Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1676488

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 10 marca 2015 r.
I SA/Gl 831/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Randak (spr.).

Sędziowie: NSA Przemysław Dumana, WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) znak: (...) Burmistrz Miasta i Gminy S. określił A sp. z o.o. z siedzibą w W. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 rok w kwocie (...) zł.

Pismem z dnia 29 lipca 2013 r. strona wniosła o wznowienie postępowania podatkowego. Jako podstawę wznowienia strona wskazała przewidziane w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749) wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. Nową okolicznością, która według strony uzasadniała wznowienie był zły stan techniczny budynków, niepozwalający w 2007 r. na prowadzenie działalności gospodarczej. W celu potwierdzenia złego stanu technicznego budynku strona dołączyła do wniosku o wznowienie postępowania "Operat oceny stanu technicznego budynku do prowadzenia działalności gospodarczej na działce gruntowej (...) i (...)", sporządzony w dniu 28 marca 2013 r.

Postanowieniem z dnia (...) r. Burmistrz Miasta i Gminy S. po przeprowadzeniu wstępnej kontroli dopuszczalności wznowienia postępowania wznowił postępowanie. Następnie po przeprowadzeniu postępowania w trybie nadzwyczajnym organ ten decyzją z dnia (...) r. znak (...) odmówił uchylenia ostatecznej decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego. Organ I instancji nie stwierdził wystąpienia nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby uchylenie w trybie nadzwyczajnym decyzji ostatecznej. W ocenie organu przedstawiony przez Spółkę "Operat oceny stanu technicznego budynku do prowadzenia działalności gospodarczej na działce gruntowej (...) i (...)" sporządzony w dniu 28 marca 2013 r. dokumentuje jedynie stan techniczny, jaki istniał na dzień sporządzenia, zatem jest niewystarczający aby przyjąć, że taki stan techniczny istniał już w 2007 r.

Od decyzji organu pierwszej instancji strona działając przez pełnomocnika pismem z dnia 28 listopada 2013 r. złożyła odwołanie. W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 122, 191, 197 i 198 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, tj. przedłożonego operatu i wyciągnięcie z tegoż materiału dowodowego wniosków, które zeń nie wynikają. Zarzucił również brak podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy tj. stanu nieruchomości poprzez brak dokonania oględzin lub powołania biegłego specjalisty właściwego do oceny stanu technicznego budynku objętego obowiązkiem w podatku nieruchomości, którego dotyczył określony w pierwotnej decyzji wymiar podatku.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało decyzję z dnia (...) roku Nr (...), która jest przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ zwrócił uwagę na zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wskazał że mogą one być uchylane tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie. Organ podkreślił, że postępowanie wznowieniowe, jest postępowaniem nadzwyczajnym i w przeciwieństwie do postępowania odwoławczego jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Oceniając powołaną przez stronę przesłankę wznowienia, tj. wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych organ wskazał, że nowe okoliczności faktyczne, to takie, które zostały nowo odkryte w sprawie i nie były znane organom podatkowym obu instancji oraz stronie, a także po raz pierwszy zgłoszone przez stronę okoliczności jej znane, ale nieprzedstawione organowi orzekającemu w postępowaniu zwykłym. Okoliczności faktyczne nieznane organowi, który wydał decyzję to takie, które z badanego materiału dowodowego nie wynikały. Organ wskazał różnice pomiędzy wyciąganiem wniosków i oceną okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy, a wiedzą o faktach. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są tylko wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Organ odwoławczy zgodził się też ze stanowiskiem organu pierwszej instancji co do stanowiska, że operat z dnia 28 marca 2013 r. nie może stanowić wystarczającego dowodu, że zły stan techniczny istniał już w 2007 r. Uznał także, że względy techniczne nie wykluczają wykorzystania nieruchomości do działalności gospodarczej. Z operatu wynika, że budynki wymagają generalnego remontu, jednak nie są to zdaniem organu odwoławczego względy techniczne trwale uniemożliwiające wykorzystanie przedmiotowej nieruchomości do działalności gospodarczej. Organ podniósł, że przejściowe niewykorzystywanie przez przedsiębiorcę nieruchomości lub jej części, nie daje podstaw do zastosowania innych stawek podatku niż przewidziane dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nieruchomość taka mimo chwilowego jej niewykorzystywania, z różnych przyczyn, nie przestaje być nieruchomością związaną z prowadzoną przez dany podmiot działalnością gospodarczą. Jednak za decydujące organ uznał, że nawet gdyby stan techniczny, o jakim mowa w operacie zaistniał już w 2007 r. i trwale uniemożliwiał wykorzystywanie budynków na cele gospodarcze, to nie sposób uznać, że przedłożony operat ujawnił nowe okoliczności sprawy. Co najwyżej doprowadził on bowiem do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy przyjętego przy wydaniu decyzji dotychczasowej. Tymczasem błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności.

W konsekwencji SKO, nie stwierdziło istnienia przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, z kolei brak takiej przesłanki nie pozwala na uchylenie decyzji dotychczasowej i ponowne rozstrzygnięcie sprawy.

Powyższą decyzję strona zaskarżyła do WSA w Gliwicach. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 187, 191, 197 i 198 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, dowolną ocenę materiału dowodowego i wyciągnięcie z tego materiału wniosków sprzecznych z jego treścią oraz brak podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który ją wydał oraz art: 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że stan nieruchomości podatnika nie stanowi o trwałym wyłączeniu z działalności gospodarczej oraz, iż jest to spowodowane jego celowym, zawinionym działaniem.

Uzasadniając zarzuty strona skarżąca wskazała, że organ podważając przedstawiony przez nią operat a tym samym stan nieruchomości powinien sam przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia tych okoliczności. Strona podtrzymała swoje stanowisko z odwołania, iż stan faktyczny nieruchomości potwierdzony przedłożonym przez nią operatem jest nową okolicznością nieznaną organowi uzasadniającą wznowienie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwaną dalej p.p.s.a.). Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według wskazanych kryteriów skład orzekający w sprawie nie dopatrzył się naruszenia prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości.

Organy podatkowe obu instancji uznały, że w sprawie nie zaszła przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a więc że nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które nie były znane organowi w dacie wydania decyzji.

Strona skarżąca z kolei reprezentowała stanowisko, że przedłożony operat szacunkowy sporządzony w dniu 28 marca 2013 r. ujawnił taką okoliczność, a co za tym idzie nieruchomość została opodatkowana błędną stawką, gdyż nie mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej.

Rozstrzygając tak zarysowany spór skład orzekający w sprawie nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, a tym samym za zgodne z prawem przyjął stanowisko organów podatkowych.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) w drodze wyjątku od sformułowanej w art. 128 zasady trwałości decyzji administracyjnej, dopuszcza możliwość weryfikowania przez organy podatkowe wydanych przez nie decyzji podatkowych. Chodzi tutaj o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania (art. 240-246), a także o stwierdzenie nieważności (art. 247-252) wskutek wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji ostatecznej. W drodze wyjątku może także dojść do uchylenia lub zmiany decyzji prawidłowych lub dotkniętych wadami niekwalifikowanymi (art. 253-256).

Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 Ordynacji podatkowej.

Należy również podkreślić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1998 r. sygn. akt II SA 1241/98, LEX nr 41894).

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Użyte w cyt. przepisie sformułowanie "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, a więc chwila udostępnienia ich organowi. Z kolei łącznik "lub" wskazuje na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania. Jeżeli więc dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, gdyż został sporządzony w okresie późniejszym, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność mogła istnieć we wspomnianym dniu i może uzasadniać wznowienie postępowania. Przymiot "nowych" ma okoliczność czy dowód bez względu na możliwość powołania ich przez stronę w poprzednim postępowaniu (por. B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, str. 609).

W piśmiennictwie podkreśla się również, że błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, ale błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, UNIMEX, Wrocław 2006, str. 873).

Przepisy art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wymagają kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Z kolei przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy tutejszy Sąd stwierdza, że należy podzielić stanowisko organów podatkowych co do braku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie.

Podstawa żądania strony skarżącej - jak wskazano w historycznej części uzasadnienia - została oparta na operacie z dnia 28 marca 2013 r.p.n. "Operat stanu technicznego budynku do prowadzonej działalności gospodarczej na działce gruntowej (...) i (...)".

Ta okoliczność przesądza, że dowód ten jako sporządzony w dniu 28 marca 2013 r. nie istniał w dacie wydania decyzji, a co za tym idzie nie mógł stanowić pozytywnej przesłanki uchylenia ostatecznej decyzji.

Pozostaje zatem do oceny, czy dowód ten wykazał istnienie nowych okoliczności faktycznych nie znanych organowi w dniu wydania decyzji. W tej kwestii Sąd podziela stanowisko organu, że operat z dnia 28 marca 2013 r. ze swej istoty nie mógł wykazać, że nieruchomość nie mogła być wykorzystywana do prowadzonej działalności gospodarczej w 2007 r., skoro został sporządzony po 6 latach od wskazanego roku podatkowego. Nie do pogodzenia z logiką rozumowania i z doświadczeniem życiowym jest zaaprobowanie poglądu, że operat sporządzony w 2013 r. mógł w sposób obiektywny wykazać stan nieruchomości sprzed sześciu lat. To, że w dacie sporządzania operatu - jej autor - stwierdził dewastację budynku i budowli nie oznacza, że w roku określenia zobowiązania podatkowego stan tych przedmiotów opodatkowania był w stanie przyjętym przez rzeczoznawcę w sporządzonym w dniu 28 marca 2013 r. Taką konstatacją potwierdzają wnioski załączonego operatu, który wskazuje na konieczność przeprowadzenia remontu generalnego budynku, który został zdewastowany poprzez kradzież m.in. kradzież instalacji elektrycznej, powybijanie szyb i zniszczenie stolarki okiennej. Takie twierdzenia wskazują na brak zabezpieczenia nieruchomości przez jej nabywcę/przedsiębiorcę a więc na brak należytej staranności w działaniach przedsiębiorcy. Poza tym, to że przedsiębiorca z przyczyn znanych tylko jemu, nie prowadzi faktycznie na danej nieruchomości działalności gospodarczej nie przesądza, że nieruchomość taka nie może być wykorzystywana do jej prowadzenia. Decyzje w tym przedmiocie stanowią wyłączną domenę przedsiębiorcy i ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Na marginesie tych spostrzeżeń należałoby wskazać, że załączona do wniosku o wznowienie postępowania opinia budzi poważne wątpliwości co do jej merytorycznej treści. Biegły bowiem w zasadniczej części zawarł w niej treści niejako "historyczne" dotyczące prowadzonej przez poprzednika działalności gospodarczej, co oczywiście w żadnym razie nie może przesądzać o możliwości lub jej braku prowadzenia działalności przez skarżącą Spółkę. Należałoby wskazać dodatkowo, że skarżąca w 2007 r. złożyła korekty deklaracji podatkowej zarówno za 2006 jak i 2007 r., jednakże po wezwaniu organu podatkowego I instancji o wskazanie przyczyn ich złożenia pismem z dnia 11 grudnia 2007 r. wycofała korekty. Fakt ten w sposób pośredni potwierdza przyjętą przez organy ocenę, że nieruchomość mogła być we wskazanym roku wykorzystana do prowadzonej działalności, tym bardziej, że organ podatkowy w wezwaniu powołał się m.in. na regulację zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Te wszystkie wskazane okoliczności - w ocenie Sądu - przesądzają o tym, że strona skarżąca nie wykazała istnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. tj. istnienia okoliczności, która istniała w dniu wydania decyzji, a nie była znana organowi.

Końcowo przyjdzie wskazać, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym dowolna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wymaga zaakcentowania, że w postępowaniu wznowieniowym organy nie prowadzą klasycznego postępowania dowodowego, gdyż wstępna ocena organów dotyczy istnienia/bądź nie istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. Postępowanie zatem ograniczało się w tej konkretnej sprawie do oceny, czy przedłożony operat z 28 marca 2013 r. wykazał istnienie nowych okoliczności faktycznych w latach podatkowych 2006/2007, które nie były znane organowi w tychże latach. Prowadzenie postępowania dowodowego miałoby swój sens tylko w sytuacji uznania, że wykazana została nowa okoliczność/wykazana została przesłanka. W przeciwnym przypadku, postępowanie dowodowe, w tym powołanie biegłego byłoby bezprzedmiotowe, gdyż brak wykazania przesłanki uchylenia decyzji przesądza o braku podstaw do merytorycznej oceny i prowadzenie postępowania w celu określenia nowej wysokości zobowiązania podatkowego.

Z tych samych powodów nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., gdyż przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, wyklucza zarzucenie organowi dowolności w zakresie podjętego rozstrzygnięcia.

Wykazana powyżej legalność zaskarżonej decyzji nakładała na Sąd obowiązek oddalenia skargi w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.