Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2600502

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 5 grudnia 2018 r.
I SA/Gl 563/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury.

Sędziowie WSA: Paweł Kornacki (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w dniu (...), nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

1. R. C. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania w ramach zadania zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco.

2.1. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (z upoważnienia Prezydenta Miasta K.) decyzją z (...) r., nr (...) odmówił przyznania skarżącemu dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, tj. aparat masujący typu (...). W uzasadnieniu decyzji opisał przebieg postępowania oraz wskazał na dokumenty przedłożone przez stronę. W dalszej kolejności podał, że mimo tego, iż aparat masujący typu (...) uznany jest za wyrób medyczny, to brak jest przesłanek do przyznania wnioskowanego dofinansowania, ponieważ ze środków PFRON mogą być dofinansowane jedynie zakupy wyrobów medycznych, których katalog został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. poz. 1061, z późn. zm. - dalej: rozporządzenie Ministra Zdrowia), a przedmiotowy aparat masujący nie został zakwalifikowany do umieszczenia w tym wykazie.

2.2. Kolegium decyzją z (...) r., nr (...) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że miało na uwadze, iż skarżący w dniu 2 lutego 2018 r. złożył w MOPS w K. wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków PFRON do zaopatrzenia go, jako osoby niepełnosprawnej, w aparat masujący (...). Z treści wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów wynikało, że w dniu (...) r. uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ta niepełnosprawność - jak ustalono - powodowana jest zmianami zwyrodnieniowymi (...), przewlekłym zespołem bólowym (...). Według lekarza (...) wystawiającego w dniu (...) r. zaświadczenie dla MOPS w celu dofinansowania do zakupu sprzętu ze środków PFRON, w sytuacji nasilonego zespołu bólowego (...) oraz występujących (...) i (...), wskazany jest u skarżącego masaż służący usprawnieniu ruchowemu i zmniejszeniu dolegliwości bólowych.

Kolegium wskazało również, że skarżący nie dysponuje żadnym własnym dochodem (pozostaje na świadczeniach z pomocy społecznej) a wielomodułowy aparat masujący (...) dostępny jest do zakupu za łączną kwotę (...) zł.

Nadto ustaliło, że ww. aparat masujący mimo, że uzyskał status wyrobu medycznego w myśl stosownych przepisów, to jednak nie został umieszczony przez Ministra Zdrowia w wykazie wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie.

Mając to na uwadze Kolegium powołało się na z art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 511, z późn. zm. - dalej: u.r.z.s.), zgodnie z którym zadaniem powiatu jest dofinansowywanie ze środków PFRON zaopatrzenia osób niepełnosprawnych w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane im na podstawie odrębnych przepisów.

Organ wskazał, że na podstawie delegacji ustawowej (art. 35a ust. 4 u.r.z.s.) minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia rodzajów zadań, które mogą być finansowane ze środków PFRON, uwzględniając w szczególności wymagania, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań, a także tryb postępowania i zasady ich dofinansowania ze środków tego Funduszu.

Wypełnieniem tej delegacji ustawowej stało się rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 926 - dalej: rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej), w którego to § 2 pkt 3 jednoznacznie wskazano, że "ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości (...) zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów" jeżeli dochód tych osób nie przekracza odpowiednio kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 4 u.r.z.s. na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym.

Zatem, zdaniem Kolegium, dofinansowanie ze środków PFRON (i to pod określonymi warunkach dochodowymi) możliwe jest tylko co do sprzętu rehabilitacyjnego przyznawanego na podstawie odrębnych przepisów. Dlatego kwestie dofinansowania do zakupu wyrobu medycznego "Rehabilitacyjny Aparat Masujący (...)" podlegają ocenie poprzez pryzmat rozporządzenia Ministra Zdrowia.

Tymczasem w przedmiotowym wykazie (obejmującym nazwy licznych wyrobów medycznych oraz zasady finansowania ich wydania) aparat masujący (...) nie został umieszczony, a tym samym pozostaje on w wolnej sprzedaży i nie podlega on przyznaniu na zlecenie osób uprawnionych, to jest według reguł określonych w przywoływanym rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

3.1. W skardze skarżący opisał swoją sytuację zdrowotną, podkreślając trudności, które wiążą się z niepełnosprawnością. Wskazał, że aparat masujący byłby mu bardzo przydatny, a nie stać go na zakup bez dofinansowania. Zadeklarował, że w razie częściowej refundacji, resztę może wyłożyć jego matka. Zaznaczył również, że OPS w C. refunduje tego typu sprzęt i na dowód tego załączył kopie trzech umów zawartych z osobami niepełnosprawnymi.

3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wskazało także, iż okoliczność refundowania sprzętu przez OPS C. w sposób niezgodny z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych nie może powodować wydania takiej decyzji przez Dyrektora MOPS w K.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Skarga jest zasadna, chociaż powodem uchylenia decyzji organów obu instancji były powody w niej nie zawarte. Sąd wziął bowiem pod uwagę z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej: p.p.s.a.), że decyzje organów naruszają art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c) u.r.z.s.

5. Powodem dla którego organy odmówiły skarżącemu dofinansowania aparatu masującego - stanowiącego, jak wynika z jego opisu sprzęt rehabilitacyjny - był brak umieszczenia tego sprzętu w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia. Jednakże stanowisko to jest wadliwe.

5.1. Zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. do zadań powiatu należy dofinansowanie zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów. Już w tym miejscu należy zwrócić uwagę, że ustawodawca posłuje się w tej regulacji trzema kategoriami przedmiotów, które mogą być dofinansowane. Otóż używa pojęć:

a)

sprzęt rehabilitacyjny;

b)

przedmioty ortopedycze;

c)

środki pomocnicze.

Zdaniem Kolegium wszystkie te kategorie przedmiotów muszą być - zgodnie z dalszą częścią zacytowanego art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. - przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów. W tym przypadku chodzi o przepisy określające kategorie przedmiotów refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Powoływane przez Kolegium rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało bowiem wydane na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1844, z późn. zm.).

Wymaga jednak podkreślenia, że ani ta ustawa, ani rozporządzenie Ministra Zdrowia, nie posługują się terminami zwartymi w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. oraz w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej wydanym na podstawie art. 35a ust. 4 u.r.z.s. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia jest mowa o refundacji wyrobów medycznych, nie ma zaś mowy o sprzęcie rehabilitacyjnym, przedmiotach ortopedycznych i środkach pomocniczych.

Powstaje więc pytanie, dlaczego zachodzi rozbieżność terminologiczna pomiędzy ww. aktami normatywnymi, czy to ma znaczenie dla wykładni art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. i ostatecznie, czy przyrząd stanowiący sprzęt rehabilitacyjny w rozumieniu art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej podlega refundacji tylko w przypadku, gdy został umieszczony w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia.

5.2. Artykuł 35a w analizowanym brzmieniu został wprowadzony do u.r.z.s. z dniem 1 stycznia 2002 r. na podstawie art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1792, z późn. zm.).

Jeśli wziąć pod uwagę nomenklaturę stosowaną wówczas przez "odrębne przepisy", o których mowa w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s., to posłużenie się przez ustawodawcę w powołanym przepisie terminami sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedycze i środki pomocnicze wydaje się spójne systemowo.

Otóż, refundacji w ramach ubezpieczenia zdrowotnego przez "kasy chorych" na podstawie art. 31 ust. 2 pkt 9 i art. 47 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. poz. 153, z późn. zm.) podlegało w 2002 r. zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne.

Należy podkreślić, że w czasie wprowadzania przez ustawodawcę do systemu prawa art. 35a ust. 1 pkt 7 u.r.z.s. sprzęt rehabilitacyjny w ogóle nie podlegał refundacji z ubezpieczenia zdrowotnego. Sprzęt rehabilitacyjny był więc objęty wyłącznie dofinansowaniem ze środków PFRON. Refundacji tej podlegały tylko przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze.

W związku z tym, nie można było interpretować art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. w ten sposób, że dofinansowanie z PFRON zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny zostało uzależnione od zamieszczenia tego rodzaju sprzętu w przepisach dotyczących refundacji z ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ byłoby to sprzeczne z zasadą racjonalności ustawodawcy. Innymi słowy, w sytuacji, w której sprzęt rehabilitacyjny w ogóle nie podlegał refundacji z ubezpieczenia zdrowotnego ustawodawca nie mógł wprowadzać w 2002 r. warunku, że podlega on dofinansowaniu z PFRON, tylko jeśli został przyznany na podstawie przepisów dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego ("przepisów odrębnych").

Zatem zawarty w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. in fine zwrot "przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów" w 2002 r. bez wątpienia dotyczył tylko "przedmiotów ortopedycznych" (np. protez, ortez, gorsetów, kołnierzy ortopedycznych) oraz "środków pomocniczych" (np. soczewek okularowych korekcyjnych), a już nie odnosił się do sprzętu rehabilitacyjnego (np. różnorakich masażerów wykorzystywanych do rehabilitacji).

Taki wniosek wpisuje się też w zasadę wynikającą z całokształtu przepisów rozdziału 7, a w szczególności art. 35a u.r.z.s., ponieważ analiza tych regulacji wskazuje, że odniesienie dofinansowania ze środków PFRON tylko do przedmiotów finansowanych jednocześnie z ubezpieczenia zdrowotnego jest wąskim wyjątkiem. Zasadą było - i jest - dofinansowanie zadań nieobjętych refundacją z ubezpieczenia zdrowotnego, jak:

- uczestnictwo osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach rehabilitacyjnych,

- sport, kultura, rekreacja i turystyka osób niepełnosprawnych,

- likwidacja barier architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, w komunikowaniu się i technicznych,

- budowa, rozbudowa i modernizacja obiektów służących rehabilitacji,

- finansowanie w części lub całości kosztów tworzenia i działania warsztatów terapii zajęciowej (art. 35a ust. 1 pkt 7-8). Obecnie ten katalog został jeszcze rozszerzony (art. 35 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz art. 35a ust. 1 pkt 6a).

Wniosek, że przewidziane w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. dofinansowanie zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny nie zostało przez ustawodawcę w 2002 r. uzależnione od refundacji tego sprzętu na podstawie odrębnych przepisów, a uzależnienie to dotyczyło wyłącznie przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych, wynikał nie tylko z regulacji ustawowych, ale znajdował potwierdzenie, a nawet szczegółowe rozwinięcie, w treści rozporządzeń wykonawczych.

Art. 47 ust. 5 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym stanowił, że minister właściwy do spraw zdrowia, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej i kas chorych, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy wykaz przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych i leczniczych środków technicznych, wysokość udziału własnego ubezpieczonego w cenie ich nabycia, podstawowe kryteria ich przyznawania, okresy użytkowania, a także przedmioty ortopedyczne podlegające naprawie.

Tym aktem wykonawczym było wówczas rozporządzenie Ministra Zdrowia z 10 października 2001 r. w sprawie szczegółowego wykazu przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych i leczniczych środków technicznych, wysokości udziału własnego ubezpieczonego w cenie ich nabycia, podstawowych kryteriów ich przyznawania, okresów użytkowania, a także przedmiotów ortopedycznych podlegających naprawie (Dz. U. poz. 1314, z późn. zm.). W załącznikach nr 1-3 do tego rozporządzenia Minister Zdrowia wskazał m.in. wysokość udziału własnego ubezpieczonego w cenie nabycia. W niektórych przypadkach sprzęt był wydawany bezpłatnie ubezpieczonemu (100% ceny było refundowane z ubezpieczenia zdrowotnego), a w niektórych ubezpieczony musiał pokryć 30% albo nawet 50% udziału własnego. Właśnie ta część nabycia sprzętu, która z ubezpieczenia zdrowotnego nie była pokrywana i do której pokrycia był zobowiązany ubezpieczony w ramach udziału własnego, mogła być w odniesieniu do osób niepełnosprawnych finansowana ze środków PFRON na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s.

Z tym doskonale korespondowały przepisy powołanego już, bo obowiązującego w dalszym ciągu, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. Podobnie jak regulacje ustawowe, to rozporządzenie rozróżniało i rozróżnia sprzęt rehabilitacyjny od przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych. Niektóre regulacje rozporządzenia wprost przewidują, że w odniesieniu do sprzętu rehabilitacyjnego nie ma wymagania, aby był przyznawany na podstawie odrębnych przepisów (to jest w ramach ubezpieczenia zdrowotnego) i co z tego wynika - chodzi o dofinansowanie kosztów nabycia przez niepełnosprawnego sprzętu rehabilitacyjnego, a nie o refundację udziału własnego ubezpieczonego w ramach częściowej refundacji z ubezpieczenia zdrowotnego.

Otóż, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej stanowiąc o przesłankach dofinansowania sprzętu rehabilitacyjnego ze środków PFRON w ogóle nie odwoływało się do "przyznawania na podstawie odrębnych przepisów" (§ 5 ust. 1), podczas gdy w odniesieniu do dofinansowania przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych wyraźnie zastrzegało, że chodzi tylko o przedmioty i środki przyznawane na podstawie odrębnych przepisów (§ 5 ust. 2), a więc ostatecznie wymienione w załączniku do rozporządzenia wykonawczego wydanego przez Ministra Zdrowia. Obecnie sytuacja jest identyczna.

Poza tym wskazywało, że tylko do wniosku o dofinansowanie przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych (ale już nie, co do sprzętu rehabilitacyjnego) załącza się fakturę zawierającą wyodrębnioną kwotę opłaconą w ramach ubezpieczenia zdrowotnego oraz kwotę udziału własnego (§ 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w brzmieniu pierwotnym). Obecnie takie rozróżnienie wynika z § 11 ust. 4 pkt 2 lit. a i lit. b.

Wreszcie stanowiąc o wysokości dofinansowania przewidywało, że co do sprzętu rehabilitacyjnego wynosi ono do 60% jego kosztów, nie przewidując udziału własnego, czy limitu kosztów oraz nie odwoływało się do odrębnych przepisów (§ 13 ust. 6 pkt 1). W odniesieniu zaś do przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych poziom ten ustalało w nawiązaniu właśnie do udziału własnego osoby niepełnosprawnej w limicie ceny ustalonej na podstawie odrębnych przepisów przez Ministra Zdrowia (§ 13 ust. 6 pkt 2). Analogiczne rozróżnienie zawiera rozporządzenie w brzmieniu obecnym (§ 13 ust. 2).

5.3. Regulacje w zakresie dofinansowania zaopatrzenia niepełnosprawnych nie uległy zmianie. Od 1 stycznia 2002 r. obowiązuje w niezmiennym brzmieniu art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. Rozporządzenie wykonawcze Ministra Pracy i Polityki Społecznej, jak wyżej wskazano, co do istotnych w tej sprawie regulacji merytorycznych także nie uległo zmianie.

Zmianie merytorycznej uległy natomiast "odrębne przepisy", o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s., czyli przepisy dotyczące refundacji w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Obecnie w tej mierze obowiązuje ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1844, z późn. zm.) oraz - w istotnej dla sprawy materii - wydane na podstawie art. 38 ust. 4 tej ustawy powołane na wstępie rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 maja 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie. Z tych aktów normatywnych wynika, że nie posługują się one (jak już zaznaczono) pojęciami "sprzęt rehabilitacyjny" oraz "przedmioty ortopedyczne" i "środki pomocnicze". Aktualnie w to miejsce jest używane pojęcie "wyrób medyczny", zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 211, z późn. zm.) w związku z art. 2 pkt 28 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Zgodnie z tą definicją pojęcie "wyrób medyczny" obejmuje narzędzie, przyrząd, urządzenie, oprogramowanie, materiał lub inny artykuł, stosowany samodzielnie lub w połączeniu, w tym z oprogramowaniem przeznaczonym przez jego wytwórcę do używania specjalnie w celach diagnostycznych lub terapeutycznych i niezbędnym do jego właściwego stosowania, przeznaczony przez wytwórcę do stosowania u ludzi w celu:

a)

diagnozowania, zapobiegania, monitorowania, leczenia lub łagodzenia przebiegu choroby,

b)

diagnozowania, monitorowania, leczenia, łagodzenia lub kompensowania skutków urazu lub upośledzenia,

c)

badania, zastępowania lub modyfikowania budowy anatomicznej lub procesu fizjologicznego,

d) regulacji poczęć - który nie osiąga zasadniczego zamierzonego działania w ciele lub na ciele ludzkim środkami farmakologicznymi, immunologicznymi lub metabolicznymi, lecz którego działanie może być wspomagane takimi środkami.

Zatem obecnie zarówno sprzęt rehabilitacyjny, jak i przedmioty ortopedyczne oraz środki pomocnicze wchodzą w zakres szerokiego pojęcia wyrób medyczny.

Zdaniem Sądu nie oznacza to jednak, że na skutek zmiany przepisów regulujących zasady refundacji w ramach ubezpieczenia zdrowotnego doszło do zmiany zasad dofinansowania ze środków PFRON zaopatrzenia niepełnosprawnych w sprzęt rehabilitacyjny.

5.4. Zastosowanie metod wykładni systemowej oraz historycznej - o czym była mowa powyżej, prowadzi bowiem do wniosku, że także w obecnym stanie prawnym dofinansowanie na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. zaopatrzenia osób niepełnosprawnych w sprzęt rehabilitacyjny (aczkolwiek mieszczący się w pojęciu "wyrób medyczny") nie jest uzależnione od "przyznania" tego sprzętu na podstawie przepisów dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego.

Punktem wyjściowym w tej konstatacji jest uwaga, że przepis art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s w badanym zakresie nie uległ zmianie. Jednocześnie nie ma podstaw, aby na skutek zmian terminologii w regulacji dotyczącej ubezpieczenia zdrowotnego modyfikować zakres zastosowania niezmienionego przepisu dotyczącego dofinansowania osób niepełnosprawnych ze środków PFRON.

Odniesienie do "odrębnych przepisów", o których mowa w końcowej części art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s. również obecnie dotyczy tylko przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych.

Za taką wykładnią art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c u.r.z.s, oprócz argumentów o charakterze systemowym i historycznym (pkt 5.2. uzasadnienia), przemawia również reguła, że wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae). Realizacja zadań podejmowanych na podstawie u.r.z.s. przez samorząd na rzecz osób niepełnosprawnych, w tym o charakterze dofinansowania, co do zasady nie została ograniczona warunkami związanymi z ubezpieczeniem zdrowotnym. Wręcz przeciwnie, jest wobec nich autonomiczna.

5.5. Z tych powodów Sąd stwierdził, że organy obu instancji dopuściły się błędnej wykładni art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. a u.r.z.s. Nie sięgając do wykładni systemowej i historycznej oraz nie dostrzegając reguły wykładni językowej, że wyjątków nie interpretuje się rozszerzająco, w sposób niekorzystny dla skarżącego, bo zawężający możliwość dofinansowania, wadliwie przyjęły, że dofinansowanie w sprzęt rehabilitacyjny jest możliwe tylko do sprzętu przyznawanego osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów (to jest regulujących zasady refundacji w ramach ubezpieczenia zdrowotnego). Tymczasem to ograniczenie dotyczy tylko przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych.

Naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., ponieważ było wystarczające dla organów do wydania tzw. "związanej" decyzji odmownej.

6. Powyższe nie oznacza, że w tej sprawie Sąd stwierdził, iż organ w postępowaniu ponownym ma obowiązek dofinansowania skarżącemu sprzętu rehabilitacyjnego.

Po pierwsze, organ będąc związany stanowiskiem Sądu co do wykładni art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. a u.r.z.s. podda analizie inne przesłanki dofinansowania wynikające z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Dopiero stwierdzenie, że skarżący wszystkie wymagane warunki spełnił otworzy organowi możliwość częściowego dofinansowania sprzętu.

Po drugie, należy zaznaczyć, że będzie to możliwość, a nie konieczność dofinansowania. Stosownie bowiem do § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej "ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości następujące rodzaje zadań: (...) zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny". Posłużenie się w cytowanym przepisie sformułowaniem, że określone zadania "mogą" być finansowane oznacza, iż decydując o przyznaniu dofinansowania organ działa w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 7 lutego 2012 r., II SA/Bd 1045/11). Istota zaś decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego polega na tym, że nawet w przypadku, jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez prawodawcę, jako sytuacja pozwalająca przyznać stronie określone uprawnienie, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden, określony sposób, ale ma możliwość wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Czym innym jest kwestia uzasadnienia tego wyboru, ale analiza tego aspektu sprawy w obecnym jej stanie jest przedwczesna.

7. Na podstawie 135 p.p.s.a. uchylono decyzje organów obu instancji. Organ I instancji dopuścił się analogicznego błędu jak Kolegium, a zakres czynności weryfikujących zasadność wniosku skarżącego o dofinansowanie jest tak rozległy, że powinien ich dokonać organ I instancji z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie Sądu było zatem niezbędne do końcowego załatwienia sprawy w rozumieniu art. 135 p.p.s.a.

8. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący działający osobiście i zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), nie wykazał, że poniósł jakiekolwiek wydatki w związku z niniejszym postępowaniem.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.