Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2059111

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 19 maja 2016 r.
I SA/Gl 35/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ.

Sędziowie WSA: Paweł Kornacki (spr.), Dorota Kozłowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

1. A. K, wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z, (dalej: ZUS) z dnia (...) r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez ten organ w dniu (...) r., nr (...) odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek: na ubezpieczenie społeczne w kwocie (...) zł (należność główna) i (...) zł (odsetki), ubezpieczenie zdrowotne w kwocie (...) zł (należność główna) i (...) zł (odsetki) oraz Fundusz Pracy w kwocie (...) zł (należność główna) i (...) zł (odsetki).

2. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji zebrano następujące dokumenty: karty leczenia szpitalnego, świadectwo zwolnienia z zakładu karnego, oświadczenie dotyczące pomocy publicznej, formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości, oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 22 kwietnia 2011 r., orzeczenie z dnia 3 października 2013 r. o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie z dnia 25 sierpnia 2014 r. naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodu podatnika, ewidencje przychodów za okres od stycznia do lipca 2015 r., wyniki badań laboratoryjnych. Skarżący do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył opis badania z dnia 15 września 2015 r. ZUS wskazał, że uwzględnił również dane i fakty znane z urzędu.

Następnie stwierdził, że w pierwszej instancji organ uznał, że nie została spełniona żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm. - dalej: u.s.u.s.).

Ponadto stwierdził, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna, a tym samym tylko częściowo została spełniona jedna z przesłanek wyszczególnionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 - dalej: rozporządzenie). Finalnie stwierdził brak podstaw do przyjęcia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Orzekając w drugiej instancji organ stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wynika, że żadna z przesłanek umorzenia należności w tym przypadku nie została spełniona.

Skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej oraz posiada majątek w postaci nieruchomości (mieszkanie własnościowe) oraz samochód osobowy. Ponadto pobiera świadczenie rentowe, co do którego komornik sądowy stwierdził bezskuteczność egzekucji, lecz z uwagi na to, że obecnie z tego świadczenia prowadzona jest egzekucja alimentów. Jednakże zdaniem ZUS-u, fakt posiadania majątku wyklucza możliwości umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

Dalej organ wskazał, że wobec nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia w rozumieniu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., rozpatrzył wniosek skarżącego w oparciu o inną podstawę prawną, dającą możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenia). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany (ubezpieczony będący równocześnie płatnikiem składek) wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ dodał, że ustalenie istnienia przesłanek, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości, nie zobowiązuje natomiast ZUS-u do wydania decyzji uwzględniającej żądanie strony. Organ podkreślił, że w tym przypadku ma również znaczenie treść § 3 ust. 2 rozporządzenia, według którego za rodzinę, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

Następnie ZUS stwierdził, że ponowna analiza zgromadzonych w sprawie dowodów potwierdziła, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą w postaci przewozu taksówką osobową. Z dostarczonej ewidencji przychodów za 2015 r. wynika, że średni miesięczny przychód skarżącego wynosi około (...) zł, z czego skarżący ponosi wydatki na samochód (paliwo, części, przeglądy rejestracyjne, ubezpieczenie). Skarżący określił, że pozostaje mu około (...) zł netto. Ponadto pobiera świadczenie rentowe w wysokości (...) zł brutto, z którego potrącane są przez komornika sądowego alimenty bieżące w wysokości (...) zł. Zatem do wypłaty pozostaje (...) zł. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący zamieszkuje wraz konkubiną oraz jej synem i jego żoną. Z oświadczenia skarżącego wynika, że jego konkubina uzyskuje dochód (...) zł netto. Ponadto oświadczył, że przekazuje najemcy mieszkania, tj. synowi konkubiny kwotę (...) zł na opłaty. Poza tym ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości (...) zł. Z powyższego wynika, że skarżącemu z jego dochodu do dyspozycji pozostaje ok. (...) zł. Mając na uwadze fakt, że te środki skarżący musi przeznaczyć na zakup żywności, itp. organ uznał, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna.

Organ stwierdził też, że skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, iż opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz prowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie powołał argumentów nawiązujących do powyższych sytuacji oraz nie zostały przedłożone żadne dokumenty w tym zakresie. ZUS zauważył, że skarżący posiada aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Stwierdził też, że w tej sprawie częściowo zachodzi okoliczność przewlekłej choroby lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej jednocześnie możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zdaniem ZUS-u nie ulega wątpliwości, że sytuacja zdrowotna skarżącego jest trudna, jednakże aby powyższa przesłanka umorzenia zaistniała, nie wystarczy, że osoba zobowiązana jest przewlekle chora lub sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, ale musi to być sytuacja pozbawiająca ją jednocześnie możliwości uzyskiwania dochodu, co w tym przypadku nie ma miejsca; pomimo choroby i stwierdzonej niepełnosprawności, skarżący prowadzi działalność gospodarczą od 1990 r. do nadal oraz pobiera świadczenie rentowe. Co prawda oświadczył, że z uwagi na chorobę, nie prowadzi pełnej działalności gospodarczej, to jednak prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się nie tylko z uzyskiwaniem zysku, ale również z ponoszeniem strat z przyczyn obiektywnych, nieleżących po stronie przedsiębiorcy. Niewątpliwie niezależnie od okoliczności istnieje jednak obowiązek uiszczania składek. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze zobowiązany, który powinien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Każdy przedsiębiorca powinien być już na wstępie świadomy wszelkich korzyści, ale także obowiązków, ciężarów jakie niesie ze sobą samodzielna działalność gospodarcza. Obowiązek opłacania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ma charakter obligatoryjny, a kłopoty finansowe (w tym przypadku niskie przychody, duża konkurencja) nie zwalniają z tego obowiązku.

3. W skardze skarżący podał, że decyzja ZUS-u jest dla niego krzywdząca. Wskazał organowi konkretne fakty, lecz ZUS powołał się na "przepisy" pomijając ludzkie kłopoty i potrzeby. Opisał kłopoty związane z dostępem do opieki zdrowotnej. Skrytykował okoliczność, że z jego renty jest potrącana składka na ubezpieczenie zdrowotne.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

5. W odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) kognicja sądów administracyjnych została ustanowiona ustawą z 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na stronach internetowych: www.sejm.gov.pl, Sejm RP IV kadencji, nr druku 2272), wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała SN z 30 czerwca 2000 r., III ZP 15/00, OSNAPU 2000, Nr 23, poz. 864). O ile zatem sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez ZUS sprawę do rozpoznania merytorycznego, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji ZUS nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego, nawet w razie uwzględnienia skargi - co należy zaakcentować - nie może rozstrzygać o umorzeniu spornych składek, ani nawet nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż leży to wyłącznie w gestii ZUS-u.

6. W tego rodzaju postępowaniu ZUS zobowiązany jest zbadać występowanie przesłanek o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i ewentualnie w rozporządzeniu wykonawczym, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b w związku z ust. 3a u.s.u.s. Na gruncie tej sprawy organ dostatecznie wywiązał się z tego obowiązku.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei, stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1)

dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2)

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3)

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4)

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5)

naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6)

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przy czym, co należy zaakcentować, brak wystąpienia choćby jednej ze wskazanych w zamkniętym katalogu przesłanek wyklucza umorzenie należności przez ZUS (decyzja związana), zaś stwierdzenie jej wystąpienia, nie obliguje do wydania decyzji umarzającej należności, lecz tylko umożliwia ZUS-owi wydanie takiej decyzji w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 listopada 2011 r., II GSK 1212/10, Lex nr 1133557).

W rozpatrywanej sprawie ZUS stwierdził, że wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka "całkowitej nieściągalności" we wskazanym rozumieniu. Zdaniem sądu jest to wniosek znajdujący uzasadnienie w aktach sprawy. Należy podkreślić, że strona skarżąca w ogóle nie forsowała wystąpienia jakiejkolwiek okoliczności wskazanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Brak przesłanek wymienionych w pkt 1-4a oraz pkt 6 tego przepisu jest w realiach tej sprawy oczywisty.

Z kolei co do pkt 5, należy stwierdzić, że jak podał ZUS, skarżący pobiera rentę z której egzekwowane są świadczenia alimentacyjne obciążające skarżącego i z tego powodu egzekucja należności ZUS-u okazała się bezskuteczna. Zdaniem Sądu jest to inna sytuacja prawna niż przewidziana w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., który wymaga aby naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Skarżący posiada majątek z którego może być prowadzona egzekucja. Co więcej, ze świadczenia rentowego egzekucja ta jest prowadzona, tyle że w związku z innym zobowiązaniem, a zatem prowadzenie tej egzekucji wyklucza zastosowanie art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Poza świadczeniem rentowym skarżący posiada także (część (...)) spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania o powierzchni (...) m2, które również podlega egzekucji (art. 172 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 o spółdzielniach mieszkaniowych - t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1222) i może także być przedmiotem hipoteki przymusowej na rzecz ZUS-u (art. 26 ust. 3b pkt 2 u.s.u.s.). W tej sytuacji ZUS zasadnie przyjął, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.

Wobec analogicznej konstatacji także w odniesieniu do innych przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Sąd stwierdza, że organ nie mógł umorzyć składek (decyzja związana) w oparciu o tę podstawę prawną.

7.1. Mając zaś na uwadze art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stwierdzający, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, należy stwierdzić co następuje.

Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Odnosząc się więc do rozporządzenia wykonawczego należy zauważyć, że zgodnie z jego § 3 ust. 1 ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1)

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2)

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3)

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia za rodzinę o której mowa w ust. 1 pkt 1 tego przepisu uważa się wspólnie mieszkające i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

W odniesieniu do tych przesłanek należy jeszcze podkreślić, że to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r., II GSK 1501/13, Lex nr 1657956).

7.2. Skarżący nie powoływał się na straty poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego wydarzenia, z akt sprawy okoliczności takie nie wynikają, zatem nie ma podstaw do twierdzenia, że w sprawie zaszła okoliczność wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

7.3. Z akt przeprowadzonego postępowania administracyjnego a także z dokumentów załączonych do pism procesowych wynika, że zobowiązany faktycznie cierpi na szereg schorzeń, utrudniających mu funkcjonowanie, które to schorzenia w świetle zasad doświadczenia życiowego można uznać za przyczynę pogorszenia się sytuacji majątkowej strony. Znajduje się zaświadczenie, że skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą od 1990 r.

Skarżący nie przedstawił dowodu, tj. nie wykazał stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia, że ten stan rzeczy nie tylko pogorszył jego sytuację majątkową, ale pozbawił go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. Z tytułu prowadzenia taksówki miesięcznie uzyskuje dochód około (...) zł, zaś oświadczył, że (...) zł przeznacza na paliwo, części, warsztaty, przeglądy rejestracyjne, ubezpieczeniowe (pozostaje mu tylko (...) zł). Zdaniem Sądu, kwota (...) zł na wydatki związane z samochodem jest wygórowana, nie poparta jakimkolwiek dowodem, dokumentem. Poza tym skarżący uzyskuje rentę w wysokości (...) zł (po potrąceniu alimentów (...)), jego konkubina uzyskuje dochód w wysokości (...) zł, skarżący posiada (...) spółdzielczego własnościowego prawa do mieszkania - w którym nie przebywa.

Odnosząc się zatem się do problemów zdrowotnych skarżącego stwierdzić należy, że choć są one niewątpliwie poważne, to nie mogą stanowić samoistnej podstawy do umorzenia zaległych składek, jak zdaje się to sugerować zobowiązany. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb (tak również WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 8 września 2015 r., I SA/Rz 693/15, Lex nr 1934006). Tymczasem przysługujące skarżącemu ograniczone prawo rzeczowe do lokalu mieszkalnego (w którym nie przebywa) i bieżące świadczenie rentowe nakazuje traktować jego sytuację materialną jako pozwalającą na spłatę zobowiązań, choćby w przyszłości, po ustaniu obowiązku alimentacyjnego lub ewentualnym zbyciu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Tym bardziej, że nie wynika z oświadczeń skarżącego, iż skierowana do świadczenia rentowego egzekucja komornicza w zakresie alimentów, powoduje u skarżącego niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb.

7.4. W odniesieniu do przesłanki zwartej w pkt 1, tj. że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, Sąd przychyla się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 23 dnia kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 884/08 (Lex 558740), że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).

Poza tym Sąd ponownie zauważa, że przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną.

W świetle zebranych w sprawie dokumentów uznać należy, że nie było podstaw do stwierdzenia występowania analizowanej obecnie przesłanki. Z akt sprawy nie wynika bowiem, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W celu weryfikacji wniosku o umorzenie zaległości składkowych, organ musi dysponować stosownymi dokumentami, nie może opierać się wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanego (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia z dnia 23 lipca 2014 r., II GSK 438/13, Lex nr 1486925).

W tym aspekcie ponownie należy zauważyć, że skarżący uzyskuje rentę w wysokości (...) zł, z czego potrącane są alimenty w wysokości (...) zł, uzyskuje przychód z działalności gospodarczej około (...) zł a poza tym, konkubina skarżącego uzyskuje dochód w wysokości (...) zł. Ponadto jak już podkreślano skarżący posiada ograniczone prawo rzeczowe do lokalu mieszkalnego, w którym nie przebywa i które jest prawem zbywalnym oraz poddaje się egzekucji. Jako że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika), należy przyjąć w tej sprawie sytuacja taka nie zachodzi.

Reasumując należy stwierdzić, że osoba ubiegająca się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, która nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia jej pomocy, nie może liczyć na udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności publicznych. Podkreślić należy, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, a umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Zatem dbając o stan finansów funduszów emerytalnych i rentowych należy każdorazowo ważyć zasadność wniosku. Istnienie przesłanek zezwalających organowi na umorzenie należności w danej sprawie nie może budzić wątpliwości.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany w razie zaistnienia zmiany sytuacji zawodowej, zdrowotnej lub bytowej zainteresowanego lub jego rodziny i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do ZUS-u z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności w przypadku pojawienia się nowych okoliczności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

8. Z tych wszystkich względów na podstawie skargę należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.