Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2059117

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 15 czerwca 2016 r.
I SA/Gl 477/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że wskutek doznanej kontuzji nie może wykonywać działalności zarobkowej i został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Podkreślił, iż wraz z dwójką dzieci pozostaje na utrzymaniu żony, która uzyskuje niewielkie dochody tytułem umów o pracę oraz zlecenia, wynoszące łącznie maksymalnie 2855 zł. Według wniosku skarżący pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej i nie posiada własnego majątku. Wyliczył natomiast wydatki gospodarstwa domowego, uwzględniając ratę spłaty znacznego zobowiązania podatkowego w kwocie około 2000 zł oraz opłaty za mieszkanie wynoszące w sumie 959,96 zł. Zaznaczył, że korzysta z pomocy rodziny oraz że złożył odwołanie od decyzji odmawiającej mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Do wniosku załączono kserokopię decyzji uznającej skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 15 lutego 2016 r. oraz decyzji z dnia 5 sierpnia 2015 r. rozkładającej skarżącemu na raty zaległość podatkową w wysokości 109.161 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 54.111 zł.

Pismem doręczonym w dniu 19 maja 2016 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczeń pracodawcy oraz zleceniodawcy żony skarżącego o wysokości wynagrodzeń wypłaconego jej w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową - na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub odpisów decyzji, którymi te świadczenia przyznano, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności w banku, z którego wyciąg z dnia 2 czerwca 2008 r., znajduje się w aktach administracyjnych i z innych rachunków skarżącego i jego żony odnotowanych na tym wyciągu, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji po dniu 2 czerwca 2008 r. - stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), pisemnych wyjaśnień członków rodziny skarżącego wskazujących wysokość i formy pomocy materialnej udzielonej mu w ciągu ostatnich trzech miesięcy, odpisu decyzji w sprawie zasiłku dla bezrobotnych, o którego przyznanie skarżący się ubiega, lub zaświadczenia wystawionego w urzędzie pracy, że nadal jest on zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz że wciąż toczy się postępowanie w przedmiocie związanego z tym zasiłku, dokumentu obrazującego wysokość i formę spłaty przez skarżącego zaległości podatkowej w okresie ostatnich trzech miesięcy, np. odpisu potwierdzeń wpłaty, wyciągu z rachunku bankowego itp., dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącego (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.), a także odpisów faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.

Pismem z dnia 24 maja 2016 r. pełnomocnik poinformował, że wezwanie zostało przekazane skarżącemu, który po skompletowaniu dokumentów przekaże je bezpośrednio do Sądu, lecz wezwanie to nie zostało dotąd wykonane.

Uzasadnienie prawne

Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Tymczasem skarżący, mimo zapowiedzi jego pełnomocnika, w ogóle nie wykonał takiego wezwania - termin wyznaczony w tej materii upłynął bezskutecznie z dniem 27 maja 2016 r. Należy zaś podkreślić, że stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych.

Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego. Nie można nawet zweryfikować wysokości i źródeł zadeklarowanych dochodów i sprawdzić sposobu, w jaki spłacane są wskazane we wniosku należności, które przecież te dochody przekraczają. Nie chodzi przy tym jedynie o aktualne położenie osobiste skarżącego jako osoby bezrobotnej, lecz przede wszystkim o informacje dotyczące jego żony, która obecnie ma utrzymywać całą rodzinę.

W związku z tym zaznaczyć warto, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy może, a wręcz musi odnosić się do osób trzecich pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Dotyczy to zwłaszcza małżonka, który zobowiązany jest do udzielenia współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, nawet w sytuacji gdy w małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242).

W tym kontekście szczególnego odnotowania wymaga, że skarżący nie wykonał wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych lub dokumentów potwierdzających zamknięcie tych rachunków lub ich zajęcie w sposób, który uniemożliwia korzystanie z nich. W aktach administracyjnych mowa jest wszak o kilku takich rachunkach posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę, dokonywających na te rachunki wzajemnych przelewów. W konsekwencji rozpatrywana część wezwania jest zasadnicza dla ustalenia bieżących możliwości płatniczych gospodarstwa domowego skarżącego.

Niewykonanie wezwania wyklucza uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.