I SA/Go 645/14 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - OpenLEX

I SA/Go 645/14 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1654003

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 marca 2015 r. I SA/Go 645/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia:

1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi.

2. Ustanowić radcę prawnego.

3. W pozostałym zakresie wniosek oddalić.

Uzasadnienie faktyczne

J.S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej określającą skarżącemu zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 1.340 zł (k. 14 akt WSA) skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 25 akt WSA).

W uzasadnieniu wniosku - poza uwagami odnoszącymi się do istoty sprawy - podniósł, że jest zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym, a w ramach egzekucji zajęto jego dochody i majątek.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zadeklarował, że jest właścicielem domu mieszkalnego o pow. 140 m kw., gospodarstwa rolnego o pow. 2,9 ha oraz stajni i stodoły. Z nieruchomości tych ma być prowadzona egzekucja. Oświadczył również, że nie posiada oszczędności ani wartościowych ruchomości.

Jego dochód ma stanowić czynsz z tytułu dzierżawy, który jednak - wedle oświadczenia skarżącego - został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący mieszka z matką i siostrą.

Wobec uznania, że treść oświadczenia o majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej określanej w skrócie: "p.p.s.a.") wezwano go do przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia egzekucji oraz potwierdzających zajęcia jego praw majątkowych w postępowaniu egzekucyjnym jak również do złożenia wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych (k. 30).

Skarżący, pomimo dwukrotnego przedłużenia sądowego terminu wyznaczonego na uzupełnienie żądanych dokumentów (k. 35 i 40) złożył jedynie zawiadomienie wystosowane przez rzeczoznawcę majątkowego informujące o terminie wizji lokalnej na nieruchomościach z 2012 r.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W motywach uzasadnienia podniósł, że skarżący ograniczył się jedynie do wykazania że jego prawa majątkowe (w tym czynsz za dzierżawę nieruchomości) zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto wskazał, że mimo wezwania do przedstawienia dokumentów stwierdzających deklarowaną sytuację majątkową, skarżący nie złożył żądanych dokumentów. Dlatego referendarz sądowy ocenił, że oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowiło wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Referendarz podkreślił, że skarżący, za wyjątkiem dokumentu pośrednio dowodzącego prowadzenie przeciwko niemu egzekucji z nieruchomości pochodzącego sprzed ponad dwóch lat, nie przedstawił innych dowodów potwierdzających niemożność poniesienia kosztów postępowania.

Referendarz ocenił, że zaniechanie skarżącego przedstawienia żądanych dokumentów uniemożliwiło procesową weryfikację jego oświadczenia o stanie majątkowym. W efekcie przyjął, iż skarżący nie wykazał by nie był w stanie ponieść kosztów postępowania.

Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie wniósł skutecznie sprzeciw. W uzasadnieniu powołał się na okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślił, że jego jedynym dochodem jest czynsz dzierżawy stacji bazowej P Sp. z o.o. Stwierdził, że nie przedłożenie przez niego żądanych przez referendarza dokumentów spowodowane było specyfiką pracy instytucji bankowych w okresie świąteczno - noworocznym.

Zarządzeniem z 10 lutego 2015 r. Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, dokumentów potwierdzających z jakiego tytułu prowadzona jest wobec skarżącego egzekucja oraz potwierdzających aktualne zajęcia egzekucyjne praw majątkowych skarżącego, umowy dzierżawy zawartej z P Sp. z o.o., rocznego zeznania podatkowego za 2013 r. złożonego w związku z rozliczeniem podatku dochodowego od osób fizycznych, informacji o posiadanych przez skarżącego samochodów z wyszczególnieniem marki, rocznika i wartości.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego samochodu osobowego, ciężarowego ani ciągnika rolniczego. Ponadto poinformował, że jego zadłużenie, windykowane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, przekroczyło 700 tys. złotych. Do sprzeciwu załączył zaświadczenie o złożeniu wniosku w banku (...), dotyczącego przesłania skarżącemu historii posiadanego konta, oraz dokument z banku (...) poświadczający, że średnie saldo na rachunkach bankowym skarżącego w okresie od listopada 2014 do stycznia 2015 wynosiło od 0 USD,CHF,EUR do 0,27 zł. Ponadto skarżący przedłożył kopię formularza PIT-36 złożonego za 2013 r., w którym wykazał roczny dochód z tytułu najmu lub dzierżawy w wysokości 11.308,50 zł.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy).

Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zawarty w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy.

Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r., I GZ 173/08, CBOSA). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, CBOSA).

Podkreślić przy tym również należy, że badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd winien mieć również na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

Oceniając sytuację finansową i majątkową przedstawioną przez skarżącego uznano, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego i ustanowienie fachowego pełnomocnika.

Podnieść w tym miejscu należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym czyli takie o które wnioskuje skarżący, może być przyznane w sytuacjach wyjątkowych i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (tak. M.Niezgódka-Medek (w:) B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie III, Warszawa 2009 r., str. 696; zob. też cyt. tamże orzecznictwo NSA).

W ocenie Sądu, aktualna sytuacja majątkowa skarżącego wskazuje na konieczność udzielenia mu prawa pomocy jednakże nie w zakresie całkowitym. Co prawda skarżący podniósł, że obecnie nie posiada oszczędności, jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jego jedynym źródłem dochodu są środki uzyskiwane z dzierżawy stacji bazowej na rzecz P Sp. z o.o., jednakże sytuacja ta może ulec zmianie.

Podkreślenia jednak wymaga, że mimo wezwania skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających z jakiego tytułu prowadzona jest wobec skarżącego egzekucja oraz potwierdzających aktualne zajęcia egzekucyjne praw majątkowych skarżącego.

Jednakże Sąd wziął pod uwagę ogół okoliczności, wynikający z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń. Za istotne należało uznać, że jedynym dochodem skarżącego jest wykazywany dochód z tytułu dzierżawy stacji bazowej dla P Sp. z o.o., który znajduje pokrycie w przedłożonych przez skarżącego dokumentach - umowie dzierżawy oraz jej aneksach a także kopii formularza PIT-36 za 2013 rok. Także z przedłożonych przez skarżącego dokumentów z banku (...) wynika, że średnie saldo na rachunku bankowym skarżącego jest bardzo niskie - oscyluje w granicach 0 zł.

Dlatego mając na uwadze wysokość wpisu sądowego (1.340,00 zł) uznano, że jednorazowe poniesienie tego wydatku mogłoby spowodować uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego wnioskodawcy. Z tego też względu, a także celem zapewnienia wnioskodawcy konstytucyjnego prawa do Sądu przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, który na obecnym etapie postępowania jest jedyną opłatą w sprawie.

Wyjaśnić bowiem należy, że ewentualne przyszłe koszty sądowe w sprawie, takie jak wpis od skargi kasacyjnej, czy zażalenia, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku lub inne mogą się w sprawie pojawić, bądź też nie wystąpić w ogóle, co zależy od działań i wniosków samego wnioskodawcy. Ponadto ich wysokość będzie znacznie niższa aniżeli obecny wpis od skargi (100 zł bądź w przypadku wpisu od skargi kasacyjnej - połowa wysokości obecnego wpisu), a co więcej ewentualna konieczność ich poniesienia wystąpi w nieokreślonej przyszłości, zatem sytuacja finansowa skarżącego może ulec zmianie, np. poprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.