Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 748213

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 4 października 2010 r.
I SA/Gl 278/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Randak.

Sędziowie WSA: Wojciech Organiściak, Krzysztof Winiarski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2010 r. sprawy ze skargi A w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Z akt sprawy wynika, że Urząd Celny w Ł., jako wierzyciel należności Skarbu Państwa, wystawił w dniu (...) r. tytuł wykonawczy o numerze (...) przeciwko zobowiązanemu R. W. i skierował go do egzekucji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S.

Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. Postanowienie to skierowane zostało do zobowiązanego - R. W. oraz wierzyciela - "Urzędu Skarbowego w Ł.".

Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. obciążył wierzyciela, tj. Urząd Celny w Ł. kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie (...) zł. Postanowienie to skierowane zostało drogą pocztową na adres "Urząd Celny w Ł., ul. (...),(...) Ł.". Natomiast na pocztowym potwierdzeniu odbioru widnieje m.in. pieczęć Izby Celnej w Ł. - Wydział "A", z datą (...) r.

Na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Celnej w Ł., z siedzibą w Ł. ulica (...) wniósł zażalenie (pismo datowane na (...) 2009 r.). Pismo to zostało wysłane listem poleconym na adres Urzędu Skarbowego w S. w dniu (...) r.

Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1 i 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznał że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem 7-dniowego terminu i w związku z tym pozostawił je bez rozpoznania.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził m.in., że postanowienie w sprawie obciążenia kosztami egzekucyjnymi zostało doręczone wierzycielowi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu (...) r., po czym Dyrektor Izby Celnej w dniu (...) r. wniósł na nie zażalenie. Podkreślono, że zgodnie z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zażalenie na postanowienie w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego wnosi się w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia. W omawianym przypadku termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu (...) 2009 r. Zwrócono też uwagę, że postanowienie organu egzekucyjnego zawierało prawidłowe pouczenie o terminie jego zaskarżenia, a 9 listopada był dniem roboczym. Zaakcentowano wreszcie, że strona nie wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W związku z tym czynność strony należało uznać za bezskuteczną.

Ww. postanowienie zostało doręczone Izbie Celnej w Ł. w dniu (...) 2009 r. W aktach sprawy znajduje się wniosek Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia (...) 2009 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oraz o ponowne rozpatrzenie ww. zażalenia.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono m.in., że z uwagi na nieprawidłowe zaadresowanie postanowienia, zostało ono odebrane w dniu (...) 2009 r. przez Wydział "A", który mieści się w Ł. przy ulicy (...), ale nie jest komórką uprawnioną do odbioru korespondencji kierowanej do Dyrektora Izby Celnej w Ł. Powyższe postanowienie zostało przekazane do Kancelarii Izby Celnej w Ł. przy ulicy (...) w dniu (...) 2009. W związku z tym wysłanie zażalenia w dniu (...) 2009 r. nastąpiło z zachowaniem 7-dniowego terminu.

Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. pozostawiającego bez rozpoznania zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Wydanemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W związku z tym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...) r. zawiera błędy formalne. Wierzycielem należności ciążących na R. W. jest Dyrektor Izby Celnej w Ł., który zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 2002 r. w sprawie utworzenia izb celnych i urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 43, poz.; 392) został z dniem 1 maja 2002 r. wpisany w miejsce dyrektora urzędu celnego, zaś jego siedziba mieści się w Ł. przy ulicy (...). Z tych też względów za niezrozumiałe uznano skierowanie postanowienia organu egzekucyjnego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Postanowienie zostało odebrane w dniu (...) 2009 r. przez Wydział "A", który mieści się w Ł. przy ulicy (...), ale nie jest komórką uprawnioną do odbioru korespondencji kierowanej do Dyrektora Izby Celnej w Ł. Powyższe postanowienie zostało przekazane do Kancelarii Izby Celnej w Ł. przy ulicy (...) w dniu (...) 2009. W związku z tym wysłanie zażalenia w dniu (...) 2009 r. nastąpiło z zachowaniem 7-dniowego terminu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu. Organ podkreślił, że bezsprzecznie warunkiem rozpoznania zażalenia na postanowienie pierwszoinstancyjne, dotyczące postępowania egzekucyjnego, jest jego wniesienie w terminie zakreślonym dla tej czynności w art. 17 ustawy egzekucyjnej, czyli w przeciągu 7 dni od daty jego otrzymania. Uchybienie temu terminowi oznacza bezskuteczność takiej czynności, wymuszającą konieczność stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia ostatecznym postanowieniem, stosownie do art. 134 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego poza sporem pozostaje, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...) 2009 r., wskazujące jako wierzyciela Urząd Celny w Ł., a więc tego samego, który figuruje w tytule wykonawczym wymienionym w tym rozstrzygnięciu, zawierało prawidłowe pouczenie o prawie jego zaskarżenia do organu odwoławczego, w terminie 7 dni, od daty otrzymania. Zwrócono uwagę, że datownik umieszczony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. postanowienia organu egzekucyjnego, potwierdza że przesyłkę otrzymała w dniu (...) 2009 r. Izba Celna w Ł., a nie Urząd Celny w Ł.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. bez znaczenia pozostaje argument skargi, że odbiór postanowienia organu egzekucyjnego poświadczyła komórka nieuprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do Dyrektora Izby Celnej w Ł., albowiem organ odwoławczy nie bada kompetencyjności poszczególnych komórek Izby Celnej w Ł., które to kwestie powinny być w takiej instytucji jasno określone.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Spór między stronami postępowania sądowo-administracyjnego ogniskuje się na ocenie legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...), wydanego w trybie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1 i 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem tym Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał, że zażalenie Dyrektora Izby Celnej w Ł. na postanowienie z dnia (...) r. nr (...) Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., obciążające wierzyciela, tj. Urząd Celny w Ł. kosztami postępowania egzekucyjnego, zostało wniesione z uchybieniem 7-dniowego terminu i w związku z tym pozostawiono je bez rozpoznania.

Strona skarżąca konsekwentnie eksponuje znaczenie faktu wadliwego zaadresowania ww. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., przez wskazanie błędnego adresata (tj. Urzędu Celnego w Ł., zamiast Dyrektora Izby Celnej w Ł.), a także wysłanie tego orzeczenia na niewłaściwy adres (ulicę (...), a nie na ulicę (...)- siedzibę Dyrektora Izby Celnej w Ł.). Z tych też powodów, w ocenie strony skarżącej, datą doręczenia korespondencji zawierającej postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, jest data faktycznego otrzymania jej w siedzibie Dyrektora Izby Celnej (tj. w dniu (...) 2009 r., po przekierowaniu przez komórkę organizacyjną Izby Celnej z ulicy (...)), a nie data (...) r., kiedy korespondencja ta wpłynęła na niewłaściwy adres, tj. ulicę (...).

Zdaniem natomiast Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zarzuty te są bez znaczenia, skoro pod adresem ulica (...) funkcjonuje również komórka organizacyjna Izby Celnej w Ł. - "A", i to przedstawiciel tej komórki dokonał odbioru korespondencji.

Rozpatrujący sprawę skład orzekający nie podzielił stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w K., że przesyłka zawierająca postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, została prawidłowo doręczona.

W art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) wyrażona została zasada, że rozstrzygnięcia i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Wyjątki od tych reguł mogą być przewidziane w ustawie. Ponieważ spór w niniejszej sprawie koncentruje się na nieuregulowanej ustawą egzekucyjną kwestii uznania przez organ nadzoru zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego za wniesione z uchybieniem terminu, zastosowanie znajduje art. 18 ustawy egzekucyjnej, w myśl którego jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 141 § 2 k.p.a.). W wypadku wniesienia środka odwoławczego z uchybieniem terminu, organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie terminu do wniesienia tego środka. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.). Konsekwencją uznania, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu jest pozostawienie go bez rozpoznania.

Treść tych przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.

Jednakże w ocenie Sądu stwierdzenie, że środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu wymaga jednoznacznego ustalenia, kiedy zaskarżane postanowienie zostało w sposób prawidłowy, tj. zgodny z prawem doręczone stronie i czy w ogóle zostało doręczone. Nie ulega wątpliwości, że stroną (adresatem), której winno zostać doręczone postanowienie o obciążeniu kosztami egzekucyjnymi jest w rozpatrywanym przypadku wierzyciel należności Skarbu Państwa, tj. Dyrektor Izby Celnej w Ł. (wszak art. 18 ustawy egzekucyjnej nakazuje tylko "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a.).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Dyrektor Izby Skarbowej, wydając objęte skargą orzeczenie, nie zweryfikował czy postanowienie organu egzekucyjnego o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego zostało skierowane do właściwego adresata (tj. podmiotu będącego wierzycielem), a także na właściwy adres.

Zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać m.in. oznaczenie strony. Nie ulega zatem wątpliwości, że sporne postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. winno, jako stronę, wskazywać podmiot będący wierzycielem dochodzonych należności w chwili wydawania tego rozstrzygnięca. O ile w dniu wystawiania tytułu wykonawczego (tj. (...) 2001 r.) wierzycielem należności Skarbu Państwa (stosownie do obowiązujących wówczas przepisów) był Urząd Celny w Ł. z siedzibą przy ulicy (...), o tyle w dniu wydawania ww. postanowienia przez organ egzekucyjny, wierzycielem tym był Dyrektor Izby Celnej w Ł. z siedzibą przy ulicy (...). Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie zwrócił uwagi, że stosownie do postanowień § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 2002 r. w sprawie utworzenia izb celnych i urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 43, poz. 392) Dyrektor Izby Celnej w Ł. z siedzibą przy ulicy (...) został wpisany w miejsce dyrektora urzędu celnego. Zresztą, niezależnie od wskazanych wyżej regulacji prawnych, organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi uzyskał informację, że wierzycielem tym jest Dyrektor Izby Celnej w Ł. (pisma Dyrektora Izby Celnej w Ł. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...) 2008 r. oraz z dnia (...) 2009 r. - k. 8 i 10 akt administracyjnych).

Reasumując, postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, nie wskazując w sposób poprawny strony (tj. wierzyciela) zostało wydane z naruszeniem art. 124 § 1 k.p.a., którą to okoliczność pominął w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w K.

W art. 40 § 1 k.p.a. wyrażona została zasada, wedle której pisma doręcza się stronie. W rozpatrywanym przypadku strona (tj. wierzyciel należności Skarbu Państwa) nie działała przez pełnomocnika. Skoro zatem organ egzekucyjny dokonywał doręczenia przesyłki za pośrednictwem urzędu pocztowego, to winna został ona skierowana na prawidłowy adres wierzyciela, tj. Ł. ulica (...), a nie Ł. ulica (...), gdzie siedzibę ma Dyrektor Urzędu Celnego. Okoliczność, że pod tym samym adresem (tj. ulica (...)) funkcjonuje jedna z komórek organizacyjnych Izby Celnej w Ł. (tj. "A") i to przedstawiciel tej komórki potwierdził odbiór przesyłki, nie może konwalidować wadliwości skierowania jej na błędnie oznaczonego adresata i wadliwy adres. Trudno tu zgodzić się z tezą Dyrektora Izby Skarbowej, według którego okoliczności te nie mają znaczenia, ponieważ organ odwoławczy nie bada kompetencyjności poszczególnych komórek Izby Celnej w Ł. Zdaniem Sądu zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru obowiązane są z urzędu ustalić zarówno stronę (konkretny podmiot), do którego kierowana jest przesyłka, jak i jego adres. Właściwość Dyrektora Izby Celnej w Ł. oraz jego adres wynikały z przepisów wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów, a nadto potwierdzały ją pisma skierowane przez ten organ do Naczelnika urzędu Skarbowego w S.

Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że za datę doręczenia przesyłki należy uznać (...) 2009 r., tj. dzień, w którym przesyłka ta dotarła na prawidłowy adres Dyrektora Izby Celnej w Ł., skierowana tam przez "A" Izby Celnej z ulicy (...). Należy podkreślić, że analizowane regulacje prawne (przy tzw. zwykłym doręczeniu) zakładają bezpośredniość doręczania pism, tj na adres strony (jej pełnomocnikowi, przedstawicielowi). Żaden natomiast przepis nie reguluje kwestii przekazywania korespondencji niewłaściwie zaadresowanej przez organ administracji publicznej przez podmiot, który faktycznie przesyłkę otrzymał, właściwemu adresatowi.

W konsekwencji należy uznać, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. w zaskarżonym postanowieniu, poprzez zbagatelizowanie faktu skierowania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do niewłaściwego adresata (tj. na podmiot niebędący wierzycielem) i niewłaściwy adres, nie zauważył, że sporne postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego nie zostało poprawnie doręczone, a zatem nie weszło do obrotu prawnego. Okoliczności te organ odwoławczy winien uwzględnić ponownie rozpatrując zażalenie Dyrektora Izby Celnej w Ł. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.