I SA/Kr 324/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3110545

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 września 2020 r. I SA/Kr 324/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr).

Sędziowie WSA: Stanisław Grzeszek, Urszula Zięba.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2020 r. sprawy ze skargi M. O. - C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia (...) stycznia 2020 r. Nr (...) w przedmiocie kosztów postępowania podatkowego skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (...) z dnia 23 września 2019 r. ustalające Pani M. O. koszty postępowania w kwocie (...) zł w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu umowy dożywocia z dnia 27 maja 2014 r. Rep. A Nr (...) w zamian za przeniesienie własności udziału wynoszącego (...) części nieruchomości położonej w K., zabudowanej budynkiem nr (...) przy ul. (...), obj. kw nr KRI (...)

Z treści ww. umowy wynikało, że P. M. (...) przeniosła na rzecz M. O. - udział wynoszący (...) część w nieruchomości położonej w K., dzielnica (...) utworzonej z działki nr (...), obr. 145 obszaru 0,2054 ha, zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym (kamienica) położonym w K. przy ul. (...) nr (...), wymagającym remontu, obj. Kw Nr (...) I (...) Pani M. O. powyższy udział w nieruchomości przyjęła i w zamian za to zobowiązała się zapewnić Zbywczyni dożywotnie utrzymanie, to znaczy: przyjąć Zbywczynię jako domownika, dostarczać Jej wyżywienie, ubranie, mieszkanie, światło i ogrzewanie, zapewnić odpowiednią pomoc, pielęgnowanie w chorobie oraz sprawienie własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym. Pani M. O. określiła wartość przedmiotu niniejszej umowy na kwotę (...) zł.

Od umowy dożywocia notariusz jako płatnik pobrał podatek w kwocie (...) zł (od kwoty (...) zł w stawce 2%) na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit.e i art. 7 ust. 1 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu powyższej umowy dożywocia.

W trakcie postępowania pismem z dnia 23 stycznia 2019 r. Skarżąca przedłożyła w Urzędzie Skarbowym (...) kopię Opinii określającej wartość rynkową udziału (...) części (1,66%) w prawie własności powyższej nieruchomości sporządzonej w dniu 9 lipca 2018 r. przez mgra inż. (...) - biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w K. z zakresu szacowania nieruchomości i mienia ruchomego.

Po przeanalizowaniu umowy dożywocia, mapy cenowej "(...)" - okres badania: 01.2012 - 06.2014, sporządzonej przez "(...)", aktu notarialnego z dnia 24 stycznia 2014 r. Rep. A Nr (...) dotyczącego umowy darowizny udziału (...) części nieruchomości zabudowanej budynkiem nr (...) przy ul. (...) w K. oraz w wyniku analizy przedłożonej w dniu 23 stycznia 2019 r. kopii operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 9 lipca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) na podstawie art. 6 ust. 2-4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych pismem z dnia 5 lutego 2019 r., wezwał Panią M. O., do zmiany wartości nieruchomości, podając wartość udziału wynoszącego (...) części nieruchomości według własnej, wstępnej oceny w kwocie (...) zł.

W odpowiedzi przedłożono dwa operaty szacunkowe:

1. operat sporządzony w dniu 2 marca 2017 r. przez mgra inż. R. K. -rzeczoznawcę majątkowego z uprawnieniami Nr (...); określający wartość rynkową udziałów po (...) części oraz po (...) części zabudowanej nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) - stan przedmiotu wyceny na dzień 21 lutego 2017 r.;

2. operat sporządzony w dniu 9 lipca 2018 r. przez mgra inż. (...) -biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w K. z zakresu szacowania nieruchomości i mienia ruchomego określający wartość rynkową udziału (...) części zabudowanej nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) - stan przedmiotu wyceny na dzień 14 czerwca 2018 r.

Powołując się na powyższe opracowania Skarżąca podniosła, że wartość zaproponowana przez Organ podatkowy I instancji jest znacząco zawyżona i stoi w sprzeczności z treścią przedłożonych opinii. Dodatkowo zaznaczyła, że stan prawny nieruchomości nie jest uregulowany, lokale nie są wyodrębnione, a przedmiotem umowy dożywocia jest udział w nieruchomości, nie dający się przypisać do żadnego z lokali, wnosząc w związku z powyższym o dopuszczenie dowodu z przedłożonych opinii.

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. - (...) postanowieniem z dnia 6 maja 2019 r. powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego P. E. (...) z uprawnieniami zawodowymi w zakresie szacowania nieruchomości w celu sporządzenia opinii określającej wartość rynkową udziału wynoszącego (...) części opisanej wyżej nieruchomości.

Rzeczoznawcy majątkowi P. E. (...) i P. M. (...) zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych określili szacunkową wartość rynkową prawa własności udziału wynoszącego (...) części w przedmiotowej nieruchomości, według stanu nieruchomości oraz poziomu cen z dnia powstania obowiązku podatkowego, tj. 27 maja 2014 r. w kwocie (...) zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. - (...), przyjmując za podstawę opodatkowania wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości w wysokości wynikającej z wyceny biegłego, wydał w dniu 20 września 2019 r. decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie (...) zł z tytułu umowy dożywocia udziału wynoszącego (...) części nieruchomości położonej w K. utworzonej z działki nr (...), obszaru 0,2054 ha, zabudowanej budynkiem nr (...) przy ul. (...), obj. kw nr KRI (...) Uwzględniając uiszczony w Kancelarii Notarialnej podatek (8.000,00 zł), do zapłaty pozostaje kwota: (...) zł.

Ponadto w dniu 23 września 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) wydał również postanowienie ustalające koszty postępowania (koszty sporządzenia operatu szacunkowego) w kwocie (...) zł.

Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącą zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Organu podatkowego I instancji. Uznano bowiem, że spełnione zostały przesłanki z art. 265 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 ust. 2-4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Podkreślono, że w postępowaniu zakończonym ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją z dnia 20 stycznia 2020 r. zaaprobował stanowisko Organu I instancji w zakresie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu umowy dożywocia z dnia 27 maja 2014 r. z uwzględnieniem opinii z dnia 14 czerwca 2019 r. sporządzonej przez biegłych E. H. i M. W. W konsekwencji brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego (...) z dnia 23 września 2019 r. ustalającego koszty postępowania w kwocie (...) zł.

Podkreślono, że aby obciążyć podatnika kosztami opinii biegłego muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki: 1. podatnik - pomimo wezwania do podwyższenia wartości - w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 14 dni, nie udzieli odpowiedzi lub poda wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej oraz 2. wartość określona z uwzględnieniem opinii biegłego różni się o więcej niż o 33% od wartości podanej przez podatnika. W przedmiotowej sprawie powyższe warunki zostały spełnione. Za prawidłową uznano także wysokość przyznanego biegłym wynagrodzenia.

W skardze zarzucono naruszenie:

1. art. 267 § 1 w związku z art. 269 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez bezpodstawne zastosowanie i w konsekwencji nieuzasadnione obciążenie Strony M. O. kosztami postępowania;

2. art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, którego przyczyną było niezasadne uznanie, iż M. O. zobowiązana jest do poniesienia kosztów opinii biegłego, podczas gdy w toku postępowania przedstawiła dwie opinie, z których wynikała wartość rynkowa nieruchomości, uzasadniająca wartość wskazaną poprzednio przez podatnika.

W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie Organu do wydania postanowienia o odstąpieniu od obciążenia kosztami postępowania Strony, oraz o zasądzeniu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na Skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest obciążenie Skarżącej kosztami postępowania-sporządzenia operatu szacunkowego przez rzeczoznawców majątkowych E. H. i M. W., określającego wartość rynkową udziału wynoszącego (...) części, w prawie własności do nieruchomości składającej się z działki nr (...), obszaru 0,2054 ha, zabudowanej budynkiem nr (...) przy ul. (...), w K. obj. kw. nr (...) Powyższy udział w ww. nieruchomości został nabyty przez Skarżącą Panią M. O. na podstawie umowy dożywocia zawartej w dniu 27 maja 2014 r. w formie aktu notarialnego do Rep. A Nr (...).

W tym zakresie rację należy przyznać organom skarbowym.

Zgodnie z treścią art. 265 § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 300, 398, 770, 914, 1293 i 1629), jak również wynagrodzenie przysługujące biegłym i tłumaczom. Przepisy te nie regulują natomiast kwestii obciążenia strony tymi kosztami. Art. 267 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej odsyła bowiem w tym zakresie do odrębnych przepisów. Art. 269 Ordynacji podatkowej stanowi jedynie, że organ podatkowy ustala, w drodze postanowienia, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób ich uiszczenia. Na postanowienie to, stosownie do treści art. 270a Ordynacji podatkowej przysługuje zażalenie.

Zasady obciążania strony kosztami w przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych reguluje natomiast art. 6 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dniu zawarcia umowy, tj. 27 maja 2014 r. (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 z późn. zm.), stanowił, że jeżeli podatnik nie określił wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej lub wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli natomiast podatnik, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez podatnika, koszty opinii ponosi podatnik.

W umowie dożywocia z dnia 27 maja 2014 r. Strony umowy określiły wartość udziału wynoszącego (...) część w nieruchomości położonej w K., utworzonej z działki nr (...), obr. 145 obszaru 0,2054 ha, zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym przy ul. (...) nr (...), obj. Kw Nr (...) (...), będącego przedmiotem umowy, na kwotę (...) zł. Organ pismem z dnia 5 lutego 2019 r. wezwał Podatnika do podwyższenia wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej, podając jednocześnie wartość rynkową według własnej, wstępnej oceny na kwotę (...) zł, a następnie, w związku z nieuznaniem tej wartości przez Skarżącą, ustalił wartość rynkową spornego udziału w oparciu o operat szacunkowy wydany przez biegłych rzeczoznawców na zlecenie organu na kwotę (...) zł. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wartość ta przekracza o ponad 33% wartości podanej przez Stronę w akcie notarialnym Repertorium A nr (...) (400.000,00 zł).

Przyjmując za podstawę opodatkowania wartość rynkową udziału wynoszącego (...) części w przedmiotowej nieruchomości w wysokości wynikającej z wyceny biegłego z dnia 14 czerwca 2019 r., Organ podatkowy I instancji w decyzji z dnia 20 września 2019 r. określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu umowy dożywocia w kwocie (...) zł. Decyzja ta jest ostateczna, a skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zostało oddalona wyrokiem z dnia 22 września 2020 r. wydanym w sprawie I SA/Kr (...).

Za prawidłową należy także uznać wysokość przyznanego wynagrodzenia. Ponieważ art. 265 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej odsyła w tym zakresie do przepisów zawartych w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 89 ust. 1-3 tej ustawy biegłemu powołanemu przez sąd (w postępowaniu podatkowym - przez organ podatkowy), przysługuje wynagrodzenie za wykonaną pracę oraz zwrot poniesionych przez niego wydatków niezbędnych dla wydania opinii. Wysokość wynagrodzenia biegłego za wykonaną pracę ustala się, uwzględniając wymagane kwalifikacje, potrzebny do wydania opinii czas i nakład pracy, a wysokość wydatków, o których mowa w ust. 1 - na podstawie złożonego rachunku. Wynagrodzenie biegłych oblicza się według stawki wynagrodzenia za godzinę pracy albo według taryfy zryczałtowanej określonej dla poszczególnych kategorii biegłych ze względu na dziedzinę, w której są oni specjalistami. Podstawę obliczenia stawki wynagrodzenia za godzinę pracy i taryfy zryczałtowanej stanowi ułamek kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość określa ustawa budżetowa.

Na podstawie art. 89 ust. 5 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 518 z późn. zm.). Na podstawie przepisu § 2 Rozporządzenia stawka wynagrodzenia biegłych za każdą rozpoczętą godzinę pracy, wynosi - w zależności od stopnia złożoności problemu będącego przedmiotem opinii oraz warunków, w jakich opracowano opinię - od 1,28% do 1,81% kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość określa ustawa budżetowa. Natomiast § 4 powołanego rozporządzenia stanowi, iż w razie złożonego charakteru problemu będącego przedmiotem opinii, stawka może być podwyższona do 50%.

Z karty pracy sporządzonej przez biegłych E. H. oraz M. W. wynika sposób wyliczenia wynagrodzenia w wysokości (...) zł (...) gr. Opisano w niej podjęte czynności i wskazano, że wydanie opinii zajęło biegłym 44 godziny. Analiza karty pracy pozwala na stwierdzenie, że wysokość wynagrodzenia zgodna jest z powołanymi wyżej przepisami.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.