Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 748263

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 26 października 2010 r.
I SA/Gl 510/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.).

Sędziowie WSA: Grzegorz Granieczny, Bożena Suleja.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) r. Nr (...) wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 34 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954), Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpoznaniu zażalenia pani H. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia (...) r. Nr (...) o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia (...) r. Nr (...) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ drugiej instancji stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadzi wobec pani H. K. postępowanie egzekucyjne w oparciu o własny tytuł wykonawczy z dnia (...) r. Nr (...), wystawiony na podstawie decyzji z dnia (...) r. Nr (...), obejmujący podatek dochodowy od osób fizycznych za 2003 r., w ramach którego zawiadomieniem z dnia (...) 2009 r. Nr (...) zajął zobowiązanej świadczenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Wskazał, że odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono zobowiązanej w dniu (...) 2009 r., po czym w dniu (...) 2009 r. zobowiązana wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne podnosząc błędne przyjęcie niewykonania obowiązku i jego wymagalności oraz błąd co do osoby zobowiązanej. Według strony decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była nieostateczna, a ponadto organ podatkowy nie rozpatrzył jeszcze jej wniosku o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej.

Organ drugiej instancji stwierdził, że w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego oddalające zarzuty zobowiązana nadal podważała istnienie dochodzonego obowiązku z uwagi na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia (...) r. oraz podkreślała, że zobowiązanie w podatku dochodowym za 2003 r. zostało uiszczone, gdyż, płatnik w roku podatkowym 2003 pobierał należne zaliczki, co spowodowało, że zobowiązanie podatkowe nie jest wymagalne.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że pani H.K. bezsprzecznie posiada wymagalne zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za

2003 r., określone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia (...) r., której postanowieniem z dnia (...) r. nadano rygor natychmiastowej wymagalności, utrzymaną ostatecznie w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia (...) r. Nr (...). Wskazał, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje argument zażalenia, iż płatnik w roku podatkowym 2003, pobierał należne zaliczki, albowiem zobowiązanie podatkowe w należnej kwocie określone zostało zobowiązanej, co oznacza, że obowiązek jego uregulowania spoczywa na podatniczce. Strona osobiście złożyła zeznania o uzyskanych dochodach w 2003 r., co oznacza, że podatek w prawidłowej wysokości określony został po weryfikacji tego indywidualnego zeznania podatkowego za

2003 r.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca pani H. K. wniosła o jego uchylenie zarzucając błędne przyjęcie, że organ podatkowy bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości podatkowej miał prawo zająć jej świadczenie, błędne przyjęcie, że kwestia pobierania przez podatnika należnych zaliczek skutkuje wymagalną zaległością podatkową, błędne przyjęcie, że czynność egzekucyjna jest konieczna, błędne przyjęcie, że osobiście złożyła zeznania za 2003 r. co skutkuje bezsprzecznie wymagalnym zadłużeniem jej osoby. Skarżąca dodatkowo wskazała na naruszenie art. 239b Ordynacji podatkowej.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie podlega uwzględnieniu.

Poza sporem w niniejszej sprawie było, że decyzją z dnia (...) r. Nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił pani H. K. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w wysokości (...) zł. Następnie postanowieniem z dnia (...) r. organ ten nadał powyższej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei, działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny, na podstawie własnej decyzji z dnia (...) r. wystawił w dniu (...) r. tytuł wykonawczy o Nr (...) i skierował go do egzekucji. Odpis tego tytułu wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym doręczony został zobowiązanej w dniu (...) 2009 r. Zajęcie zostało dokonane z dniem (...) 2009 r. Termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania upływał z dniem (...) 2009 r.

W zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne zobowiązana podniosła: błędne przyjęcie niewykonania obowiązku, błędne przyjęcie wymagalności obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanej oraz wskazała, że organ podatkowy nie wydał jeszcze decyzji w sprawie jej wniosku o umorzenie podatku.

Zgodnie z treścią art. 33 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej ustawa egzekucyjna podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku (pkt 1) oraz błąd co do osoby zobowiązanego (pkt 4). Zobowiązanym w rozumieniu przepisów powstałej ustawy to m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym (art. 1a pkt 20 ustawy egzekucyjnej). Egzekucji administracyjnej podlegają podatki (art. 2 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji (...) właściwego organu (art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej). Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji organów podatkowych jest właściwy do orzekania organ pierwszej instancji

(art. 5 § 1 ustawy egzekucyjnej). Organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego (art. 19 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej).

W myśl art. 239a Ordynacji podatkowej decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie do przepisu art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadawany jest przez organ podatkowy pierwszej instancji w drodze postanowienia (art. 239b § 3 Ordynacji podatkowej). Na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności służy zażalenie. Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania decyzji (art. 239b § 4 Ordynacji podatkowej). Oznacza to, że nieostateczna decyzja podatkowa organu pierwszej instancji podlega wykonaniu jeżeli organ ten nadał takiej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. był jednocześnie organem podatkowym, który wydał nieostateczną decyzję określającą zobowiązanie podatkowe skarżącej i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności oraz wierzycielem i organem egzekucyjnym zobowiązanym do przystąpienia z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej). Wystawiony przez ten organ tytuł wykonawczy zawierał wymagane prawem elementy w tym wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanej i jej adres, treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawą prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, także określone wysokości należności pieniężnej, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaj i stawki tych odsetek (art. 27 § 1 pkt 2 i 3 ustawy egzekucyjnej). Przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe skarżącej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Obowiązek wynikający z decyzji był więc wymagalny i nadawał się do przymusowego wykonania. Obowiązek ten ciążył na skarżącej jako osobie, która nie wykonała w terminie obowiązku określonego w decyzji podatkowej. Decyzja ta została wydana na imię i nazwisko skarżącej i dotyczyła jej zobowiązania podatkowego, które stało się zaległością podatkową. Należy bowiem zauważyć, że w myśl art. 52 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej na równi z zaległością podatkową traktuje się także nadpłatę, jeżeli w zeznaniu lub deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2, została wykazana nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, a organ podatkowy dokonał jej zwrotu.

Zgodnie z treści art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. "Zestawienie zdania drugiego art. 29 § 1 u.p.e.a. przesądzającego, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. pozwalającym oprzeć zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego między innymi na nieistnieniu obowiązku prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o sytuację, kiedy nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia tegoż art. 29 § 1 u.p.e.a. Istotą powołanej normy prawnej jest by organ egzekucyjny nie wkraczał w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku i nie podejmował się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej (tak wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt II FSK 172/07). Zasada ta dotyczy również nieostatecznej decyzji podatkowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja taka podlega wykonaniu, zaś kwestia prawidłowości jej wydania czy nadania rygoru wykonalności stanowi przedmiot rozstrzygania w postępowaniu podatkowym: w razie wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej w postępowaniu odwoławczym, a w przypadku złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności - w postępowaniu zażaleniowym. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego takiej decyzji lub postanowienia powoduje ustalenie nieistnienia obowiązku objętego decyzją lub nieistnienia jego wymagalności.

Zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowią podstawy do orzekania przez organ egzekucyjny w zakresie stwierdzenia merytorycznej czy formalnej poprawności nieostatecznej decyzji podatkowej organu pierwszej instancji na podstawie, której wydano tytuł wykonawczy oraz zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności takiej decyzji. Wydanie przedmiotowej decyzji nieostatecznej i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności stanowi okoliczność poprzedzającą wszczęcie egzekucji i podstawę wystawienia tytułu wykonawczego obejmującego, wynikającą z takiej decyzji, należność pieniężną.

Należy również zauważyć, że błąd co do osoby zobowiązanego o którym mowa w art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, dotyczy wyłącznie błędnego określenia zobowiązanego w tytule wykonawczym co - w przypadku wydania tytułu na podstawie decyzji podatkowej - oznacza wskazanie, w tytule wykonawczym, innego niż w decyzji podmiotu (osoby lub jednostki).

Dlatego też podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty skarżącej odnoszące się do istnienia przedmiotowego obowiązku i jego wykonalności oraz błędu co do osoby zobowiązanej nie mogły odnieść zamierzonego skutku skoro bezsporne było, że w chwili orzekania o tych zarzutach przez organ egzekucyjny istniała w obrocie prawnym zarówno decyzja nieostateczna skierowana do skarżącej, określająca przedmiotowy obowiązek - podatek dochodowy od osób fizycznych za 2003 r. jak i postanowienie nadające tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Wbrew twierdzeniom skarżącej obowiązek wynikający z przedmiotowej decyzji nie został wykonany wskutek uiszczenia zaliczek podatkowych przez płatnika skoro z treści decyzji wynika, że określając zobowiązania podatkowe skarżącej organ podatkowy nie uwzględnił innych przychodów i zaliczek niż pochodzące z tytułu renty - emerytury podatniczki pobieranej w 2003 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia (...) r.

W kwestii pozostałych zarzutów skarżącej należy podnieść, że wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości podatkowej nie stanowi podstawy zgłoszenia zarzutu z art. 33 pkt 1 i 2 ustawy egzekucyjnej, gdyż jego złożenie nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Dopiero wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia obowiązku bądź rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej powoduje zaistnienie tego rodzaju zarzutu. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie bada zasadności nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, zaś zarzuty w tym przedmiocie strona mogła podnieść w postępowaniu podatkowym korzystając z prawa do zażalenia na wydanie w tej materii postanowienia, przy czym wniesienie takiego zażalenia nie wstrzymuje wykonania decyzji, której rygor nadano. Zarzutu egzekucyjnego nie stanowi okoliczność złożenia czy niezłożenia przez zobowiązanego zeznania podatkowego za rok podatkowy, którego dotyczy decyzja stanowiąca podstawę wydania tytułu wykonawczego. Fakt ten nie miał wpływu na istnienie przedmiotowego obowiązku, skoro obowiązek ten został określony w decyzji podatkowej. Organ egzekucyjny zasadnie wszczął egzekucję, gdyż wynikająca z przedmiotowej decyzji podatkowej zaległość podatkowa nie została przez zobowiązaną uregulowana.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i na mocy art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.