Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721942

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 3 września 2019 r.
I SA/Gl 340/19
Konsekwencje nieusunięcia braku w zakresie pełnomocnictwa.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela.

Sędziowie WSA: Bożena Suleja-Klimczyk (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie kary porządkowej w postępowaniu dotyczącym podatku od nieruchomości za 2017 r.

1) uchyla zaskarżone postanowienie,

2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej w skrócie Kolegium lub SKO), działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 3, art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm. - dalej O.p.) w związku z zażaleniem A spółka z o.o. w K. (dalej Spółka lub strona skarżąca) na postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia (...) nr (...) w sprawie nałożenia kary porządkowej w wysokości (...) zł w ramach prowadzonego postępowania podatkowego za rok 2017 - stwierdziło niedopuszczalność wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że pismem z dnia 9 stycznia 2019 r. E.T. (dalej pełnomocnik), pełniąca obowiązki specjalisty ds. zarządzania infrastrukturą A spółka z o.o. w K., wniosła zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta R. dnia (...) w sprawie nałożenia kary porządkowej w wysokości (...) zł w ramach prowadzonego postępowania podatkowego za rok 2017. Do zażalenia nie dołączono pełnomocnictwa udzielonego E.T. do reprezentowania Spółki. W związku z tym, postanowieniem z dnia (...) (doręczonym w dniu (...)) Kolegium wezwało autorkę zażalenia do uzupełnienia braków formalnych podania (tu zażalenia) poprzez wykazanie i złożenie do akt sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania Spółki, podpisanego przez osoby działające w imieniu tej osoby prawnej, sporządzonego według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 O.p. Pełnomocnictwo oraz aktualny odpis z KRS dot. przedsiębiorcy A Sp. z o.o. (bez dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa) złożono do akt sprawy w dniu 26 lutego 2019 r. tj. po upływie wyznaczonego siedmiodniowego terminu.

Dalej Kolegium podniosło, iż zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje m.in. sytuację wniesienia środka zaskarżenia przez jednostkę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje m.in. przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia określonego działania organu.

Jak stwierdziło SKO, zgodnie z wypisem z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 26 lutego 2019 r. do składania oświadczeń woli i podpisywani dokumentów w imieniu spółki upoważnieni są: dwóch członków zarządu działających łącznie lub jeden członek zarządu działający łącznie z prokurentem, lub też dwóch prokurentów działających łącznie. Tymczasem, pismem z dnia 26 lutego 2019 r. - pełnomocnik złożyła do akt sprawy pełnomocnictwo szczególne upoważniające ją do działania m.in. w sprawach podatkowych o nr: (...), (...), (...), (...), (...), które zostało sporządzone na formularzu według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw. Jednakże pełnomocnictwo to zostało podpisane tylko przez jednego członka zarządu.

W tym stanie rzeczy SKO uznało, że przedmiotowe zażalenie jest niedopuszczalne ze względów podmiotowych, albowiem pełnomocnik nie wykazała prawidłowego umocowania do reprezentowania Spółki. W związku z tym nie posiada legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia od wydanego postanowienia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie Kolegium strona zaskarżyła je w całości i wniosła o jego uchylenie ze względu na rażącą sprzeczność z prawem, w szczególności naruszenie przepisu 205 k.s.h., stanowiącego o zasadach sposobu reprezentacji spółek.

Motywując skargę strona podniosła, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa i jako takie winno być uchylone. Pełnomocnictwo udzielone E.T. jest bowiem poprawne i zostało udzielone przez Spółkę w sposób skuteczny. Pełnomocnictwa udzielił prezes zarządu Spółki F.E., będący w chwili udzielenia pełnomocnictwa jedynym członkiem jej zarządu. Zdaniem pełnomocnika SKO w sposób rażący naruszyło prawo i przekroczyło granicę swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie wykazano by pełnomocnik był upoważniony do reprezentacji skarżącej. Znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo z dnia 26 lutego 2019 r. zostało podpisane przez ww. prezesa zarządu, natomiast z dostępnego powszechnie na stronie e-krs odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców wynika, że w tej dacie zarząd Spółki był jednoosobowy. Zgodnie natomiast z art. 204 § 1 k.s.h. prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych. Sposób reprezentowania, w myśl art. 215 § 1 ww. Kodeksu (winno być 205 - uwaga Sądu) a contrario może określić umowa spółki. Wobec tego prezes zarządu Spółki będący jednocześnie jedynym członkiem zarządu miał prawo w sposób skuteczny udzielić pełnomocnikowi pełnomocnictwa do jej reprezentowania - działając jednoosobowo. Stąd, w ocenie strony skarżącej, zaskarżone rozstrzygniecie w rażący sposób narusza obowiązujące prawo i zastało wydane bez podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja (lub postanowienie) winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w sprawie nie ma zastosowania). Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że Sąd może dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy też postanowienia także w innym zakresie niż ten, w jakim zakwestionowała rozstrzygnięcie strona skarżąca.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem postanowienie narusza prawo.

Kontrolowane rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o przepis art. 228 § 1 pkt 1 O.p., a jego podstawą było ustalenie przez organ odwoławczy, że pomimo prawidłowego wezwania skarżąca Spółka nie nadesłała należycie udzielonego pełnomocnictwa do działania w jej imieniu. A skoro tak, to zażalenie zostało wniesione przez osobę niemającą legitymacji do jego wniesienia. Z tym stanowiskiem nie zgodziła się strona skarżąca argumentując, że pełnomocnictwo podpisane zostało prawidłowo, przez jedynego członka zarządu Spółki.

Oceniając stanowiska stron, w pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że składając zażalenie na postanowienie z dnia (...) w przedmiocie ukarania podatnika karą porządkową, osoba je podpisująca nie załączyła dokumentu pełnomocnictwa, potwierdzającego jej umocowanie do reprezentowania Spółki w tym postępowaniu. Z tego względu organ odwoławczy uruchomił wobec Spółki procedurę naprawczą określoną w art. 169 O.p. Stosownie do treści § 1 tego uregulowania, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni - z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W razie bowiem nieuzupełnienia braku formalnego, organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie (art.169 § 4 O.p.). Kolegium wezwało pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych podania (zażalenia) poprzez wykazanie i złożenie do akt sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania Spółki podpisane przez osoby działające w imieniu tej osoby prawnej, jak również złożenie pełnomocnictwa, sporządzonego według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 O.p.

Sąd podziela pogląd, że w sytuacji, gdy pełnomocnik wyraził wolę reprezentowania strony, jednakże organ uznał, iż nie wykazał swojego umocowania w postępowaniu odwoławczym, to brak pełnomocnictwa jest brakiem formalnym podlegającym konwalidacji w trybie art. 169 § 1 O.p. Do usunięcia braków podania Ordynacja podatkowa wyznacza termin ustawowy 7 dni. Nie ma możliwości ani skracania, ani wydłużania tego terminu. Na ogólnych zasadach termin ten, jeśli doszło do uchybienia mu bez winy zainteresowanego, może być przywracany. Przy wezwaniu do usunięcia braków konieczne jest pouczenie o skutkach nieusunięcia braków w terminie, co w niniejszej sprawie miało miejsce.

Zauważyć przyjdzie, że odpis postanowienia zawierającego wezwanie do usunięcia braków formalnych strona otrzymała w dniu (...). Natomiast pełnomocnictwo oraz aktualny odpis z KRS Spółki zostały nadesłane do akt sprawy w dniu 26 lutego 2019 r. tj. po upływie wyznaczonego siedmiodniowego terminu ((...) po terminie), co zasygnalizowało SKO w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W ocenie Sądu, nieusunięcie braku w zakresie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony winno skutkować pozostawieniem zażalenia bez rozpatrzenia stosownie do art. 169 § 4 O.p., a nie niedopuszczalnością zażalenia w trybie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, w razie nieuzupełnienia w wymaganym terminie, pomimo wezwania, braków formalnych odwołania/zażalenia od decyzji organu podatkowego, organ powinien wydać nie postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności tego środka na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p., lecz postanowienie o pozostawieniu go bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. Pogląd taki zaprezentowany został w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych (por.m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1664/17, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 808/17, wyrok WSA w Opolu z 21 maja 2013 r., I SA/Op 94/13; wyrok WSA w Krakowie z 20 czerwca 2012 r., I SA/Kr 447/12; wyrok NSA z 17 lutego 2012 r., II FSK 1642/10; publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Warto w tym miejscu zacytować tezę z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2017 r. o sygn. akt II GSK 4237/16, który jednoznacznie wskazał, że "Gdy pomimo uruchomienia przez organ procedury naprawczej na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) autor pisma nie uzupełni w terminie brakującego podpisu, formę procesową działania organu w takim wypadku określa art. 169 § 4 tej ustawy, stosowany w postępowaniu odwoławczym odpowiednio na mocy jej art. 235: jest to postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, a nie postanowienie o niedopuszczalności odwołania, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 1 tej ustawy".

W realiach niniejszej sprawy nie zachodziły przesłanki do uznania za niedopuszczalne wniesionego w sprawie zażalenia. Jak trafnie zauważyło SKO, niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Wchodzące w rachubę w niniejszej sprawie przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą przede wszystkim w razie wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania, a więc np. gdy dany podmiot nie jest adresatem zaskarżonej odwołaniem decyzji lub gdy nie wykazał, że decyzja ta narusza jego interes prawny. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż zażalenie wnoszone było w imieniu podmiotu legitymowanego do zaskarżenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej.

Formę procesową działania organu w takim wypadku określa art. 169 § 4 O.p. stosowany w postępowaniu odwoławczym odpowiednio na mocy art. 235 tej ustawy - co oznacza, że środek ten uzyska niedewolutywny charakter. Pełnomocnictwo złożone jeden dzień po upływie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia skutkować zatem powinno pozostawieniem wniesionego środka zaskarżenia bez rozpatrzenia.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Kolegium naruszyło art. 228 § 1 pkt 1 O.p., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie oraz art. 169 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie. Organ odwoławczy wadliwie bowiem stwierdził niedopuszczalność zażalenia, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Końcowo wskazać przyjdzie, że Sąd w składzie orzekającym podziela argumentację skargi co do tego, że łączny sposób reprezentacji dotyczyć może jedynie wypadków, kiedy zarząd w spółce jest wieloosobowy. Zgodnie z treścią art. 205 § 1 k.s.h. jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie aprobowany jest pogląd, że łączny sposób reprezentacji, o którym mowa we wskazanym przepisie dotyczyć może jedynie wypadków, w których zarząd w spółce jest wieloosobowy (por. uchwała z dnia 29 listopada 1991 r., III CZP 125/91, OSNCP 1992, Nr 6, poz. 102; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2013 r., III CNP 1/13, LEX nr 1380942). Jeżeli zatem zarząd jest jednoosobowy, to dosyć oczywiste wydaje się reprezentowanie spółki przez tę jedną osobę, a ograniczanie jej prawa przez ustanowienie obowiązku działania z inną osobą (np. prokurentem), jest bezskuteczne. Zarząd bowiem pełni charakter organu spółki, prowadzącego jej sprawy oraz reprezentującego ją na zewnątrz.

W konkluzji stwierdzić należało, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wydał postanowienie w oparciu o wadliwą podstawę prawną. Prowadząc postępowanie w przedmiocie zażalenia organ będzie zobowiązany uwzględnić wykładnię prawa dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.