I SA/Gl 741/21 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3229362

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2021 r. I SA/Gl 741/21

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kandut.

Sędziowie WSA: Agata Ćwik-Bury, Asesor Monika Krywow (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) r., nr (...), Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej jako Wierzyciel, organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako k.p.a) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689, dalej jako u.o.a.), po rozpatrzeniu zażalenia B. M. (dalej jako zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego i doręczeniem skarżącej tytułu egzekucyjnego wystawionego przez wierzyciela nr (...) skarżąca wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wskazując na nieistnienie obowiązku. Podniosła, że nie została zawiadomiona o nadaniu jej indywidulanego numeru identyfikacyjnego w ciągu roku od dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.

Postanowieniem z dnia (...) r. Wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku. Wskazał na treść art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. oraz odwołał się do przepisów u.o.a. Podkreślił, że ostatni ze wskazanych aktów prawnych nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych jednoznaczny obowiązek ich zarejestrowania oraz uiszczania opłat abonamentowych. Odwołał się także do art. 7 ust. 1 i 3 u.o.a. podnosząc, że Wierzyciel uprawniony jest do wykonania w drodze egzekucji obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej.

Następnie stwierdził, że zobowiązana zarejestrowała odbiornik telewizyjny, w wyniku czego została wydana książeczka radiofoniczna. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342, dalej jako rozporządzenie) skarżącej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny.

Wierzyciel podkreślił, że ww. rozporządzenie nakładało na niego obowiązek nadania indywidulanego numeru identyfikacyjnego w terminie dwunastu miesięcy od dnia jego wejścia w życie (tj. do dnia 13 grudnia 2008 r.) oraz powiadomienia użytkowników o tej zmianie. Użytkownicy odbiorników, którzy dokonali rejestracji abonamentowych pozostali abonamentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych (za wyjątkiem osób które dopełniły formalności zwolnienia od tych opłat lub wyrejestrowania odbiornika). Na podstawie rozporządzenia nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienne książeczki zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Tymczasem zawiadomienie o nadaniu tego numeru zostało wysłane do skarżącej w dniu (...) r. i nie odnotowano jego zwrotu.

Wierzyciel wyjaśnił także, że rozporządzenie nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłanie zawiadomienia", w związku z czym wysyłając ww. zawiadomienie wierzyciel dopełnił ciążącego na nim obowiązku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowych, art. 5 ustawy o prawach konsumenta, art. 15 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Podniosła, że nie podpisywała umowy na świadczenie usług z Telewizją Polską S.A. Zaznaczyła, że do 1987 r. była to jedyna stacja nadająca program telewizyjny i do tego czasu uznała słuszność pobierania opłat abonamentowych. Podniosła, że obecnie reklamy w tej stacji zajmują 20% czasu antenowego, zatem Telewizja Polska S.A. odnotowuje niebagatelny dochód. Nadto otrzymuje ona niebagatelną dotację jako rekompensatę za niepłacony abonament w wysokości 2 mld zł przez 5 lat. Wskazała także, że ma podpisaną świadomie umowę z dostarczycielem programów telewizyjnych, którymi jest zainteresowana i płaci z tego tytułu abonament. Zatem żądanie zapłaty opłaty abonamentowej uważa za nieuzasadnione.

Utrzymując w mocy postanowienie własne Wierzyciel wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach u.o.a. Zaznaczył, że aktami poprzedzającymi tę ustawę były ustawa z dnia 29 grudnia 199? r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 805), ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275), która weszła w życie z dniem 1 marca 1985 r. oraz wcześniejsza ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. z 1961 r. Nr 8, poz. 48), która weszła w życie z dniem 14 lutego 1961 r. i ustawa 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r. Nr 54, poz. 307 z późn. zm.). Wskazał, że Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu zasadnie wskazano, że zgodnie z rozporządzeniem przyporządkowany został zobowiązanej jako użytkownikowi odbiornika telewizyjnego indywidualny numer identyfikacyjny (...). Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano do skarżącej pismem z dnia (...) r.

Wierzyciel zaznaczył, że indywidualny numer identyfikacyjny służy do identyfikacji abonenta w systemie, a jednocześnie stanowi osiem ostatnich cyfr spersonalizowanego numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu opłat abonamentowych. Nadanie indywidualnych numerów identyfikacyjnych i wygenerowanie zawiadomień informujących o tym fakcie następowało przy pomocy programów informatycznych zawierających bazę zarejestrowanych abonentów.

Zaznaczył, że rozporządzenie nie anulowało wcześniej zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Tym samym użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat. Poczta Polska realizując rozporządzenie nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywała zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych czy o zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Rozporządzenie nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania zawiadomienia", zatem Poczta Polska przez przesłane zawiadomienia wykonała obowiązek zawiadomienia użytkowników (posiadaczy książeczek opłat abonamentowych) o nadaniu indywidualnych numerów. Przyjęto przy tym formę zwykłą przesyłki, bowiem przepisy rozporządzenia nie normowały sposobu wysyłki zawiadomień.

Podkreślono także, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.

W odniesieniu do podniesionego zarzutu braku podpisania umowy z Telewizją Polską S.A. wierzyciel odwołał się do art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 i ust. 4 oraz art. 6 ust. 2 u.o.a. i wskazał, że opłaty abonamentowe mają charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznego radia i telewizji. Stanowią one dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznego radia i telewizji. Opłata abonamentowa nie jest świadczeniem uiszczanym w zamian za dostarczanie sygnału telewizyjnego czy radiowego ani też za ofertę programową publicznego radia i telewizji.

Wskazał także, że z obowiązku wnoszenia opłat za używanie odbiorników nie zwalnia opłacanie rachunków za korzystanie z telewizji kablowej czy też z satelitarnych platform cyfrowych. Podkreślił także, że na pobieranie opłat abonamentowych nie ma wpływu, czy ogląda się programy nadawcy publicznego, czy też komercyjnego. Użytkownik telewizji kablowej lub cyfrowej wnosi dwie niezależne opłaty: jedną - opłatę abonamentową wynikającą z ustawy o opłatach abonamentowych i drugą - opłatę wynikającą z umowy cywilnoprawnej na rzecz operatora sieci kablowej lub cyfrowej. Opłaty na rzecz telewizji kablowej lub cyfrowej wnoszone są jako ekwiwalent za świadczone usługi, w wyniku której abonenci korzystają z sygnału telewizyjnego stanowiącego własność operatora sieci i mają możliwość oglądania emitowanych w tej sieci programów telewizyjnych.

W ocenie Wierzyciela roszczenia dotyczące finansowania mediów oraz oferty programowej Telewizji Polskiej S.A. nie pozostają w kompetencjach Poczty Polskiej S.A., która wykonuje usługę na rzecz Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w zakresie inkasowania, ewidencjonowania opłat z tytułu abonamentu radiofonicznego i telewizyjnego, z późn. zm. na kontach abonenckich, postępowaniem egzekucyjnym wszczętym w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze czy pobieraniu opłat za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Wierzyciel nie odpowiada za ofertę programową oferowaną przez Telewizję Polską S.A.

Ostatecznie zaznaczył, że państwa członkowskie Unii Europejskiej mają swobodę w wyborze systemu finansowania mediów publicznych, a wybór tego systemu, formy poboru abonamentu oraz określenie wysokości opłaty abonamentowej należy do kompetencji parlamentów poszczególnych państw. Wskazuje się tu na dołączony w Amsterdamie w 1997 r. do Traktatu Wspólnoty Europejskiej protokół w sprawie systemu publicznego nadawania w państwach członkowskich. Protokół ten potwierdza wyjęcie nadawców spod ogólnych zasad dotyczących publicznych dotacji oraz prawo rządów narodowych do zdefiniowania i powierzenia realizacji misji państwa w mediach, a także dotowania nadawców realizujących działalność misyjną w stopniu, który nie narusza warunków handlu i konkurencji w Unii Europejskiej. Zgodnie z tym protokołem to od decyzji państwa członkowskiego zależy, czy i w jaki sposób będzie finansował publiczną telewizję i radiofonię. Dopuszczalne jest finansowanie działalności telewizji publicznej z abonamentu, opłat licencyjnych i innej pomocy publicznej oraz z reklam łącznie, ale przy spełnieniu określonych wymagań dotyczących monitorowania pomocy oraz szczególnego sposobu prowadzenia księgowości. Dopuszczalny jest zatem system mieszanego finansowania tj. pomoc publiczna plus wpływy z działalności komercyjnej. Komisja Europejska potwierdziła, że wybór sposobu finansowania mediów realizujących misję publiczną zależy tylko i wyłącznie od państwa członkowskiego, jednakże wezwała te państwa do precyzyjnego zdefiniowania co stanowi działalność misyjną. Komisja Europejska nigdy nie zakwestionowała dopuszczalności publicznego finansowania TVP S.A. w formie abonamentu radiowo-telewizyjnego (który istnieje we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej za wyjątkiem Hiszpanii, Litwy, Węgier i Portugalii). Komisja uznała, iż powierzenie misji publicznej TVP S.A. na mocy ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 639) i potrzeba jej finansowania są uzasadnione w świetle prawa europejskiego. Zagadnienie poboru i egzekucji opłat abonamentowych Poczta Polska S.A. opiera zaś na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08. w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, iż " egzekucja zarówno opłaty karnej, jak i należności z tytułu abonamentu - jest dopuszczalna i z punktu widzenia obowiązującego prawa - możliwa". Jednocześnie odnosząc się do należności z tytułu abonamentu Trybunał Konstytucyjny uznaje, że ustalenie wysokości należnego abonamentu jest czynnością materialno-techniczną, dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdził, iż w postanowieniu z dnia (...) r., zasadnie przyjęto o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku.

W skardze na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że podtrzymuje dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazała, że wprowadzone regulacje odnoszące się do nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie nakładające na wierzyciela obowiązku doręczenia zawiadomienia powodują, że państwo nie traktuje obywatela jako podmiotu i działa z użyciem przemocy instytucjonalnej i nierówności. Organ w toku postępowania zobowiązany jest dokonywać doręczeń pism z urzędu. W tym sensie można mówić o oficjalności doręczeń w procesie administracyjnym. Wydaje mi się, że oznacza to, że ewentualna wadliwość w dokonaniu doręczenia lub w ogóle brak wykonania takiej czynności obciąża organ. Jeżeli Poczta Polska nie dopełniła formalności to słusznym jest, że konsekwencji tego zaniechania nie można przerzucić na obywatela.

Podniosła, że nie została również nigdy poinformowana o możliwości wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. Od lat korzysta bowiem z telewizji internetowej, do czego odbiornik telewizyjny nie jest potrzebny. Mogła zatem wyrejestrować go w momencie podpisania umowy z dostawcą internetu. Jest to również zaniedbanie informacyjne. Żądanie opłaty abonamentowej jest nienależne.

Istotną sprawą dla skarżącej jest również to, że w korespondencji z obywatelem Centrum Obsługi Finansowej nie dotrzymuje ustawowych terminów odpowiedzi, a ona musi zmieścić się w bardzo krótkim siedmiodniowym terminie odwoławczym Jest to również niesprawiedliwość wobec obywatela.

Powołała się także na zasadę in dubio pro libertate.

W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Oceniając zaskarżone postanowienie wskazać należy w pierwszej kolejności, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu (...) r. (data doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego z dnia (...) r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A.). Zatem w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427) w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r.

Zgodnie z brzmieniem art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu.

Jednocześnie w myśl art. 33 § 1 tej ustawy zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Ustawodawca w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyraźnie wskazał, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Nadto w § 4 tego przepisu wskazano, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

W niniejszej sprawie zarzut wniesiony przez zobowiązaną oparty został na braku doręczenia zobowiązanej zawiadomienia o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. i tym samym braku podstaw do naliczania opłat abonamentowych skarżącej. Zatem zarzut został oparty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. - nieistnienia obowiązku.

Zaznaczyć przy tym należy, że pomimo zmiany treści art. 27 § 1 pkt 9 oraz wprowadzenia do u.p.e.a. art. 33 § 5 regulującego ostateczny termin do wniesienia zarzutów, sformułowany przez zobowiązaną zarzut był wiążący dla organów. Podnoszone następnie w zażaleniu oraz skardze kwestie, a wykraczające poza pierwotnie sformułowany zarzut nie wymagały od organu konieczności wypowiedzenia się ponad pierwotnie podnoszoną kwestię.

Należy zatem zauważyć, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym dotyczył opłat abonamentowych.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264, z późn. zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r. poz. 2531 z późn. zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W niniejszej sprawie, co wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu 13 września 2002 r. złożyła wniosek o rejestrację odbiornika telewizyjnego. Co więcej ona sama nie zaprzecza, że posiada ona odbiornik i z niego korzysta. Wskazuje bowiem, że ma zawartą umowę z operatorem na dostarczanie programów telewizyjnych.

W myśl art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej). Za takim charakterem opłaty abonamentowej wypowiedział się przy tym Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22.

W konsekwencji, jeżeli w postępowaniu organ wykaże fakt rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13).

Stanowisko to znajduje przy tym potwierdzenie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. W myśl tego przepisu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Podkreślenia wymaga, że ustawodawca powiązał obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem odbiornika RTV. Zatem data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane.

Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16), który stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Nie należy zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu. Tymczasem skarżąca stara się przypisać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a mianowicie utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.

Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16).

Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą (...) r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącej do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika RTV, a nie dokonała jego wyrejestrowania.

Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.

Ostatecznie należy wskazać, że w świetle powyższego, w szczególności charakteru opłat abonamentowych, w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustaw: o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji czy niedozwolonych praktykach rynkowych. Ustawy te bowiem nie mają zastosowania w przypadku danin o charakterze publicznoprawnym, a z taką opłatą mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.