I SA/Ke 273/19, Wyrejestrowanie odbiornika RTV jako okoliczność wyłączająca opłatę abonamentową. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723643

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 września 2019 r. I SA/Ke 273/19 Wyrejestrowanie odbiornika RTV jako okoliczność wyłączająca opłatę abonamentową.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek.

Sędziowie WSA: Magdalena Chraniuk-Stępniak, Maria Grabowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym

1. uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji oraz postanowienie P. z dnia (...) znak (...);

2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz J.B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z (...) nr (...) (Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. (Naczelnik) z (...) nr (...) w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego o nr (...) z (...) wystawionego przez wierzyciela - Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej obejmującego zaległości z tytułu nieuregulowanego abonamentu rtv.

Organ ustalił, że Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku J. B. na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Na podstawie zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 11 lipca 2018 r. Naczelnik dokonał próby zajęcia wynagrodzenia u pracodawcy, tj. J. C. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanemu (...). Pismem z (...) zobowiązany złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, przedawnienia zaległości z tytułu nieuregulowanego abonamentu za okres od stycznia do 21 lipca 2013 r. oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Naczelnik zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w związku z ww. zarzutami. Wierzyciel, w postanowieniu z (...) uznał zarzuty za nieuzasadnione a następnie, po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z (...), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z (...), organ egzekucyjny Naczelnik uznał zarzuty za nieuzasadnione. Pismem z (...), wierzyciel poinformował, że należności z tytułu nieuregulowania opłaty abonamentowej za okres stycznia do grudnia 2013 r. uległy przedawnieniu.

Rozpatrując zażalenie na postanowienie Naczelnika z (...) Dyrektor wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. 2018.1314 z późn. zm.) dalej "u.p.e.a.".

Wskazał, że zarzuty wniesione przez J.B., oparte są na podstawach określonych w art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a. Z uwagi na unormowanie art. 34 § 4 u.p.e.a. w zakresie wskazanych zarzutów Naczelnik nie mógł rozstrzygać odmiennie od rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu wierzyciela, poprzedzającego postanowienie organu egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku Dyrektor wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie są uregulowane w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych z 21 kwietnia 2005 r. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania, które może nastąpić wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń rtv lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z 23 lipca 2015 r. (Dz. U. 2015.1324). Brak dopełnienia czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem kwot abonamentu za kolejne miesiące.

Ustalono, że rejestracja odbiorników rtv pod adresem: ul. P. (...), Kielce (obecnie: ul. Z. (...), M.), zgłoszona została na imię i nazwisko zobowiązanego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat rtv stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat z tytułu abonamentu rtv.

Odnosząc się podniesionego zarzutu, że strona zmieniła miejsce zamieszkania, nie posiada odbiornika rtv, który został przez nią wyrejestrowany oraz nie jest właścicielem nieruchomości w B., Dyrektor wskazał, że świetle przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2005.141.1190), zmienionego rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007 r. (Dz. U. 187.1342), które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. 2013.1676) na użytkowników odbiorników rtv nałożony został jednoznaczny obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Zarejestrowanie odbiorników rtv bez jego późniejszego wyrejestrowania lub dopełnienia formalności dotyczących zwolnienia z opłat abonamentowych stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych.

Biorąc pod uwagę powyższe wierzyciel stwierdził, że, z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów świadczących o dopełnieniu formalności mających na celu zgłoszenie zaprzestania korzystania z odbiorników rtv w okresie objętym przedmiotowym tytułem wykonawczym nie może uznać roszczeń zobowiązanego.

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego Dyrektor stwierdził, że zobowiązany został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, bowiem zawiadomienie zostało skierowane do strony (...). Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (§ 5 ust. 2 zdanie drugie), Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia, którego wzór stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku wnoszenia opłat, nałożonych ustawą abonamentową. Dyrektor zauważył, że przepisy rozporządzenia normujące w § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników rtv zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zawierały odwołań do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w tym kodeksie. W związku z tym, w sytuacji, gdy zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru zostało wysłane listem zwykłym bez potwierdzenia odbioru nie ma możliwości okazania dowodu nadania czy też potwierdzenia odbioru. Jednocześnie Dyrektor wskazał, że duplikat zawiadomienia o nadaniu numeru z 5 grudnia 2008 r. został dodatkowo przesłany zobowiązanemu wraz z postanowieniem z 2 listopada 2018 r. Poczta Polska S.A. nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwala zasadnie przyjąć, że zostało ono skutecznie doręczone zobowiązanemu.

W zakresie zarzutu przedawnienia Dyrektor wskazał na art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że na dzień złożenia przez zobowiązanego zarzutu należności objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym nie uległy przedawnieniu. Jednocześnie (...) wierzyciel poinformował, że w związku z faktem, iż zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny okazał się nieskuteczny należności za okres 01-12/2013 uległy z końcem 2018 r. przedawnieniu.

Zarzut braku doręczenia upomnienia Dyrektor ocenił jako bezzasadny, gdyż jak wynika z akt sprawy upomnienie zostało doręczone 14 marca 2018 r. (osobiście podpisany dowód doręczenia).

Dyrektor stwierdził, że postanowienie wierzyciela zawierające stanowisko w sprawie zarzutów nie zostało wycofane z obrotu prawnego. Organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, w przypadku zarzutów znajdujących oparcie w art. 33 pkt 1-5 i pkt 7 u.p.e.a. również jest związany stanowiskiem wierzyciela stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie J. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wcześniejszych postanowień i wszelkiego rodzaju decyzji wydanych w tej sprawie przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej i Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. Zarzucił:

- błędne ustalenie istnienia obowiązku opłacenia abonamentu w latach 2013 - 2018 w sytuacji, gdy w tych latach skarżący nie posiadał i nie używał żadnego odbiornika rtv, a poprzedni odbiornik telewizyjny wyrejestrował w 2001 r.,

- błędne ustalenie, że Poczta Polska dokonała skutecznego przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w sytuacji gdy przedstawiła jedynie wydruk pisma, które nie wiadomo czy w ogóle zostało kiedykolwiek wysłane, czy stało się to do końca 2008 r., czy jest ono autentyczne, a jako adres skarżącego do doręczeń wskazany jest adres pod jakim w chwili rzekomego wysłania pisma skarżący nie mieszkał od 7 lat, a ponadto w chwili obecnej Poczta Polska informuje, że nie odnotowała zwrotu tego pisma,

- brak wnikliwego przeanalizowania okoliczności faktycznych tej sprawy i nie uwzględnienie zasady prawdy obiektywnej i słuszności poprzez nie uwzględnienie faktu, że od 17 lat skarżący nie posiada i nie używa żadnego odbiornika zatem nie ma obowiązku płacić abonamentu, niezwrócenie uwagi na 17 letni okres bezczynności Poczty Polskiej i w związku z tak długim okresem zasadność nie przechowywania po upływie 10 lat od daty wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika dowodu tego wyrejestrowania;

- bezpodstawne ignorowanie bądź nie danie wiary oświadczeniu skarżącego o wyrejestrowaniu odbiornika telewizyjnego w 2001 r. w momencie wyprowadzki z K., ul. P. (...) do B.;

- naruszenie zasady równości stron w postępowaniu administracyjnym poprzez danie wiary tylko pisemnym wyjaśnieniom Poczty Polskiej i przedstawionemu przez nią wydrukowi, a odmówienie wiarygodności oświadczeniom skarżącego co do faktu wyrejestrowania odbiornika w 2001 r. w momencie wyprowadzki z Kielc, ul. P. (...) do B.;

- nie uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia Poczty Polskiej przynajmniej za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., pomimo braku sporu co do tej okoliczności pomiędzy skarżącym, a Pocztą Polską.

W uzasadnieniu skarżący podtrzymał stanowisko, że w 2001 r. wyrejestrował odbiornik telewizyjny i od tego czasu nie posiada i nie mógłby posiadać jakiegokolwiek odbiornika. Poczta Polska milczała w stosunku do skarżącego przez 17 lat i skarżący będąc pewny, że wyrejestrowanie odniosło skutek zniszcył prawdopodobnie dowód wyrejestrowania.

Skarżący stwierdził, że informacja o nadaniu numeru identyfikacyjnego nigdy nie dotarła do niego, gdyż od 2001 r. nie mieszkał w K. Zakwestionował autentyczność przedstawionego przez Pocztę Polską zawiadomienia z 5 grudnia 2008 r. o nadaniu mu numeru albo, że do końca grudnia 2008 r., zostało wysłane na stary adres strony. Na potwierdzenie od kiedy jest zameldowany w B., do skargi załączył zaświadczenie. W ocenie skarżącego logicznym jest, że po 17 latach miał prawo pozbyć się dowodu wyrejestrowania odbiornika. Po takim czasie wszelkie roszczenie stają się przecież przedawnione.

Skarżący zaprzeczył, że zgłosił zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia z art. 15 ust. 1. Stwierdzenie strony odnosiło się do tych 17 lat (a nawet tylko 10 lat po wyrejestrowaniu odbiornika) poprzedzających datę otrzymania upomnienia gdzie poczta milczała, nie domagała się pieniędzy od strony pomimo, że jak dziś twierdzi strona nie wyrejestrowała odbiornika. Podtrzymał zarzut, że dochodzone kwoty, nawet w przypadku uznania za zasadnie dochodzone, są przedawnione za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r., co przyznała Poczta Polska.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2018.2107) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. 2018.1302), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że skargę należy uwzględnić, ponieważ zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji jak również postanowienie wierzyciela - Poczty Polskiej SA naruszają prawo.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie postanowieniem z (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (...), którym organ uznał zarzuty skarżącego na postępowanie egzekucyjne prowadzone w zakresie opłat abonamentowych wskazujące na nieistnienie dochodzonego obowiązku, przedawnienie oraz nie doręczenie upomnienia, za nieuzasadnione.

Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wierzyciel zajmuje stanowisko w formie postanowienia, na które służy zażalenie.

Wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Z uwagi na wiążący charakter postanowienia wierzyciela wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest pozbawiony instrumentów prawnych do weryfikacji rozstrzygnięcia wierzyciela i nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu oraz do zakwestionowania w ten sposób stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W orzecznictwie wskazuje się, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 333/08 wyroki dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza też skargę na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Stanowisko wierzyciela i organu wyższego stopnia nad nim przesądzające w rezultacie o rozstrzygnięciu organu egzekucyjnego w przedmiocie zasadności zarzutów podlega kontroli sądowej przy rozpoznaniu skargi na postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Sąd korzystając z uprawnienia określonego w art. 135 p.p.s.a. może wyeliminować z obrotu także postanowienie wierzyciela.

Sąd na podstawie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. dokonał zatem obecnie oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, ale także postanowienia wierzyciela z dnia (...).

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a., może być między innymi przedawnienie albo nieistnienie obowiązku, oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1.

We wniesionym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzucie zobowiązany powołał się na nieistnienie obowiązku. Uzasadniając zarzut wskazał, że od końca 2001 r. nie posiada już żadnego odbiornika telewizyjnego, bowiem w tym roku w związku ze zmianą miejsca zamieszkania wyrejestrował poprzednio posiadany odbiornik.

Ustalenia wierzyciela, że rejestracja odbiornika rtv była dokona pod adresem P. (...) i zgłoszona na nazwisko zobowiązanego nie są przez skarżącego kwestionowane. W aktach sprawy znajduje się też przyporządkowany zobowiązanemu indywidualny numer identyfikacyjny abonenta przesłany według adnotacji na adres rejestracji - P. (...) w dniu (...).

Należy wskazać, że problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49) regulowała obowiązująca od 1 marca 1993 r. ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 z późn. zm.). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ustawodawca połączył z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Ustawą z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych uregulowany został obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. - obowiązek ten wynika wprost z przepisu prawa, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Ustawa abonamentowa reguluje zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dacie wejścia w życie ustawy abonamentowej miały zarejestrowany odbiornik.

Skarżący stawiając zarzut nieistnienia obowiązku powołując się na fakt wyrejestrowania posiadanego odbiornika, nie przedstawił dowodu jego wyrejestrowania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika. Należy zauważyć, że wierzyciel w postanowieniu z (...) wyjaśnił, że w związku z zarzutem nieistnienia obowiązku dokonano ponownej analizy dokumentacji, która potwierdza brak zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika. Dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18, wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/GL 1020/17, wyrok WSA w Olsztynie z 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 593/16,).

Sam fakt zmiany miejsca zamieszkania, jakkolwiek potwierdzony dowodem zameldowania nie może być zastąpić dowodu wyrejestrowania odbiornika. Nie może też odnieść skutku powoływanie się na brak doręczenia numeru identyfikacyjnego, skierowanego na adres - P. (...). Po pierwsze nadanie numeru identyfikacyjnego abonenta potwierdza stanowisko wierzyciela, że w dacie nadania (2008 r.) odbiornik nie został wyrejestrowany. Ponadto, jakkolwiek pismo zostało skierowane na adres pod którym skarżący nie mieszkał, to należy zauważyć, że przepisy rozporządzeń Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (§ 4), Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (§ 3), Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (§ 4) oraz Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (§ 11) w sposób jednoznaczny nałożyły na użytkowników odbiorników rtv obowiązek niezwłocznego powiadamiania właściwej placówki Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby i miejsca używania odbiorników, zagubienia, zniszczenia dowodu rejestracji czy zaprzestania użytkowania. Skarżący nie wykazał, że tę powinność spełnił. Podkreślić należy, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, Poczta była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi bowiem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem i temu miało też służyć przesłanie dotychczasowym użytkownikom odbiorników rtv zawiadomienia o indywidualnym numerze abonenta.

Reasumując, zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych wyżej ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument potwierdzający wyrejestrowanie, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym, wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Negatywnych skutków nieposiadania takiego dowodu nie można sanować powołując się na nieotrzymanie od wierzyciela żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych. Skoro skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika jego zarzuty dotyczące błędnych ustaleń w zakresie nieistnienia obowiązku w związku z wyrejestrowaniem odbiornika nie są tym samym uzasadnione.

Organ egzekucyjny, odwołując się do wiążącego na mocy art. 34 u.p.e.a. stanowiska wierzyciela uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia zaległości z tytułu nieuregulowanego abonamentu za okres od stycznia 2013 r. do 21 lipca 2013 r. Charakter opłaty abonamentowej, został przesądzony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08. W wyroku tym Trybunał wyjaśnił, że daniny publiczne, nakładanie których następuje w drodze ustawy (art. 217 Konstytucji RP) to świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych, a zaliczają się do nich podatki, rozmaite opłaty oraz cła, a także abonament rtv. Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 punkt 1 ustawy (§ 1 punkt 1 odnosi się do organów podatkowych). Opłata z tytułu rejestracji odbiornika rtv (abonamentu) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, iż ma do niej zastosowanie przepis art. 70 Ordynacji podatkowej, który reguluje termin przedawnienia zobowiązania powstającego z mocy prawa.

Zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej okres przedawnienia należności to 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, chyba, że wystąpiły zdarzenia skutkujące przedłużeniem terminu. Bieg terminu przedawnienia należności z tytułu abonamentu za rok 2013 rozpoczynał się zatem 1 stycznia 2014 r. i upływał 31 grudnia 2018 r.

Z analizy akt sprawy wynika, że wierzyciel postanowieniem z (...) uznał zarzuty za nieuzasadnione. Jakkolwiek w dacie wydania postanowienia 5 letni termin przedawnienia nie upłynął, wskazał dodatkowo na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zażalenie na wskazane postanowienie zostało rozpoznane postanowieniem Poczty Polskiej S.A. z (...), (a zatem po upływie 5 letniego terminu z art. 70 Ordynacji podatkowej). Wierzyciel utrzymując w mocy stanowisko organu pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia nie wyjaśnił przyczyn dla których przyjął, że podniesiony zarzut, mimo upływu na datę orzekania terminu przedawnienia, jest nieuzasadniony. W aktach sprawy nie ma dowodu, że został zastosowany środek egzekucyjny - zajęcie rachunku bankowego, wynika z nich natomiast, że (...) dokonano zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę u pracodawcy dłużnika - J. C. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone pracodawcy - J. C. w dniu (...). Pismem z (...) skierowanym przez organ egzekucyjny do wierzyciela został on poinformowany, że zastosowany środek egzekucyjny - zajęcie wynagrodzenia za pracę okazał się bezskuteczny. W konsekwencji wierzyciel - Poczta Polska pismem z (...) powiadomiła organ egzekucyjny, że należności za okres od stycznia do grudnia 2013 r., z końcem 2018 r. uległy przedawnieniu.

Wyrażona we wskazanym piśmie informacja wierzyciela, że należności za 2013 r. uległy przedawnieniu pozostaje w sprzeczności z wiążącym dla organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu z (...) wydanym w trybie art. 34 u.p.e.a., w którym uznał zarzut przedawnienia za niezasadny. Określone w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przesłanki stanowiące podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazują na przyczyny, które czynią egzekucję bezzasadną. Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, która to ochrona sprowadza się do zbadania przez właściwy organ, czy egzekucja prowadzona jest zasadnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ochrona ta zostałaby zniweczona w sytuacji w której, mimo wystąpienia na etapie rozpatrzenia zarzutów przez wierzyciela, przesłanki czyniącej egzekucję bezzasadną (przedawnienie należności za rok 2013) zarzut przedawnienia został uznany za niezasadny, co w konsekwencji potwierdza możliwość prowadzenia egzekucji mimo przedawnienia. Podkreślenia wymaga, że zarzuty są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przyjęcie stanowiska wierzyciela, a w konsekwencji działającego w ramach związania organu egzekucyjnego, które nie uwzględniają stanu na datę wydania postanowienia, czyni ochronę iluzoryczną. Rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a pismem wierzyciela wskazują, że postępowanie w przedmiocie zarzutu przedawnienia należności za 2013 r. zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie stanowiska wierzyciela nie wyjaśnia przyczyn, dla których orzekając w 2019 r. uznał podniesiony zarzut przedawnienia należności za rok 2013 za nieuzasadniony. Lakoniczna forma uzasadnienia postanowienia czyni dalece utrudnionym kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia, postanowienie w zakresie oceny zarzutu przedawnienia uchyla się spod kontroli sądu. Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdego rozstrzygnięcia jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 77 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji rozpatrzenia zarzutów, gdy organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, którego zasadności nie może weryfikować ani kwestionować. Podkreślić należy, że przez właściwe motywowanie rozstrzygnięcia organ realizuje zasady postępowania administracyjnego - zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. i zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a. Nie sprzyja natomiast realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie dokonywanie przez wierzyciela, a w konsekwencji, wobec związania stanowiskiem wierzyciela przez organ egzekucyjny, skrajnie różnej oceny tego samego stanu faktycznego, tego samego zagadnienia w tej samej sprawie w sposób przeciwstawny. Nie spełnia wymogu przekonywania rozstrzygnięcie którym wierzyciel a następnie organ egzekucyjny uznaje za nieuzasadniony zarzut przedawnienia należności 2013 r. przy jednoczesnym oświadczeniu wierzyciela w piśmie z (...) skierowanym do organu egzekucyjnego, że należności z tytułu opłat abonamentowych za 2013 r. uległy przedawnieniu.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że przy wydaniu postanowienia wierzyciela z 24 kwietnia 2019 r. doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowisko wierzyciela mogło zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego. Uwzględniając związanie organów egzekucyjnych stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu z 24 stycznia 2019 r. należało postanowienie to uchylić na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. W przeciwnym razie organy egzekucyjne, mimo wskazanych nieprawidłowości nie mogłyby ich wyjaśnić i naprawić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłyby uprawnione do podważenia stanowiska wierzyciela.

Ponownie rozpoznając sprawę wierzyciel na podstawie art. 153 ustawy p.p.s.a. uwzględni przedstawioną przez Sąd ocenę i dokona ustaleń w zakresie podnoszonego zarzutu - przedawnienia należności, przedstawiając stanowisko w uzasadnieniu spełniającym wymogi określone w art. 107 k.p.a., zaś organ egzekucyjny rozpatrzy zarzuty.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie poprzedzające postanowienie organu I instancji oraz postanowienie wierzyciela z (...).

Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 597 zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015.1800) oraz opłata od pełnomocnictwa.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.