I SA/Kr 1186/17 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2518669

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2018 r. I SA/Kr 1186/17

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 7 września 2017 r. nr: (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynności zajęcia nieruchomości postanawia wniosek oddalić

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości (...) zł skarżący G. S., działający przez pełnomocnika M. S., złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. W zakreślonym terminie uzupełnił brak wniosku poprzez złożenie wniosku na urzędowym druku "PPF".

Z danych zawartych w formularzu wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza przynosząca dochód netto w wysokości (...) zł miesięcznie, obecnie zajęty przez komornika. W skład majątku G. S. wchodzi mieszkanie o powierzchni 61 m˛ i wartości (...) zł oraz udział 50% we własności nieruchomości rolnej wielkości 83 arów i wartości (...) zł. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, papierami wartościowymi, wierzytelnościami, ani przedmiotami o wartości powyżej (...) zł. Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: czynsz (...) zł, media (...) zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że komornik zajął cały jego majątek, a wymagalna kwota wynosi (...) zł.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 22 lutego 2018 r. został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku.

W piśmie z dnia 5 marca 2018 r. pełnomocnik strony wyjaśnił, że G. S. prowadzi własne gospodarstwo domowe i nie jest płatnikiem VAT. Wniósł też o przedłużenie terminu do dnia 1 kwietnia 2018 r. z powodu nieobecności syna.

Zarządzeniem starszego referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2018 r. przedłużono termin do uzupełnienia wniosku o 14 dni.

Za pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r. pełnomocnik poinformował, że skarżący posiada samochód marki Fiat Ducato, rok prod. 2000, którego szacunkowa wartość wynosi ok. (...) zł. Dodał, że syn do dnia 1 maja 2018 r. nie będzie uchwytny, dlatego wniósł o przedłużenie terminu do uzupełniania braków do tego dnia.

Zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2018 r. kolejny raz przedłużono stronie termin do uzupełniania wniosku o 14 dni.

Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru zarządzenie skierowane na adres pełnomocnika skarżącego, M. S., zostało odebrane w dniu 7 maja 2018 r. przez jego dorosłego domownika A. (nazwisko nieczytelne). Tym samym termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 14 maja 2018 r.

Do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca nie odniósł się w żaden sposób do wezwania, a w dniu 4 maja 2018 r. w kasie tut. Sądu uiszczona została kwota (...) zł tytułem wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie.

Uzasadnienie prawne

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.

Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10).

Zdaniem orzekającego G. S. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę w sposób właściwy wykonane.

Mimo prawidłowego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nie przedłożył oświadczeń i dokumentów kluczowych z punktu widzenia oceny jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, a mianowicie: odpisu zeznania podatkowego za lata 2016 i 2017, deklaracji VAT-7 z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej za ostatnie 3 miesiące, wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (osobistych i firmowych) oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich 3 miesięcy wraz z aktualnym saldem, rachunków za ostatni okres rozliczeniowy potwierdzających wysokość wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem (m.in. opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, odpady itp.), a także oświadczenia w przedmiocie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, ubezpieczenie, ewentualne leczenie, zobowiązania kredytowe, itp.

Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych wykazanych w formularzu "PPF", ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżący. G. S., pomimo dwukrotnego przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku, poza wyjaśnieniem pełnomocnika o prowadzeniu przez stronę jednoosobowego gospodarstwa domowego i posiadaniu pojazdu Fiat Ducato, nie przesłał dokumentów, o które był wzywany. W rezultacie wątpliwości co do jego sytuacji materialnej zostały niewyjaśnione.

Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13).

Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia, uniemożliwił tym samym orzekającemu zweryfikowanie oświadczeń zawartych we wniosku, a w konsekwencji ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Wyklucza to wyjaśnienie wątpliwości, jakie budzi oświadczenie G. S., zwłaszcza w kontekście faktu, iż uiścił on należny wpis od skargi. Orzekający dostrzega w tej okoliczności pewną sprzeczność z tezą, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, skoro koszty te zostały przez niego uiszczone. Tym samym przesłanka przyznania prawa pomocy nie może być uznana za spełnioną.

Wobec powyższego wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.