Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 22 marca 2007 r.
I SA/Ke 27/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Jagiełło.

Sędziowie WSA: Maria Grabowska (spr.), Asesor Mirosław Surma.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) nr (...) w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego

1.

uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie organu I instancji,

2.

określa, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) Nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia (...) Nr (...)o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W motywach postanowienia wskazał, że w dniu 23 sierpnia 2006 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. wszczął egzekucję administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych Nr (...) i Nr (...) dnia (...) wystawionych przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na zaległości M. K. z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu 23 sierpnia 2006 r. Tego samego dnia został sporządzony protokół o stanie majątkowym zobowiązanego w oparciu o który stwierdzono nieściągalność zaległości objętych tytułami. Z uwagi na powyższe organ egzekucyjny postanowieniem z dnia (...) Nr (...), z uwagi na bezskuteczność, umorzył postępowanie w stosunku do M. K. Równocześnie odrębnym postanowieniem z tej daty postanowił obciążyć wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego w kwocie 27,72 zł t.j. za doręczenie odpisów tytułów wykonawczych i sporządzenie protokołu o stanie majątkowym. Ustosunkowując się do zażalenia wierzyciela, kwestionującego prawidłowość obciążenia opłatą manipulacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej przywołał treść art. 64 § 6 oraz 64 § 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej ustawą egzekucyjną i stwierdził, że obciążenie opłatą manipulacyjną nie zależy od rodzaju zastosowanego środka egzekucyjnego. Obowiązek jej wpłacenia powstaje z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a zatem przed zastosowaniem czynności egzekucyjnych. Sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zalicza się do czynności egzekucyjnych stosownie do przepisu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest bowiem działaniem zmierzającym do zastosowania środka egzekucyjnego. Zatem bezzasadne jest twierdzenie wierzyciela, że naliczono opłatę manipulacyjną za czynności, które nie mają związku ze stosowanym środkiem egzekucyjnym. Podniósł, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego nastąpiło na podstawie art. 64c § 4 ustawy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając błędną wykładnię przepisów o kosztach egzekucyjnych i niezasadne obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną. Podniósł, że zgodnie z przepisem art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Czynności podjęte przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. nie mieszczą się w zakresie definicji środka egzekucyjnego, zdefiniowanej w art. 1a pkt 12 ustawy. Organ nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych i nie dokonał czynności związanych z ich zastosowaniem, gdyż ze spisanego z dłużnikiem protokołu o stanie majątkowym wynikało, iż nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W ocenie skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej dokonał błędnej interpretacji przepisów dotyczących obciążenia wierzyciela kosztami manipulacyjnymi. W szczególności nie można podzielić poglądu, że obowiązek ponoszenia opłaty powstaje z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego także w przypadku niezastosowania jakiegokolwiek środka egzekucyjnego. W takim przypadku przepis art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należałoby uznać za zbędny. Wykładnia prowadząca do uznania przepisów za zbędne jest niedopuszczalna. Ponadto podniósł, że przepisy ustawy nie dają podstawy do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucji w sytuacji bezskuteczności egzekucji należności pieniężnej o której mowa w art. 59 § 2 ustawy. Z przepisu tego wynika, że nie prowadzi się egzekucji z należności pieniężnej a zatem, nie stosuje się środków egzekucyjnych w sytuacji, gdy z góry wynika, że uzyskana kwota nie przewyższy kwoty wydatków egzekucyjnych. Takie rozwiązanie ma na celu ochronę wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jak również zobowiązanego przed zwiększeniem jego zobowiązań o koszty egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia prawidłowości obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną.

Przepis art. 64 § 10 określając moment w którym opłata manipulacyjna jest wymagalna, wskazuje datę doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Organy jako datę doręczenia tytułu wykonawczego przyjęły dzień 23 sierpnia 2006 r. Na podstawie akt sprawy należy stwierdzić, iż istnieje wątpliwość, której nie wyjaśniły organy, co do prawidłowości doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. W rubryce 69 tytułu wykonawczego umieszczono datę 23 sierpień 2006 r., w rubryce 70 tytułu jest adnotacja "odmowa podpisu" Jednocześnie z protokołu o stanie majątkowym sporządzonego w dniu 23 sierpnia 2006 r., na podstawie relacji ojca zobowiązanego wynika, że obecnie zobowiązany wyjechał do W. w poszukiwaniu pracy. Analizując te dokumenty należy wskazać, że nie zostało w postępowaniu wyjaśnione czy tytuł w dniu 23 sierpnia 2006 r. został doręczony osobiście zobowiązanemu i on odmówił podpisu, a zatem zachodzi przesłanka do przyjęcia fikcji doręczenia z art. 47 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a, w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, czy też z uwagi na jego nieobecność został wydany innej osobie, która odmówiła potwierdzenia odbioru pisma. W takim przypadku dla ustalenia prawidłowości doręczenia należałoby zbadać przesłanki z art. 42 k.p.a. i ustalić czy doręczenie tytułu wykonawczego nastąpiło do rąk osoby o której mowa w tym przepisie, oraz rozważyć, czy wobec odmowy potwierdzenia doręczenia można przyjąć, że osoba ta podjęła się doręczenia tytułu zobowiązanemu. Oznacza to, że organy nie wyjaśniły stanu faktycznego i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiały dowodowego, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Uchybienie powyższe ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem, jak wskazano wyżej, ustalenie prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu jest przesłanką wymagalności opłaty manipulacyjnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podzielić pogląd skarżącego, iż warunkiem pobrania opłaty manipulacyjnej są czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów, iż pobranie opłaty manipulacyjnej stosownie do treści art. 64 § 10 ustawy egzekucyjnej uzasadnia samo doręczenie tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 32 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępuje do czynności egzekucyjnych doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że ustawodawca rozróżnia doręczenie tytułu wykonawczego jako czynność procesową postępowania oraz czynności egzekucyjne. Nie można zatem uznać, że doręczenie tytułu egzekucyjnego stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej. (por wyrok NSA dnia 14 stycznia 2005 r. FSK1218/04). Przepis art. 64 § 10 ustawy określa wyłącznie moment w którym oplata manipulacyjna jest wymagalna. Nie określa natomiast rodzaju wydatków za które opłata jest uiszczana. Rodzaj wydatków za które pobiera się opłatę manipulacyjną określa przepis art. 64 § 6 ustawy, który stanowi, że pobiera się opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Zatem warunkiem koniecznym do obciążenia opłatą manipulacyjną jest stosowanie jednego ze środków egzekucyjnych określonych w art. 1a pkt 12 ustawy, przy czym bez znaczenia jest czy działanie było skuteczne t.j. prowadzące do wyegzekwowania należności. Pojęcie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych określone wart. 64 § 6 ustawy nie jest pojęciem tożsamym z definicją czynności egzekucyjnej zawartą w art. 1a pkt 2 tej ustawy, przez którą rozumie się podejmowanie przez organ egzekucyjny działań zmierzających do zastosowania i zrealizowania środka egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie czynności organu zostały ograniczone do spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. Sporządzenie protokołu o stanie majątkowym jest czynnością egzekucyjną, z tym, że nie była to czynność związana ze stosowaniem środka egzekucyjnego, skoro stanowiła podstawę do stwierdzenia nieściągalności zaległości objętych tytułami wykonawczymi i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ nie wykazał iż podejmował czynności związane ze stosowaniem wobec zobowiązanego środków egzekucyjnych. Wyszczególniona postanowieniu czynność doręczenia tytułu wykonawczego jest, jak wskazano wyżej, czynnością procesową, zaś spisanie protokołu o stanie majątkowym jest czynnością egzekucyjną, która w konsekwencji nie prowadziła do zastosowania środka egzekucyjnego, lecz umorzenia postępowania. Obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną, mimo braku przesłanek określonych wart. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ dokona ustaleń co do prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu i rozstrzygnie sprawę uwzględniając powyższe uwagi.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 135 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzekł, iż postanowienia nie mogą być wykonane w całości.