalności musi być uznany za czynnego przedsiębiorcę. Skarżący natomiast nie kwestionował faktu aktualności jego wpisu do tej ewidencji. Ponadto wznowienie działalności gospodarczej i zatrudnienie pracowników pozwala przypuszczać, że skarżący potrafi znaleźć środki choćby na wypłatę tym pracownikom pensji. Skarżący wskazał również, że dobrowolnie zaczął spłacać należności ZUS, czyli potrafi zgromadzić środki finansowe, które przeznacza na spłatę zadłużenia. Następnie należy wskazać, że w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z sytuacją, w której wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W toku postępowania nie ujawniono ponadto, by naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Także skarżący nie powoływał się na tę okoliczność, co więcej wskazywał, że jest w stanie również dobrowolnie regulować zaległe zobowiązania względem ZUS. To zaś oznacza, że w sprawie nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Skoro bowiem egzekucja przymusowa przynosi jakiekolwiek wpływy, a skarżący ponadto samodzielnie i dobrowolnie reguluje zaległe zobowiązania (i opłacał aktualne składki w poprzednich latach), to okoliczności te stanowią pozytywną prognozę dla kontynuacji prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Pozostałe przesłanki całkowitej nieściągalności, wynikające z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. również nie wystąpiły.

W tym miejscu trzeba zauważyć, że trafne ustalenia ZUS w powyższym zakresie rozstrzygają kwestię umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika. Składki te mogłyby zostać bowiem umorzone wyłącznie w razie całkowitej ich nieściągalności w rozumieniu zacytowanego przepisu.

Oceniając z kolei ustalenia organu w zakresie wystąpienia w sprawie przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3a u.s.u.s należy wskazać w pierwszej kolejności, że Sąd podziela wnioski organu, iż skarżący nie wykazał, by ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie był w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Należy bowiem zauważyć, że zarówno skarżący jak i jego żona pozostają osobami aktywnymi zawodowo. Skarżący, który domagał się umorzenia zaległych należności, nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na to by on lub jego żona nie mogli kontynuować zatrudnienia i osiągać dochodów, które byłyby w stanie pokryć codzienne wydatki oraz - w szerokiej perspektywie czasowej - zaległe należności. W szczególności, pomimo przedłożenia obszernej dokumentacji medycznej, w sprawie nie ujawniono żadnej medycznej przeszkody pozbawiającej skarżącego szans na uzyskanie obecnie i w przyszłości dochodów, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie zaległych składek. Również sam skarżący nie wskazał, jaki wpływ na możliwość osiągania dochodów mają jego kłopoty ze zdrowiem. Z uwagi na stałe dochody gospodarstwa domowego nie sposób również uznać, by opłacenie należności z tytułu składek pozbawiło zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie ma natomiast sporu co do tego, że w sprawie nie mamy do czynienia z okolicznością poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Sąd nie ma zatem wątpliwości, że sytuacja finansowa, zdrowotna i rodzinna skarżącego nie wyczerpała przesłanek umorzenia zaległych należności. Słusznie przy tym wskazał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że - abstrahując od podanych wyżej okoliczności - ewentualne umorzenie zaległości nie leżałoby w dalekosiężnym interesie samego skarżącego z uwagi na uszczuplenie, a być może i pozbawienie go przyszłych świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ zasadnie powołał się również na interes publiczny, a zwłaszcza na konieczność egzekucji obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez przedsiębiorców, którzy realizują tym samym swoje zobowiązanie publicznoprawne, ale również swoje zobowiązanie względem pracowników.

Ponadto organ słusznie zauważył, że skarżący osiągał znaczne przychody w latach poprzednich. Jego sytuacja obecnie faktycznie jest trudna, niemniej jednak w podobnej sytuacji znajduje się wiele rodzin, które nie mają nawet stałych miesięcznych dochodów. Skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja była szczególna w porównaniu z innymi osobami. Również ZUS nie dostrzegł wyjątkowości w sytuacji skarżącego. Przyznał jednocześnie, że sytuacja jest trudna, natomiast nie można stwierdzić, że w perspektywie nie ulegnie ona poprawie. Gdyby przyjąć argumentację skarżącego, że każdej osobie znajdującej się w trudnym położeniu finansowym należy umarzać zaległości, wówczas rozstrzygnięcia takie byłyby regułą, zaś odmowa umorzenia stanowiłaby wyjątek. Tymczasem to właśnie umorzenie zaległości zostało potraktowane jako wyjątek od reguły.

Odnosząc się z kolei do sposobu gromadzenia materiału dowodowego przez organ, w szczególności w zakresie spełniania przez skarżącego przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należy zauważyć, że ustalenia, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę. Skoro przepis stanowi wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek do umorzenia, to znaczy że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11; LEX nr 1305514). To bowiem w interesie skarżącego leży uzyskanie orzeczenia o umorzeniu należności, a ponadto również sam skarżący dysponuje najszerszą wiedzą o swojej sytuacji faktycznej. Skoro zatem nie udziela wyczerpujących informacji w tym zakresie (znając zasady umarzania należności - także z własnej inicjatywy, nawet na etapie postępowania odwoławczego), to nie sposób oczekiwać, by Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyręczał swojego dłużnika w omawianym zakresie.

Organ należycie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie i podał wyczerpująco przyczyny, które jego zdaniem przemawiają za odmową umorzenia zaległości. Sąd administracyjny jedynie kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zapadłych rozstrzygnięć. Nie może przy tym zastąpić takiego organu w rozstrzygnięciu sprawy, czy też nakazać mu w przypadku decyzji opartych na uznaniu administracyjnym, aby wydał decyzję określonej treści. W przypadku takich decyzji Sąd jedynie bada, czy rozstrzygnięcie nie było dowolne. Jeżeli natomiast organ należycie uzasadni swoją decyzję i nie można stwierdzić błędów w przeprowadzonym postępowaniu, Sąd nie może jej uchylić. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu nie nosiło cech dowolności, lecz zostało należycie uzasadnione.

Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcie było dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Wobec powyższego skargi należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.