Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2734253

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 25 września 2019 r.
I SA/Kr 503/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz.

Sędziowie WSA: Stanisław Grzeszek Urszula Zięba (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem (...) w K. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa (...) z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie negatywnej oceny projektu postanawia:

I. umorzyć postępowanie sądowe,

II. zwrócić stronie skarżącej kwotę uiszczonego wpisu od skargi w wysokości (...) złotych (słownie: (...) złotych).

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1002/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem (...) w K. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa (...) z 21 sierpnia 2018 r., nr (...) w przedmiocie negatywnej oceny projektu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Instytucja Organizująca Konkurs (Urząd Marszałkowski Województwa (...)) pismem z 12 stycznia 2018 r. poinformowała Parafię Rzymskokatolicką pw. (...) w K. (dalej: wnioskodawca), że projekt "(...)" nie spełnia kryteriów wyboru określonych w załączniku nr 1 do Regulaminu konkursu. Zdaniem organu przedstawione przedsięwzięcie realizowane przez kościelną osobę prawną nie może uzyskać dofinansowania w ramach RPO WM 2014-2020, z uwagi na niespełnienie obligatoryjnego kryterium, tj. Kwalifikowalność projektu, określonego w załączniku nr 1 do Regulaminu Konkursu. Wskazano na niezgodność takiego wsparcia z zapisami umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską oraz z aktami prawa krajowego. Zdaniem IOK, udzielenie wsparcia ze środków publicznych na realizację przedmiotowego projektu stanowi naruszenie art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie w dniu 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318) oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP (Dz. U. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.). Pismem z 21 sierpnia 2018 r. Zarząd Woj. (...) negatywnie ocenił projekt.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Parafii na powyższe rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, istota sporu w sprawie dotyczy tego, czy negatywna ocena formalna wniosku została dokonana w warunkach dyskryminacji podmiotowej skarżącej. Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżąca jest parafią rzymskokatolicką, zatem reprezentuje określoną wspólnotę konfesyjną funkcjonującą w określonych reżimach prawnych wynikających z ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 28 lipca 1993 r., a także Kodeksu prawa kanonicznego. WSA uznał, że organy, oceniając wniosek o dofinansowanie, uwzględniły prawne możliwości udzielania pomocy Kościołowi Katolickiemu przez państwo, wynikające w swym zasadniczym zrębie z treści Konkordatu. Z tą regulacją prawną korespondują przepisy ustawy zasadniczej, a w szczególności art. 25 Konstytucji, który statuuje zasadę bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. Sąd zauważył, że w art. 10 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2017 r. poz. 1153) przyjęto zasadę, że państwo nie dotuje i nie subwencjonuje działalności Kościoła i związków wyznaniowych. Kwestie źródeł finansowania działalności Kościoła Katolickiego w Polsce reguluje art. 22 Konkordatu, zgodnie z którym, działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzoną przez instytucje państwowe. W ocenie Sądu I instancji, wniosek o dofinansowanie projektu w ramach konkursu odnoszącego się do regionalnej polityki energetycznej, zarządzania wykorzystywaniem odnawialnych źródeł energii, a konkretnie rozwojem infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych, został złożony przez Parafię na jej potrzeby własne. Skarżąca nie składała wniosku, jako kościelna osoba prawna, prowadząca w zorganizowanej formie działalność charytatywną, opiekuńczą, edukacyjną itp. Przejawy aktywności skarżącej w sferze charytatywno-opiekuńczej, czy oświatowo-wychowawczej nie stanowią podstawowego celu jej funkcjonowania, lecz mają charakter akcesoryjny w stosunku do zasadniczego zadania, tj. sprawowania kultu religijnego. Parafia wymieniła we wniosku posiadane obiekty: kościół, plebanię, dom pielgrzyma, ogród, ołtarz, kaplicę, czyli obiekty pozwalające na sprawowanie praktyk religijnych i im towarzyszące. Parafia nie prowadzi domu opieki, zakładu opiekuńczego, domu samotnej matki itp. Zdaniem Sądu, trudno zatem zakwalifikować opisane we wniosku działania jako działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, o których mowa w art. 22 Konkordatu. Odnosząc się do kwestii ochrony dóbr kultury, Sąd zgodził się ze stwierdzeniem organu, że dokumentacja aplikacyjna skarżącej nie wskazuje na to, by planowane działania wynikające z jej wniosku były nakierowane i dedykowane ochronie zabytkowej substancji kościoła czy plebani. Ze sformułowania "budowa instalacji fotowoltaicznej dla potrzeb budynku kościoła i plebani" nie można wyprowadzić wniosku, iż stanowi ona "ochronę dóbr kultury" nawet w najszerszym tego słowa znaczeniu. Na marginesie Sąd zauważył, że dopuszczenie możliwości sfinansowania/dofinansowania wniosków wspólnot konfesyjnych wiąże się z poddaniem ich kontroli w zakresie wydatkowania uzyskanych środków w sposób zgodny z celem przyznania dofinansowania, co w połączeniu z zasadą autonomii kościołów i innych związków wyznaniowych może być problematyczne. Zdaniem Sądu, całokształt okoliczności sprawy pozwala na przyjęcie, że wniosek Parafii został oceniony bez naruszenia przepisów prawa. Argumentacja zawarta w kartach oceny nie jest dowolna, bowiem skrupulatnie odnosi się do przedłożonego wniosku aplikacyjnego. Ponadto jest ona wyczerpująca, przekonująca, spójna i logiczna, a przy tym uzasadniona zgodnie z ustalonymi w ramach konkursu kryteriami oceny oraz obiektywnymi regułami wiedzy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę, poprzez stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz jednocześnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego oraz przepisów proceduralnych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 171/19 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie. W ocenie NSA, skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej, poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, a także, poprzez odniesienie się do zarzutów skargi w sposób skrótowy, niewyjaśniający przyczyn rozstrzygnięcia. Wskazano, że WSA ma obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, wówczas, gdy strona postępowania żąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Konieczne elementy uzasadnienia wyroku wskazuje art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA podkreślił, że najważniejszy element uzasadnienia, stanowi podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

W ocenie NSA, Sąd I instancji, ma obowiązek zwrócić uwagę na wszelkie naruszenia prawa. Obowiązek ten wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej. Zdaniem NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku z tego powodu, że jest skrótowe w stopniu uniemożliwiającym poznanie racji i argumentów, którymi kierował się Sąd I instancji, uznając, iż Instytucja Zarządzająca prawidłowo dokonała negatywnej ponownej oceny projektu, narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej.

Zdaniem NSA, w przedmiotowej sprawie nie pozostawia wątpliwości uznanie, iż udział kościelnych osób prawnych nie został ograniczony ani w przepisach dotyczących przedmiotowego konkursu, ani regulacjach stworzonych na jego potrzeby przez Instytucję Zarządzającą. Jeżeli zatem Sąd I instancji uznał skargę za niezasadną i w całości podzielił stanowisko organu, to musiał zastosować w sprawie inne przepisy powszechnie obowiązujące, z których wynikałby zakaz dofinansowania, wnioskowanego przez Parafię projektu. Przedstawione w tych zasadniczych kwestiach skrótowe stanowisko Sądu I instancji, utrudnia znalezienie podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. WSA w Krakowie powołał bowiem w uzasadnieniu wyroku w części odnoszącej się do merytorycznego rozstrzygnięcia jedynie trzy przepisy prawa: art. 25 Konstytucji RP (bez wskazania jego konkretnej jednostki redakcyjnej), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz art. 22 ust. 1 Konkordatu. Ponadto wskazał wiele innych aktów prawnych regulujących ogólną sytuację Parafii. Wymienił jedynie ich tytuły, nie wskazując, czy i na jakich przepisach w nich zawartych opiera swoje stanowisko. W ocenie NSA, rację należy przyznać skarżącej Parafii, która zrzuca, iż Sąd I instancji nie odniósł się do większości zarzutów sformułowanych przez nią w skardze. Poza sferą jego zainteresowania stały się bowiem zarzuty naruszenia art. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013, poprzez dokonanie oceny w sposób sprzeczny z zasadą niedyskryminacji, błędnej wykładni art. 14 Konkordatu w zw. z art. 39 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich błędną wykładnię w ten sposób, że Departament potraktował wyliczenia wskazane w tych przepisach, jako katalogi zamknięte i niewłaściwie zinterpretował ich treść, odmawiając działaniom skarżącej charakteru działalności, służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym. WSA w Krakowie pominął również i te przepisy, które powoływał na uzasadnienie swojego negatywnego stanowiska Zarząd Województwa. Sąd, zgadzając się generalnie z Instytucją Zarządzającą, nie wskazał jednak, co do zasady podstawy prawnej takiej decyzji. Dotyczy to w szczególności art. 43 ust. 1 ustawy wyznaniowej, który powoływał Zarząd Województwa, odmawiając Parafii udziału w Konkursie. Sąd - mimo tego - przepis ten pominął, przez co nie jest wiadomo, w jaki sposób i czy w ogóle się do niego odnosił. W skardze natomiast Parafia zarzuciła błędną wykładnię art. 43 w zw. z art. 41 ustawy wyznaniowej. Sąd nie powołał podstawy prawnej również dla całych grup pojawiających się w sprawie zagadnień. Oparcia w przepisach prawa nie wskazano bowiem dla wymagania, aby Skarżąca prowadziła działalność, służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym w formie zorganizowanej. W obrębie zainteresowania Sądu nie znalazła się też kwestia sporządzenia wadliwego, zdaniem skarżącej, Regulaminu Konkursu i niestosowania się do niego bądź stosowania go, jak zarzuciła w skardze, w sposób wzajemnie sprzeczny. Uzasadnienie Sądu I instancji sprowadza się zasadniczo do powielenia stanowiska zajętego przez organ i jego prostej akceptacji bez jakiejkolwiek analizy przyjętego przez Zarząd Województwa (...) poglądu i przy braku należytej weryfikacji zarzutów formułowanych w skardze wniesionej do WSA w Krakowie. W tej sytuacji NSA uznał, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie tłumaczy należycie treści całego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Wskazane powyżej okoliczności i uchybienia WSA w Krakowie, zdaniem NSA, jednoznacznie wskazują, że jego orzeczenie powinno podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób wadliwy w zasadzie uniemożliwia NSA jego kontrolę kasacyjną. Powyższe dowodzi, że wobec stwierdzonych deficytów i ułomności uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co oznacza naruszenie przepisów postępowania w sposób wskazany w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę ponownie zważył, iż;

Pismem z dnia 6 września 2019 r., złożonym osobiście w tut. Sądzie w dniu 20 września 2019 r. strona skarżąca cofnęła skargę, wnosząc o umorzenie postępowania sądowego i zwrot uiszczonego wpisu od skargi w kwocie (...) zł. Odpis pisma przesłany został bezpośrednio pełnomocnikowi strony skarżącej.

Zasady wnoszenia skarg na rozstrzygnięcia zapadłe w sprawach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 reguluje ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1431, z późn. zm., zwana dalej ustawą o polityce spójności). Jak stanowi art. 61 § 1 tego aktu, w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, 1370 i 2451 oraz z 2018 r. poz. 650).

Jak stanowi art. 64 ustawy o polityce spójności, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy.

Przepisy ustawy o polityce spójności nie zawierają regulacji dotyczącej skutków cofnięcia wniesionych w jej trybie skarg, z tego względu zastosowanie w tym zakresie znajdą regulacje ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), której przepisy art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 nie zostały wyłączone z zastosowania, mocą art. 64 ustawy o polityce spójności.

Stosownie do art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności W ocenie Sądu cofnięcie skargi w okolicznościach faktycznych sprawy jest dopuszczalne, gdyż nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 60 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy zaistniały podstawy do umorzenia postępowania sądowo-administracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Zwrot wpisu sądowego od skargi uiszczonego przez stronę skarżącą uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Cofnięcie skargi nastąpiło w niniejszej sprawie przed dniem rozpoczęcia rozprawy, wyznaczonej na 25 września 2019 r. (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. I SA/Kr 554/19).

Z tych względów rozstrzygnięto sprawę jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.