Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1678630

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 20 stycznia 2015 r.
I SA/Gl 829/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Suleja, del.

Sędziowie: SO, WSA Dorota Kozłowska (spr.), Teresa Randak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie opłaty targowej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia (...) r., nr (...), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, dalej: O.p.) w zw. z art. 15, art. 19 pkt 1 lit. a oraz art. 19 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm., dalej: u.p.o.l.), a także § 1 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w Żarkach nr V/30/2007 z dnia 27 marca 2007 r. w sprawie ustalenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej oraz poboru opłat przez inkasentów, ustalenia zasad i terminu rozliczania oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2007 r. Nr 62, poz. 1349 z późn. zm.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ż. z dnia (...) r., nr (...), określającą E. K. (zwanej dalej: skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za dokonywanie sprzedaży na terenie Gminy Ż. na kwotę (...) zł wraz z odsetkami od dnia wymagalności każdorazowej opłaty.

Decyzją z dnia (...) r., nr (...), Burmistrz Miasta i Gminy Ż. określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za dokonywanie sprzedaży na terenie Gminy Ż. na kwotę (...) zł wraz z odsetkami od dnia wymagalności każdorazowej opłaty. Skarżąca w dniach wskazanych w treści decyzji przypadających za okres od maja 2013 r. do września 2013 r. (łącznie (...) dni) prowadziła działalność handlową przy ul. (...) w Ż., sprzedając (...) z samochodu i jednocześnie uchylała się od uiszczenia opłaty targowej wynoszącej 18 zł za każdy dzień.

SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołało się na treść art. 15 ust. 1. u.p.o.l., zgodnie z którym opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Natomiast jak stanowi art. 15 ust. 2 u.p.o.l. targowiskami są wszelkie miejsca, w których jest prowadzona sprzedaż. Ograniczenie zakresu przedmiotowego opłaty targowej wynika z art. 15 ust. 2b u.p.o.l., który stanowi, że opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub w ich częściach. Oznacza to, że opłatę targową można pobierać także od sprzedaży prowadzonej poza terenami tzw. targowisk miejskich, chyba że jest to sprzedaż prowadzona wewnątrz budynku.

Ponadto Kolegium wskazało, że art. 15 ust. 1 u.p.o.l. nie może stanowić samodzielnej podstawy do uiszczenia opłaty targowej, bowiem zgodnie z art. 19 pkt 1 u.p.o.l. zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłaty targowej określa w drodze uchwały Rada Gminy. Natomiast art. 19 pkt 3 u.p.o.l. stanowi, że rada gminy w drodze uchwały może wprowadzić inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od opłat lokalnych. W Gminie Ż. podstawę do pobierania opłaty targowej stanowi uchwała Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r., nr V/30/2007 w sprawie ustalenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej oraz poboru opłat przez inkasentów, ustalenia zasad i terminu rozliczania oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2007 r., nr 62 poz. 1349 z późn. zm.). Zgodnie z aktualnym brzmieniem § 1 pkt 3 tej uchwały w odniesieniu do dokonywanej na terenie gminy Ż. sprzedaży wszelkiego rodzaju artykułów "z ziemi, stołu, straganu, stoiska, stolika, samochodu, ciągnika, przyczepy" dzienna stawka opłaty targowej wynosi 18,00 zł. Powyższe brzmienie postanowienia § 1 pkt 3 uchwały obowiązuje od dnia 31 maja 2012 r., kiedy to weszła w życie uchwała nr XVIII/126/2012 Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie: zmiany uchwały nr V/30/2007 Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r. w sprawie ustalenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej oraz poboru opłat przez inkasentów, ustalenia zasad i terminu rozliczania oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso (opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego nr 2064 z dnia 16 maja 2012 r.).

Skarżąca w dniach: (...) r., (...) r., (...) r., (...) r., (...) r. dokonywała w miejscowości Ż. przy ul. (...) czynności sprzedaży (...) z samochodu i w tych dniach odmówiła inkasentom wyznaczonym przez Radę Miejską w Ż. uiszczenia opłaty targowej wynoszącej 18 zł za każdy dzień. Łącznie zatem skarżąca odmówiła zapłaty opłaty targowej w wysokości (...) zł. Skarżąca zatem nie uiściła opłaty targowej za (...) dni. Protokoły zostały sporządzone przez uprawnionych inkasentów, których nazwiska zostały wymienione w § 2 uchwały Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r., nr V/30/2007 w sprawie ustalenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej oraz poboru opłat przez inkasentów, ustalenia zasad i terminu rozliczania oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso zmienionej uchwałą Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 20 czerwca 2013 r., nr XXXI/216/2013 (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2013 r., nr 4452). Natomiast protokół z dnia 31 sierpnia 2013 r. jako inkasent podpisała B S, przy czym została ona wyznaczona jako inkasent w drodze uchwały nr XXXI/216/2013.

Reasumując SKO stwierdziło, że zważywszy na treść powołanych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jak i przepisy prawa miejscowego zawarte w uchwale Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r., nr V/30/2007 w sprawie ustalenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej oraz poboru opłat przez inkasentów, ustalenia zasad i terminu rozliczania oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso, w ustalonym stanie faktycznym zasadnym było określenie skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w kwocie (...) zł.

Kolegium wyjaśniło także, że wprawdzie teren przy ul. (...) w Ż. nie stanowi targowiska miejskiego oraz nie stanowi własności Gminy Ż. Niemniej treść obecnie obowiązujących przepisów nie pozostawia wątpliwości, że opłatą targową objęta jest sprzedaż także poza terenem wyznaczonego targowiska miejskiego, o ile nie odbywa się w budynku lub w jego części. SKO powołało się na treść orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że bez znaczenia dla uiszczania opłat targowych jest to, czy handel jest prowadzony na gruntach państwowych, komunalnych czy prywatnych (tak wyrok z dnia 27 sierpnia 1993 r., sygn. akt SA/P 1136/93, opublikowany na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei, w wyroku z dnia 13 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Wr 2452/94, opublikowanym na www.orzeczenia.nsa.gov.pl zajęto stanowisko, że opłatę targową pobiera się niezależnie od tego, czy sprzedaż odbywa się na targowisku miejskim prowadzonym przez gminę, inną jednostkę zarządzającą targowiskiem, czy też na targowisku prowadzonym na terenie prywatnym. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, że - skoro zgodnie z art. 15 ust. 2 u.p.o.l. targowiskami są wszelkie miejsca, w których prowadzona jest sprzedaż - to chodzi o miejsca, w których lokalizację wyznacza gmina, jak i każde inne miejsce, mimo że formalnie nie jest ono przez gminę oznaczone jako targowisko. W takim rozumieniu targowiskiem jest m.in. hala targowa, plac, chodnik, pas przydrożny, byleby w tych miejscach prowadzono sprzedaż. Opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowiska oraz opłat uiszczanych przez handlujących za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko (art. 15 ust. 3 u.p.o.l.). Stąd też, handlujący, mimo uiszczania czynszu dzierżawnego, opłaty za wjazd na lub za zajęcie straganu itp., musi również płacić opłatę targową na rzecz gminy. Obowiązek uiszczenia opłaty targowej powstaje z mocy prawa z chwilą faktycznego podjęcia czynności handlowych zmierzających do dokonania sprzedaży (niezależnie od skutku) w każdym miejscu danej gminy, a nie tylko w miejscach do tego celu wyznaczonych, przy czym realizacja tego ustawowego obowiązku następuje w razie zażądania jej uiszczenia przez inkasenta, i z tą też chwilą następuje określenie osoby zobowiązanej do zapłaty określonego już zobowiązania z tytułu opłaty targowej przewidzianej uchwałą rady gminy, uprawnionej do określenia zasad i poboru oraz wysokości stawek opłaty targowej, stosownie do art. 19 pkt 1 lit. a u.p.o.l. Powstanie zatem zobowiązania z tytułu opłaty targowej wynika z samego faktu podjęcia działalności handlowej (sprzedaży) na terenie danej gminy.

W skardze na decyzję Kolegium, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 15 u.p.o.l.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Skarżąca nie zgadza się z treścią poprawki z dnia 31 maja 2012 r. do uchwały Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r., nr V 30/2007, która to poprawka przyjęła że Gmina Ż. z targowiskiem, polami, łąkami, lasami i drogami jest jednym wielkim placem targowym na całym obszarze gminy niezależnie od tego do kogo dany teren należy. Taki stan rzeczy zdaniem skarżącej prowadzi do poważnych nadużyć, czego jest ona najlepszym przykładem. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, że skoro handluje ona przy ulicy (...) w Ż., to znaczy, że jej działalność prowadzona jest na targowisku miejskim. Jest to oczywista nieprawda, gdyż działa ona na prywatnym terenie firmy A, z którą współpracuje od lat. Ponadto ulica (...), jeżeli ma być na niej zlokalizowane targowisko to powinna być wyłączona z ruchu drogowego.

Skarżąca podkreśliła, że pomimo, iż nigdy nie handlowała i nie handluje na terenie targowiska miejskiego w Ż. to zmuszona jest do płacenia haraczu pod tytułem opłata targowa. Zaś przytoczona poprawka do uchwały Rady Miejskiej Ż. w sposób ewidentny łamie art. 15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zatem wykładnia systemowa, logiczna i gramatyczna tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że "opłata targowa" powinna być zawężona wyłącznie do terenu targowiska miejskiego.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium jeszcze raz podkreśliło, że teren przy ul. (...) w Ż., na którym prowadzona była sporna sprzedaż nie stanowi co prawda targowiska miejskiego. Nie mniej treść obecnie obowiązujących przepisów prawa miejscowego nie pozostawia wątpliwości, że opłatą targową objęta jest sprzedaż także poza terenem wyznaczonego targowiska miejskiego, o ile nie odbywa się w budynku lub w jego części. Treść uchwały Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r., nr V/30/2007 od dnia 31 maja 2012 r. uległa bowiem zasadniczej zmianie i obejmuje nie tylko teren targowiska miejskiego, ale cały teren Gminy Ż.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja/postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

Skarga - wbrew twierdzeniom w niej zawartym - nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżąca prowadząca sprzedaż (...) z samochodu poza terenem targowiska miejskiego, ale na trenie gminy Ż. jest zobowiązana ponosić opłatę targową.

Na wstępie należy jeszcze raz przypomnieć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.o.l. opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach, z zastrzeżeniem ust. 2b. Definicja targowiska zawarta jest w ust. 2 wskazanego przepisu, a zatem targowiskami, o których mowa w ust. 1, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzona sprzedaż. Wyłączenie przedmiotowe zawiera art. 15 ust. 2b u.p.o.l., w myśl którego opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub w ich częściach. Natomiast zgodnie z art. 19 pkt 1 u.p.o.l. zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłaty targowej określa w drodze uchwały Rada Gminy.

W Gminie Ż. podstawę do pobierania opłaty targowej stanowi uchwała Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r., nr V/30/2007 w sprawie ustalenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej oraz poboru opłat przez inkasentów, ustalenia zasad i terminu rozliczania oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2007 r., nr 62 poz. 1349) z późn. zm. wprowadzonymi do uchwały. Zgodnie z aktualnym brzmieniem § 1 pkt 3 tej uchwały w odniesieniu do dokonywanej na terenie gminy Ż. sprzedaży wszelkiego rodzaju artykułów "z ziemi, stołu, straganu, stoiska, stolika, samochodu, ciągnika, przyczepy" dzienna stawka opłaty targowej wynosi 18,00 zł. Powyższe brzmienie § 1 pkt 3 uchwały obowiązuje od dnia 31 maja 2012 r., kiedy to weszła w życie uchwała nr XVIII/126/2012 Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie: zmiany uchwały nr V/30/2007 Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r. w sprawie ustalenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej oraz poboru opłat przez inkasentów, ustalenia zasad i terminu rozliczania oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso (opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z dnia 16 maja 2012 r., nr 2064). Treść uchwały Rady Miejskiej w Żarkach z dnia 27 marca 2007 r., nr V/30/2007 uległa więc zmianie i począwszy od dnia 1 maja 2012 r. wprowadzono dzienne stawki opłaty targowej za dokonywanie sprzedaży na terenie gminy Ż. Wcześniej opłata targowa dotyczyła tylko targowiska w mieście Ż.

Definicja legalna targowiska zawarta w art. 15 ust. 2 u.p.o.l. przyjęta na potrzeby opłaty targowej jest bardzo szeroka. Targowiskiem jest zatem wszelkie miejsce, w którym prowadzony jest handel, bez względu na to, kto jest właścicielem targowiska i czy jest ono prowadzone w miejscu do tego przeznaczonym. Za targowisko należy więc uznać nie tylko miejsce przeznaczone na handel (plac targowy), ale każde miejsce, w którym zwyczajowo prowadzona jest sprzedaż, np. chodnik, przejście podziemne. Opłata targowa może być zatem pobierana wszędzie tam, gdzie prowadzony jest handel, bez względu na to, czy jest to targowisko samorządowe, czy prywatne, i to niezależnie od innych opłat wprowadzonych przez osoby prowadzące targowisko. (por. Dudar G., Etel L., Presnarowicz S. Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz. ABC, 2008).

Taki pogląd reprezentują także sądy administracyjne.

1.

"Bez znaczenia dla uiszczania opłat targowych jest okoliczność, czy handel jest prowadzony na gruntach państwowych, komunalnych czy prywatnych. Opłatę targową pobiera się niezależnie od tego, czy sprzedaż odbywa się na targowisku miejskim prowadzonym przez gminę, inną jednostkę zarządzającą targowiskiem, czy też na targowisku prowadzonym na terenie prywatnym.

2. Obowiązek uiszczenia opłaty targowej powstaje z mocy prawa z chwilą faktycznego podjęcia czynności handlowych zmierzających do dokonania sprzedaży (niezależnie od skutku) w każdym miejscu danej gminy, a nie tylko w miejscach do tego celu wyznaczonych, przy czym realizacja tego ustawowego obowiązku następuje w razie zażądania jej uiszczenia przez inkasenta, i z tą też chwilą następuje określenie osoby zobowiązanej do zapłaty określonego już zobowiązania z tytułu opłaty targowej przewidzianej uchwałą rady gminy, uprawnionej do określenia zasad i poboru oraz wysokości stawek opłaty targowej". (tak wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 1107/13, LEX nr 1404434).

Identyczne stanowisko zostało wyrażone w wyroku WSA w Łodzi z dnia 25 września 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 732/13, LEX nr 1465194, w którym stwierdzono, że: "Zgodnie z art. 15 ust. 2 u.p.o.l. targowiskami są wszelkie miejsca, w których prowadzona jest sprzedaż, to chodzi o miejsca, w których lokalizację wyznacza gmina, jak i każde inne miejsce, mimo że formalnie nie jest ono przez gminę oznaczone jako targowisko. W takim rozumieniu targowiskiem jest m.in. hala targowa, dom handlowy, plac, chodnik, pas przydrożny, byleby na tych miejscach prowadzono sprzedaż".

Sąd w pełni akceptuje zacytowane wyżej poglądy orzecznictwa.

Wbrew twierdzeniom skarżącej nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 15 u.p.o.l., które miałoby wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.