Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1026817

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 4 marca 2009 r.
I SA/Go 965/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru postanawia

1.

przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu,

2.

w pozostałej części wniosek oddalić.

Uzasadnienie faktyczne

W związku z wezwaniem do uiszczenia ustalonego na 200 zł wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) listopada 2008 r. nr (...), T.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że z uwagi na egzekucję należności celnych i podatkowych znalazł się na progu bankructwa.

W treści wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwoma synami w wieku 17 i 18 lat, prowadzi nie przynoszącą żadnego dochodu działalność gospodarczą, jego żona pracuje za wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym 281,50 zł brutto i jest zatrudniona na czas określony do końca marca 2009 r. Wskazał, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą ok. 2.100 zł. Stanowią je należności za mieszkanie, telewizję, radio i telefon, żywność oraz "inne opłaty". Egzystencja rodziny skarżącego możliwa jest dzięki wsparciu finansowemu ojca i teściów, a skarżący z uwagi na pobyt w 2006 r. w areszcie ma problem ze znalezieniem pracy.

Skarżący oświadczył także, iż pomimo formalnego zarejestrowania, faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej i dlatego nie składa związanych z nią deklaracji podatkowych, a utrzymywanie działalności gospodarczej stanowi podstawę do dalszej obrony jego interesów w sporach z organami celnymi i skarbowymi.

Nadto wskazał, iż ojciec i teściowie utrzymują się z emerytur, on zaś i jego żona nie posiadają żadnego majątku.

Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem wydanym dnia 10 lutego 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy.

Skarżący w ustawowym terminie skutecznie wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Nie godząc się z odmownym rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa podkreślał, iż od chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego przez organy celne jego sytuacja finansowa i jego rodziny ulega ciągłemu pogorszeniu. Pozbawienie go prawa pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, jest równoznaczne z brakiem możliwości poddania przez Sąd ocenie zgodności z prawem działań organu celnego dokonanych w trakcie całego postępowania administracyjnego. Sytuacja ta powoduje, że w rzeczywistości pozbawiony zostaje Konstytucyjnego prawa do Sądu, który jako jedyna instytucja może zbadać działania organu celnego w zakresie zgodności z prawem. Zauważył, iż nawet najbardziej zapobiegliwy, przezorny i profesjonalny przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w swoich działaniach nie jest w stanie uwzględnić ewentualnie mogące powstać skutków, które mogłyby być pokryte z planowanych wydatków. Odmowa udzielenia mu przez Sąd pomocy prawnej jest równoznaczne z pozbawieniem go prawa do rzetelnej oceny przez Sąd dowodów i faktów oraz okoliczności uznanych przez organ celny za dostatecznie udowodnionych Stan taki spowoduje, że nigdy nie będzie w stanie uzyskać stanowiska niezawisłego Sądu w sprawach, które doprowadziły jego życie do koszmaru i rzeczywistego bankructwa. Podkreślił, iż duża ilość trwających sporów z organem celnym, które znajdują się na różnych etapach rozstrzygania, zarówno przed sądem jak i organem celnym, doprowadziła do sytuacji, kiedy określane w decyzjach administracyjnych wysokie zobowiązania i w związku z tym wysokie wpisy sądowe przekraczają nie tylko jego możliwości, ale również możliwości ich bliskich - nawet gdyby hipotetycznie założyć, że takową pomoc w ogóle oni mu udzielą.

Przekonywał, iż pozbawienie go pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, spowoduje, że decyzje organu celnego nie zostaną poddane rzetelnej i niezależnej ocenie Sądu, a zatem odmowa przyznania takiej formy pomocy doprowadzi do sytuacji, która utrwali organ celny w przekonaniu, że jego działania stanowią o zachowaniu granic prawa i braku naruszenia prawnych unormowań.

Kończąc, wniósł o uchylenie skarżonego postawienia i ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku o udzielenie mu pomocy prawnej.

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył:

W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cyt. art. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny.

Z treści cyt. wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu.

Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy Sąd doszedł do przekonania, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w części od opłat sądowych, a mianowicie od wpisu w kwocie 200 zł.

Sąd wziął pod uwagę, iż przedmiotowa sprawa nie jest jedyną, w której skarżący zobowiązany jest do uiszczenia należnego wpisu sądowego. W takiej sytuacji ocena kondycji majątkowej strony powinna opierać się na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony. Niewątpliwie w tej mierze należało zważyć na czynnik prowadzenia licznych postępowań sądowych, pomoc otrzymywaną od rodziny jako jedyne źródło pokrycia jego potrzeb związanych z utrzymaniem siebie i rodziny oraz brak dochodów z działalności gospodarczej.

Tym samym, zważywszy na całokształt okoliczności sprawy oraz z uwagi na niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącego i jego najbliższych możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź ograniczenia prawa do kontroli wydanej w jego sprawie decyzji administracyjnej Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.