I SA/Gl 812/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2550037

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 września 2018 r. I SA/Gl 812/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2018 r. w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia (...), nr (...) w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił przyznania Z. M. (dalej jako "skarżąca") prawa pomocy w zakresie częściowym.

Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy stwierdził, że opowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 4.190 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść takiego wydatku bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Ponadto referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca oświadczyła, iż tylko z mężem tworzy gospodarstwo domowe, którego dochód miesięczny wynosi łącznie 20.051,66 zł (na sumę tę składają się wpływy z działalności gospodarczej męża - 17.716 zł oraz emerytury jej - 1.261,52 zł oraz męża - 1.374,14 zł). Wyliczyła też wydatki i zobowiązania na kwotę 15.949,82 zł, nie precyzując jednak, jakie dokładnie należności ona obejmuje. Referendarz sądowy zauważył również, że we wniosku wskazano jako składniki mienia: dom o wartości 550.000 zł, nieruchomość rolną o wartości 100.000 zł, działki budowlane o wartości 190.000 zł, samochód osobowy zaliczający się do tzw. segmentu premium, rok produkcji 2014 r., oraz oszczędności w kwocie 400.000 zł.

Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a.") i stwierdził, że już na podstawie złożonego formularza można uznać, że w przypadku skarżącej przesłanka wynikająca z tego przepisu, a pozwalająca na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, nie zachodzi. Zdaniem referendarza sądowego w gospodarstwie domowym skarżącej uzyskiwane są bowiem zdecydowanie ponadprzeciętne dochody, które przewyższają podaną we wniosku kwotę wydatków, dając nadwyżkę stanowiącą niemal równowartość wpisu od skargi, czyli najwyższej opłaty w postępowaniu. W jego ocenie również wydatki są znaczne, tj. prawie cztery razy wyższe od tego wpisu. Referendarz sądowy oceniając sytuację materialną skarżącej wskazał, że posiada ona spory majątek, który sama wskazała we wniosku, w tym oszczędności, z których w sposób niemal nieodczuwalny można byłoby pokryć koszty sądowe bowiem wpis od skargi to równowartość 1% tych oszczędności. Bez znaczenia, zdaniem referendarza sądowego, pozostaje subiektywne przekonanie wnioskodawczyni, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, albowiem oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zastosować kryteria zobiektywizowane, analizując sytuację materialną strony z uwzględnieniem takiego poziomu dochodów i wydatków, które mogą uchodzić w społeczeństwie za godziwe, zapewniające ogólnie przyjęty, przeciętny standard życia. Chodzi przy tym o potrzeby życiowe o charakterze pierwszoplanowym i podstawowym, gdyż tylko takie mogą zaliczać się do sfery utrzymania koniecznego. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję wyjątkową, przeznaczoną w pierwszej kolejności dla osób znajdujących się w ubóstwie lub które mogłyby w ubóstwo popaść wskutek partycypacji w kosztach postępowania.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca zarzuciła postanowieniu referendarza naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, pomimo że uiszczenie kwoty wpisu skutkować będzie poniesieniem uszczerbku dla utrzymania skarżącej oraz jej rodziny. W jej ocenie nie została wzięta pod uwagę okoliczność, że zaskarżone decyzje opiewają na znaczne kwoty, stąd ich uregulowanie w przyszłości będzie znaczącym uszczupleniem zgromadzonego dotychczas majątku, a takie podejście w jej ocenie nie uwzględnia całości sytuacji skarżącej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z § 2 ww. przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1)

w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2)

w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPF" uzupełnione ewentualnie w trybie art. 255 p.p.s.a.

Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777).

W ocenie Sądu wydane przez referendarza sądowego rozstrzygnięcie było w pełni prawidłowe.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowo referendarz sądowy uznał, że dane zawarte w formularzu prawa pomocy są wystarczające do rozpoznania złożonego wniosku. Z danych tych wynika, że skarżąca wraz z mężem uzyskuje dochód miesięczny netto w wysokości 20.051 zł.

Należy zatem podkreślić, że dochód ten w porównaniu z minimalnym wynagrodzeniem wynikającym z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2017 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2018 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1747) wynoszącym 2.100 zł brutto, tj. 1.530 zł netto, stanowi jego trzynastokrotność i nie może być uznany za nieznaczny. Fakt, iż skarżąca wskazała na stałe wydatki w kwocie 15.949 zł stanowiącej 75% jej miesięcznego dochodu nie może przesądzać o niemożności uiszczenia przez nią wpisu w niniejszej sprawie. Skarżąca wskazała bowiem na fakt posiadania przez nią oszczędności w kwocie 400.000 zł. Ponadto w skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 220 m2 o wartości 550.000 zł, działki budowlanej o pow. 2,5 ha o wartości 190.000 zł oraz nieruchomość rolna o pow. 8 ha o wartości 100.000 zł, a także samochód Volvo XC 60 rok prod. 2014. Majątek ten wskazuje zatem, że nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie można bowiem uznać, że uiszczenie wpisu w wysokości 4.190 zł spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Należy przy tym podkreślić z całą stanowczością, że ewentualna chwilowa rezygnacja z części ponoszonych wydatków, których nota bene skarżąca nie wyszczególniła, nie oznacza doprowadzenia skarżącej do sytuacji wpływających na jej sytuację bytową. Podnoszona przez skarżącą w sprzeciwie okoliczność konieczności uregulowania zobowiązań wynikających z zaskarżonej przez nią i jej męża decyzji pozostaje przy tym bez znaczenia dla oceny złożonego przez nią wniosku. Po pierwsze dlatego, że nie odnosi się do sytuacji finansowej i majątkowej na dzień złożenia wniosku, a tylko taka okoliczność może być uwzględniona. Jednocześnie w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie bada się zasadności skargi. Po drugie zaś co do zasady koszty sądowe traktowane są na równi z innymi zobowiązaniami, a zatem nie można uznać, że ewentualna konieczność uregulowania zobowiązań wskazanych w zaskarżonych decyzjach ma pierwszeństwo przed obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych.

Prawidłowo zatem referendarz sądowy odmówił skarżącej udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.