Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2722665

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 5 września 2019 r.
I SA/Ke 274/19
Inicjatywa dowodowa wnioskodawcy w sprawie przyznania pomocy.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak.

Sędziowie WSA: Maria Grabowska, Danuta Kuchta (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) nr (...) w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2018 oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor) decyzją z (...) nr (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: kierownika) z (...) nr (...) w sprawie przyznania K.S. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wyjaśnił, że 15 czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął złożony w formie elektronicznej wniosek K. S. o przyznanie płatności na rok 2018. Następnie 26 czerwca 2018 r. strona złożyła zmianę do wniosku. Ostatecznie na podstawie wniosku i zmiany do wniosku, strona ubiegała się o przyznanie płatności ONW do działek rolnych o łącznej powierzchni 30,57 ha położonych w obrębach B. i P., w gminie M. Wraz z wnioskiem strona złożyła materiał graficzny, na którym wyrysowała położenie działek rolnych.

Na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono, w oparciu o pomiary powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO), różnice pomiędzy powierzchnią uprawnioną do płatności a powierzchnią zadeklarowaną. W związku z tym kierownik przyznał K.S. płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) położonych w strefie nizinnej I w kwocie 1.308,86 zł.

Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie, nie zgadzając się z decyzją w części dotyczącej stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią zgłoszoną we wniosku a powierzchnią zatwierdzoną i zastosowanej z tego tytułu sankcji.

Dyrektor wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie ustalenia powierzchni działek rolnych uprawnionej do płatności oparte były o System Identyfikacji Działek Rolnych. Kluczowe znaczenie miały również wyniki kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie K. S. w dniach 12- 20 kwietnia 2018 r., która wykazała nieprawidłowości. Dla działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 144, 143, 848, 851 i 846 stwierdzono na całych powierzchniach zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu DR18). Natomiast dla działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej 549 i 550 stwierdzono mniejszą powierzchnię niż deklarowała strona. Na dowód dokonanych ustaleń został sporządzony raport z czynności kontrolnych i wykonane zostały zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności. Producent nie został powiadomiony o kontroli. Raport został przekazany stronie przesyłką poleconą 11 maja 2018 r. Strona pismem z 25 maja 2018 r. wniosła zastrzeżenia do wyników kontroli. W wyniku ponownej analizy sprawy wykonawca kontroli stwierdził, że zastrzeżenia strony nie zasługują na uwzględnienie. Wyniki kontroli na miejscu miały przełożenie na powierzchnię maksymalnego obszaru kwalifikowalnego (MKO).

Przedmiotem sporu stało się pomniejszenie płatności ONW z powodu wykluczenia z płatności powierzchni działek rolnych o łącznej wysokości 8,94 ha. Dyrektor wyjaśnił, że we wniosku o przyznanie płatności z 15 czerwca 2018 r. K. S. zgłosił działki rolne o łącznej powierzchni 28,07 ha. Następnie 26 czerwca 2018 r. poprzez złożenie zmiany do wniosku zgłosił działki rolne o łącznej powierzchni 30,57 ha. W wyniku kontroli administracyjnej, popartej wynikami kontroli na miejscu, kierownik stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana w zmianie do wniosku jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej. Sporne grunty rolne położone na działkach rolnych F, H i I nie spełniły definicji kwalifikującego się hektara zgodnie z art. 32 ust. 4 Rozporządzenia Nr 1307/2013 przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Jak wynika z akt sprawy, w przypadku ww. działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 848, 851, 846, 144 i 143 z płatności został wykluczony obszar nieużytkowany rolniczo (grunt porośnięty tarniną). Jak podnosi strona, wykluczony z płatności areał został przywrócony do użytkowania rolniczego w czerwcu 2018 r.

(w dniu 19 czerwca 2018 r. nastąpiło koszenie działek), tj. po kontroli na miejscu, która miała miejsce w kwietniu 2018 r. Powyższe oznacza jednak, że na gruntach zgłoszonych do płatności na rok 2018 nie była prowadzona przez cały rok działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Nr 1307/2013. Wykonane przez stronę na przedmiotowych gruntach zabiegi agrotechniczne nie podważają powyższej okoliczności.

W niniejszej sprawie, przy zadeklarowaniu przez stronę płatności do gruntów nie będących kwalifikującymi się hektarami, nie zaistniała również żadna z przesłanek mówiąca o przypadkach wystąpienia siły wyżej zgodnie z art. 2 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1306/2013 (śmierć rolnika, długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym, zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym, choroba epizodyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw, wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku).

Kontrolę administracyjną przeprowadzono w oparciu o powierzchnię MKO, wyznaczoną w oparciu o raport z kontroli na miejscu. Wskazana powierzchnia MKO przedmiotowych działkach kwalifikująca się do płatności rolnych została ustalona na podstawie aktualnej ortofotomapy - data wykonania zdjęcia 22 sierpnia 2018 r.

Dyrektor wskazał, że hektarem kwalifikującym są wszelkie użytki rolne (grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe): wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej; utrzymywane w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy poprzez obowiązkowe wykonanie co najmniej jednego zabiegu agrotechnicznego polegającego na usunięciu lub zniszczeniu niepożądanej roślinności w terminie do dnia 31 lipca roku składania wniosku. Obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Z powyższej definicji jednoznacznie wynika, że aby dany grunt mógł być uznany za kwalifikujący się hektar, muszą być spełnione wszystkie przesłanki łącznie. Spełnienie jednej z przesłanek tj. wykonanie zabiegu agrotechnicznego w terminie do 31 lipca roku składania wniosku, na którą powołuje się strona, nie upoważnia do uznania takiego gruntu do uznania go za kwalifikujący się hektar. Kontrola na miejscu w gospodarstwie strony w kwietniu 2018 r. ujawniła, że grunt zgłoszony do płatności nie był użytkowany rolniczo w 2017 r., jak również do kwietnia 2018 r. Z powyższego wynika, że grunty rolne zgłoszone do płatności przez stronę, położone na działkach rolnych F, H i I nie spełniały definicji kwalifikującego hektara, zatem nie mogły być do nich przyznane płatności, o które ubiegała się strona.

Producent rolny składający wniosek o płatności zobowiązany jest podać prawidłowe dane. To wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo oraz decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa w ARiMR. K. S. własnoręcznym podpisem na formularzu wniosku oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018. W związku z powyższym ponosi odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku. Odnosząc się do treści art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627, t.j.), organ wskazał, że nie jest obowiązany do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego. Z brakiem tego obowiązku związane jest nałożenie na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązku przedstawiania dowodów i dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar zaś udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W przedmiotowej sprawie odwołujący się nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich argumentów, a tym samym w żaden sposób nie udowodnił, iż zadeklarowana do płatności powierzchnia gruntów kwalifikuje się w całości do płatności. Organ przypomniał również, że przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w niniejszej sprawie obowiązują tylko i wyłącznie w zakresie terminu składania wniosku o płatność.

Na powyższą decyzję K. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji kierownika zarzucił:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy decyzja kierownika została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w konsekwencji prawa materialnego i tym samym powielenie przez organy obu instancji naruszeń przepisów postępowania;

2. art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego polegające na oparciu decyzji na wynikach kontroli dokonanej w dniach 12-20 kwietnia 2018 r., według której stwierdzono, że część nieruchomości będącej przedmiotem wniosku nie była wykorzystywana rolniczo, podczas gdy z dokumentacji fotograficznej wykonanej do kontroli widać brak kwitnących tarnin, o których organ I i II instancji pisze w swoich decyzjach, co świadczy o ich usunięciu i wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych na nieruchomości i utrzymywaniu ich w dobrej kulturze rolnej. Postępowanie sądowe dotyczące płatności za rok 2017 nie jest prawomocnie zakończone. Kontrola była wykonana po kilku miesiącach od ostatniego zabiegu agrotechnicznego na nieruchomości przed okresem jesienno-zimowym. Kontrola wykonana w połowie kwietnia nie może świadczyć o nieutrzymywaniu nieruchomości w dobrej kulturze rolnej przez cały rok, gdyż utrzymanie łąki w dobrej kulturze rolnej może polegać na wykonanie takich zabiegów po tej dacie. Jest oczywiste, że nie wykonuje się zabiegów w zimie, w ogóle termin ich wykonania zależy od szeregu czynników, np. pogody, stanu bonitacji, dostępności maszyn, obłożenia innymi pracami polowymi itp. Wykonanie zabiegów na nieruchomości dokumentują zdjęcia wykonane 19 czerwca 2019 r., dołączone do odwołania od decyzji organu I instancji;

3. naruszenie art. 6 i 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez bezpodstawną odmowę przyznania wnioskowanych płatności w sytuacji spełnienia przez skarżącego wszystkich formalno-prawnych warunków do ich przyznania;

4. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 z późn. zm.), poprzez uznanie działek nr 143, 144, 846, 848 i 851 za niepozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, pomimo, że został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich;

5. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez nieprzyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników i płatności dodatkowej, pomimo, że wszystkie nieruchomości objęte wnioskiem są kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, były w posiadaniu skarżącego w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, miały powierzchnię nie mniejszą niż 0,1 ha, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 640/2014 i był on ujęty w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

6. art. 14 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez nieprzyznanie skarżącemu płatności dodatkowej w pełnej wysokości pomimo, że jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla niego do jednolitej płatności obszarowej powinna być większa niż 3 ha;

7. § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew (Dz. U. z 2015 r. poz. 338 z późn. zm.), określającego maksymalne zagęszczenie drzew, o którym mowa w art. 9 ust. 3 akapit pierwszy lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, poprzez uznanie istniejących chwastów jednorocznych na działkach nr: 143, 144, 846, 848 i 851 w Brzezinach (nieruchomości D, E i EE), w dacie 18-20 kwietnia 2018 r. za wystarczające do uznania, że zaprzestano na niej działalności rolniczej i nie prowadzono na niej działalności rolniczej przez cały 2018 rok kalendarzowy;

8. art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 poprzez oparcie rozstrzygnięcia na systemie identyfikacji działek rolnych, zawierającym nieaktualne dane, w tym w szczególności ustanowionym na podstawie nieaktualnych zdjęć obszarów zajmowanych przez działki rolne.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wszystkie nieruchomości zadeklarowane do płatności we wniosku spełniają przesłanki określone w przepisach. Kontrola przeprowadzona wczesną wiosną, przed rozpoczęciem cyklu zabiegów agrotechnicznych nie może świadczyć o niespełnieniu tych przesłanek. Zabiegi agrotechniczne wykonuje się w różnych porach, zasadniczo nie wykonuje się ich zimą, a termin ich wykonania zależy od wielu czynników. Dlatego też ustawodawca określił termin wykonania zabiegu agrotechnicznego (przynajmniej jednego) na dzień 31 lipca, tj. nawet po terminie na zgłoszenie wniosku o płatność. Zabiegi agrotechniczne były wykonywane na kwestionowanych nieruchomościach już w 2017 r. Ich powodzenie było kwestionowane przez organ w kontroli z kwietnia 2018 r., ale były one wykonane w przewidzianym prawem terminie. O ich wykonaniu w 2017 r. świadczy brak kwitnących tarnin na zdjęciach z kontroli (tarnina kwitnie właśnie w okresie, w którym wykonano kontrole). O wykonaniu zabiegów również w 2019 r. świadczą zdjęcia wykonane na nieruchomości w dniu 19 czerwca 2018 r. załączone do odwołania od decyzji, których organy nie kwestionują.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów wyjaśnił, że w przypadku, gdy strona wykonałaby przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku poprzedzającego, to w kwietniu 2018 r. nie stwierdzono by zakrzaczeń i licznych tarnin. Ponadto w niniejszej sprawie oprócz krzaków, inspektorzy terenowi badali również roślinność przy gruncie (to czy trwały użytek zielony był koszony - czy pozostałości zwiędłych i suchych roślin znajdowały się przy gruncie warstwowo, czy też rośliny te były skoszone).

W piśmie procesowym z 19 sierpnia 2019 r. skarżący zakwestionował znaczenie kontroli prowadzonej w dniach 12-18 kwietnia 2018 r. Wskazał, że w raporcie kontroli nie ma żadnych wpisów, by działki były porośnięte tarniną, nie ma też żadnych wpisów, że na działkach występowały chwasty wieloletnie. Zarzucił naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem sporu stało się pomniejszenie płatności ONW z powodu wykluczenia z płatności powierzchni działek rolnych o wysokości 8,94 ha.

Przyczyną powyższego była okoliczność ustalona w toku postępowania, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności ONW została zmniejszona z powierzchni 30,57 ha, do powierzchni wynoszącej 21,63 ha. Zatem łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z tej płatności wynosi 8,94 ha, nieużytkowany rolniczo (grunt porośnięty tarniną). Sporna powierzchnia gruntów położona jest na działkach rolnych F, H i I w ramach działek ewidencyjnych nr 848, 851, 846, 144 i 143.

Poza sporem jest natomiast prawidłowość zastosowanych przepisów prawa materialnego w odniesieniu do poszczególnych rodzajów wnioskowanych przez skarżącego płatności.

Wobec powyższego, należy ocenić prawidłowość dokonania przez organ weryfikacji powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru dla działek ewidencyjnych skarżącego, dającego podstawę do ubiegania się o płatność.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do § 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW, jest przyznawana do powierzchni działki rolnej "o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jak wynika z akt, ustalenia powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności były oparte o System Identyfikacji Działek Rolnych, na podstawie wyznaczonej powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru. W oparciu o zdjęcia wykonane 22 sierpnia 2018 r. została sporządzona aktualna ortofotomapa, która jest jedynym prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności. Taki sposób ustalania kwalifikującej się powierzchni odpowiada treści art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 799/18) państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska zobowiązane są (art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011) do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych LPIS ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. System informacji geograficznych (GIS) pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Zintegrowany system kontroli opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych, dane z ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej

(lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG). Powyższych ustaleń dokonuje się na ortofotomapie cyfrowej. Wobec powyższego przy weryfikacji deklarowanych powierzchni kwalifikującej się do płatności należy stosować system identyfikacji wykorzystujący system informacji geograficznej (GIS) w tym ortofotomapę.

W niniejszej sprawie, w taki właśnie zgodny z prawem sposób, została ustalona powierzchnia zatwierdzona do płatności ONW.

W myśl art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art.

81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Oznacza to, że na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie (vide: wyroki NSA z dnia: 17 września 2015 r., II GSK 1729/14; 29 maja 2014 r., II GSK 420/13; 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13; 4 marca 2015 r.,

II GSK 98/14, wszystkie publ. cbosa).

W konsekwencji więc, w toku postępowania przed organami to na skarżącym, jako beneficjencie pomocy, spoczywał procesowy obowiązek wykazania, że działalność rolnicza prowadzona jest na całej zadeklarowanej do płatności powierzchni.

Skarżący twierdzi, że z płatności wykluczony areał został przywrócony do użytkowania rolniczego w czerwcu 2018 r. (w dniu 19 czerwca 2018 r. nastąpiło koszenie działek), tj. po kontroli na miejscu, która miała miejsce w kwietniu 2018 r. Jak trafnie zauważa organ, strona w ten sposób potwierdziła, że na gruntach zgłoszonych do płatności na rok 2018 nie była prowadzona przez cały rok działalność rolnicza, a tym samym grunty te nie spełniały definicji kwalifikującego hektara, w rozumieniu art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1307/2013. Z definicji zawartej w tym przepisie, jednoznacznie wynika, że obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Zatem, aby dany grunt mógł być uznany za kwalifikujący się hektar, muszą być spełnione wszystkie przesłanki łącznie. Grunty zgłoszone do płatności o powierzchni 8.94 ha nie były użytkowane rolniczo, a tym samym nie spełniały definicji kwalifikującego hektara i nie mogły być do nich przyznane płatności, o które ubiegała się strona. Wykonane przez stronę na przedmiotowych gruntach zabiegi agrotechniczne nie podważają powyższej okoliczności. Skarżący nie wykazał zatem, że na całej zadeklarowanej powierzchni w 2018 r. była przez niego prowadzona działalność rolnicza, która to okoliczność zdeterminowała sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W dniu kontroli, zgłoszony do płatności grunt był zachwaszczony i zakrzaczony. Potwierdzeniem tak jednoznacznego wniosku organu jest wynik z kontroli administracyjnej przeprowadzonej w oparciu o powierzchnię MKO, wyznaczoną w oparciu o raport z kontroli na miejscu. Jak wynika z akt, w gospodarstwie skarżącego w dniach 12-20 kwietnia 2018 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli przeprowadzili kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej, która wykazała nieprawidłowości. Wówczas to stwierdzono na działkach rolnych położnych na działkach ewidencyjnych nr 144,143, 848, 851 i 846 zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu DR18). Natomiast dla działki rolnej położnej na działce ewidencyjnej 549 i 550 stwierdzono mniejszą powierzchnię niż deklarowała strona i kwestia ta nie jest sporna. Miejsca wykonywania dokumentacji fotograficznej zostały wskazane na szkicach z pomiarów (zdjęcia oznaczone nr działek rolnych i szkice znajdują się na płycie CD dołączonej do akt administracyjnych).

Z tych też względów nie został naruszony § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew, skoro Sąd zaakceptował ustalenia i ocenę organów co do prawidłowości wykluczenia z płatności działek rolnych o powierzchni 8.94 ha, przy jednoczesnym uznaniu za wystarczające dowody, na których organ oparł swoje rozstrzygniecie.

Istotne jest również to, że WSA w Kielcach prawomocnym wyrokiem z 31 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 401/18 oddalił skargę K. S. na decyzję w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 r. Natomiast NSA wyrokiem z 24 czerwca 2019 r. sygn. akt I GSK 561/19 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku, wywiedzioną przez skarżącego. W powyższej sprawie podstawą ustaleń faktycznych była ta sama, na którą organy powołują się w n/sprawie, kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego w dniach 12-20 kwietnia 2018 r. Na zdjęciach wykonywanych podczas kontroli terenowej widać obszary traw z licznymi pojedynczymi, jak strona przyznaje, samosiejkami tarniny. Stan faktyczny zastany przez kontrolujących na przedmiotowych działkach, następnie utrwalony w protokole z inspekcji terenowej oraz w dokumentacji fotograficznej, dał wówczas Sądowi podstawy do oceny o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej, co najmniej rok przed kontrolą obszar ten był nie koszony. Oparte na tych samych dowodach, aktualne postępowanie w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 r., prowadzi do takiego samego wniosku, o zaniechaniu przez stronę prowadzenia działalności rolniczej w tym właśnie roku. Skarżący uzyskał tym samym odpowiedź na zarzut skargi, że sprawa płatności na rok 2017 została przez Sąd prawomocnie osadzona.

W oparciu o tak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że prawidłowo została wyliczona procentowa różnica między powierzchnią uprawnioną do płatności a powierzchnią zadeklarowaną, wynosząca 41,33% (8,94/21,63 ha). W konsekwencji powyższych ustaleń, zasadnie płatność ONW została zmniejszona wobec przedeklarowania powierzchni oraz złożenia zmiany wniosku po terminie. Przy czym organ prawidłowo zastosował również art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, regulujący sposób wyliczenia płatności oraz uzasadnił decyzję zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie stwierdził zarzucanego w skardze naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na rozstrzygnięcie i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.