I SA/Gl 1433/16 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2241877

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 lutego 2017 r. I SA/Gl 1433/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Madej (spr.).

Sędziowie: NSA Przemysław Dumana, WSA Dorota Kozłowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2011 r. po wznowieniu postępowania podatkowego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

1. M. K., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...), którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia (...) r. nr (...), uchylająca w całości decyzję tego organu z dnia (...) r. i ustalająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. oraz wysokość rat i terminy płatności tego podatku.

2. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

2.1. Decyzją z dnia (...) r. Prezydent Miasta R. ustalił skarżącej wysokość podatku od nieruchomości na rok 2011 w kwocie (...) zł, przyjmując za podstawę następujące przedmioty opodatkowania: 1) budynek wykorzystywany na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. 138,30 m2 - stawka (...) zł/m2 - kwota podatku (...) zł, 2) grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. 200 m2 - stawka 0,79 zł/m2 - kwota podatku (...) zł, 3) grunty pozostałe - tereny przemysłowe "Ba" o pow. 4.307 m2 - stawka (...) zł/m2 - kwota podatku (...) zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powyższego wymiaru dokonano na podstawie informacji złożonej przez podatniczkę oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Zawarto także pouczenie o obowiązku zgłoszenia organowi wszelkich zmian mających wpływ na wysokość podatku.

2.2. W dniu 10 października 2014 r. organ podatkowy otrzymał do wiadomości odpis aktu notarialnego Rep. (...) nr (...) z dnia (...) r., z którego wynika, że skarżąca, celem zabezpieczenia zwrotu pożyczki, przeniosła na rzecz A. z o.o. w organizacji z siedzibą R. zabudowaną nieruchomość w postaci działki nr (...) o obszarze 0,4507 ha, położoną w R. przy ul. (...). W akcie tym zawarto oświadczenie właścicielki działki, że nieruchomość jest zabudowana piętrowym, murowanym budynkiem socjalnym, murowaną halą produkcyjną oraz dwiema murowanymi halami magazynowymi.

Organ podatkowy podjął wówczas czynności, zmierzające do wyjaśnienia, czy dane zgłoszone do opodatkowania podatkiem od nieruchomości było prawidłowe. Na jego wezwanie o złożenie informacji skarżąca przesłała dwie, sporządzone (...) r. informacje o nieruchomościach i obiektach budowalnych: jedną - za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2012 r., a drugą - za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2014 r. W pierwszej informacji, obejmującej m.in. rok podatkowy 2011 (którego dotyczy niniejsza sprawa), podatniczka wykazała: budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 336 m2, budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o wartości (...) zł oraz grunt związany z działalnością gospodarczą o pow. 4.507 m2.

Na tej podstawie organ podatkowy uznał, że wyszły na jaw nowe okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, w związku z czym postanowieniem z dnia (...) r. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia prawidłowej wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 rok.

2.3. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania organ pierwszej instancji - na podstawie art. 13 § 1 pkt 1, art. 143, art. 207 i art. 245 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej: O.p.) oraz art. 1c, art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 z późn. zm., dalej: u.p.o.l.) i uchwały nr 797/LVI/2010 Rady Miasta Rybnika z dnia 20 października 2010 r. w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2011 (Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 239, poz. 3586 z późn. zm.) - uchylił w całości własną decyzję ostateczną z dnia (...) r. i ustalił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. na kwotę (...) zł, wskazując jednocześnie, że różnica w wysokości (...) zł winna zostać uiszczona w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu wskazał szczegółowe wyliczenie, z którego wynika, że opodatkowaniem objęto: budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 336 m2, grunty związane z działalności gospodarczej o pow. 4.507 m2 oraz budowle o wartości (...) zł.

Następnie organ przedstawił ustalenia faktyczne, na których oparł swe rozstrzygnięcie. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków działka nr (...) przy ul. (...) ma powierzchnię 4.507 m2 i sklasyfikowana została jako "Ba" (tereny przemysłowe). Podatniczka nabyła tę nieruchomość w 1997 r. jako swój majątek osobisty. W 2002 r. rozpoczęła działalność gospodarczą, zgłaszając, że miejsce jej prowadzenia znajduje się przy ul. (...). Do opodatkowania zgłosiła jeden budynek oraz niewielką części gruntu - jako związane z prowadzeniem działalnością gospodarczą, a pozostałą (przeważającą) powierzchnię gruntu - jako grunty tzw. pozostałe.

Nową okolicznością faktyczną, w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jest - zdaniem organu - ujawnienie, że na działce, oprócz zgłoszonego budynku (zresztą o większej niż pierwotnie deklarowana powierzchni), znajdowały się także budowle, a cały grunt był związany z działalnością gospodarczą podatniczki, co podatniczka zgłosiła dopiero w informacji z dnia 6 sierpnia 2015 r.

2.4. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 245 § 1 pkt 1 oraz art. 254 § 1 i art. 240 § 1 pkt 5 O.p. polegające na dokonaniu zmiany decyzji ostatecznej mimo, że we wznowionym postępowaniu nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nieznane organowi.

W uzasadnieniu przedstawił pogląd, że w tej sprawie doszło jedynie do zmiany oceny stanu faktycznego, który był organowi znany w chwili wydawania decyzji z 2011 r. W szczególności podkreślił, że od (...) r. podatniczka prowadziła działalność gospodarczą i fakt ten był znany organowi podatkowemu z urzędu, stosownie do art. 187 § 3 O.p.

Dalej zarzucił organowi, że nie uwzględnił faktu, iż opodatkowane grunty oznaczone zostały symbolem "Ba" (tereny przemysłowe) dopiero od dnia (...) r., gdyż w ewidencji gruntów i budynków figurowały do tego czasu jako "rola". Wyprowadził z tego dwa wnioski: po pierwsze, że teren rolny podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości tylko w części zajętej na prowadzenie działalności gospodarczej, a po drugie - podatek od nieruchomości nie powinien być ustalony za cały rok, a tylko od pierwszego dnia miesiąca następnego po zmianie danych ewidencyjnych.

Pełnomocnik stwierdził ponadto, że organ powołując się na fakt nabycia przez podatniczkę nieruchomości w 1997 r. pominął tę okoliczność, że był w posiadaniu aktu notarialnego tej czynności, a więc miał pełną wiedzę na temat nabytych przedmiotów opodatkowania, zwłaszcza powierzchni użytkowej budynków i powierzchni gruntu. Wniosek ten wywiódł z ciążącego na notariuszu (z mocy art. 36 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych oraz § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1981 r. w sprawie sporządzania i przesyłania informacji podatkowych przez sądy i państwowe biura notarialne) obowiązku przesyłania właściwym organom podatkowym informacji o zdarzeniach prawnych, które mogą spowodować powstanie zobowiązania podatkowego.

Następnie sformułowano zarzut, że organ nie powołując jako nową okoliczność faktyczną istnienie budowli związanych z działalnością gospodarczą nie wyjaśnił jaką budowlę wziął pod uwagę. Nie zweryfikował w tym zakresie deklaracji podatniczki, złożonej na wezwanie organu mimo, że jej treść wskazywała na brak rozeznania strony w przepisach prawa, w tym - nie uwzględniono, że przez część roku grunty miały charakter rolny. Ponadto, w ocenie podatnika tylko część budynków nadawała się ze względów technicznych do prowadzenia działalności gospodarczej.

Pełnomocnik zarzucił też organowi wybiórcze gromadzenie dowodów, a mianowicie posłużenie się dokumentem zmiany geodezyjnej nr (...) z dnia (...) r., z pominięciem zawiadomienia o zmianie danych ewidencyjnych z dnia (...) r. Tym samym organ naruszył zasadę zaufania, gdyż pominął dowód korzystny dla strony.

2.5. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia określona w art. 240p 1 pkt 5 O.p., gdyż wiedzę o innym, niż zadeklarowany, przedmiocie opodatkowania podatkiem od nieruchomości organ podatkowy uzyskał dopiero w 2014 r. na podstawie aktu notarialnego z dnia (...) r. Fakt ten potwierdziła następnie podatniczka, składając w (...) r. skorygowane informacje podatkowe i deklarując do opodatkowania budynek (o większej niż uprzednio powierzchni), grunty (w całości związane z działalnością gospodarczą) i budowle (uprzednio w ogóle nie wykazane do opodatkowania). Dane te organ przyjął za podstawę nowego ustalenia wysokości podatku za 2011 r. uznając je za prawdziwe. Podatniczka w toku postępowania nie udokumentowała w żaden sposób okoliczności, na które powołał się pełnomocnik w odwołaniu, a mianowicie, że w 2011 r. nie wykorzystywała nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Organ, posiadając częściową wiedzę o tym, że na działce skarżącej różne podmioty prowadziły działalność gospodarczą, w dzierżawionych lub wynajmowanych obiektach, wezwał podatniczkę do wyjaśnienia sposobu użytkowania nieruchomości m.in. przez przedstawienie stosownych umów, czego podatniczka nie uczyniła. Nie wyraziła też zgody na jej przesłuchanie.

Organ odwoławczy nie zgodził się także z twierdzeniem odwołującego się, że przy wymiarze podatku organ nie uwzględnił danych z ewidencji gruntów i budynków i faktu podlegania przez część roku podatkowego obowiązkowi w podatku rolnym. Wskazał, że zmiana klasyfikacji działki z rolnej na przemysłową nastąpiła już w 2009 r., co znalazło swe odzwierciedlenie w zmianie decyzji podatkowej za 2009 rok.

3. W skardze do Sądu pełnomocnik podatniczki zarzucił decyzji odwoławczej naruszenie:

1)

art. 233 § 1 w związku z art. 245 § 1 oraz art. 254 § 1 i art. 240 § 1 pkt 5 O.p., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej bez zaistnienia przesłanki wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dacie wydania uchylonej decyzji, ale nieznanych organowi, który te decyzje wydał,

2)

art. 200 oraz art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., wskutek niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy,

3)

art. 144 § 5 O.p. na skutek wadliwego doręczenia decyzji organu pierwszej i drugiej instancji.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów ponowił twierdzenie, że okoliczności faktyczne, wskazane jako podstawa wznowienia, były znane organowi w dacie wydania decyzji z 2011 r., a obecnie organ jedynie dokonał ich odmiennej oceny, co nie uzasadnia uchylenia decyzji w trybie wznowieniowym. Na wznowienie postępowania nie pozwalało też nieprzedstawienie przez skarżąca umów najmu i dzierżawy za lata 2011-2014, gdyż to na organie spoczywał obowiązek zebrania materiału dowodowego, nie powinien więc przerzucać ciężaru dowodu na stronę skarżącą. Ponowił też twierdzenie, że do zmiany klasyfikacji spornej działki doszło dopiero od 15 kwietnia 2011 r., co wywodził z treści zapisu w księdze wieczystej. Dalej - zarzucił organowi odwoławczemu, że nie ustosunkował się do kwestii, że w 2011 r. część budynku nie mogła być ze względów technicznych wykorzystania na prowadzenie działalności gospodarczej. Podniósł, że deklaracja korygująca nie może być uznana za nowy dowód dający podstawę do wznowienia postępowania, gdyż nie istniała w 2011 r., a ponadto - dane zawarte w tej deklaracji nie zostały poddane przez organy obu instancji żadnej weryfikacji, podczas gdy strona mogła w odwołaniu zmienić swe stanowisko w zakresie istnienia lub nie budowli. Odnośnie ostatniego z zarzutów pełnomocnik stwierdził, że naruszając obowiązek z art. 200 O.p. organy uniemożliwiły stronie złożenie stosownych wyjaśnień "celu, w jakim znajdowała się w przyczepie specjalnej, zresztą nie należącej do niej". Ponadto wskazał, że decyzja organu odwoławczego nie została mu doręczona, jako pełnomocnikowi strony, drogą elektroniczną albo w siedzibie organu, co czyni te czynność bezskuteczną i wymagająca ponownego doręczenia decyzji.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości swe dotychczasowe stanowisko. Podkreślił przy tym, że z samego faktu iż podatniczka od 2002 r. prowadziła działalność gospodarczą nie wynika, iż powinno to być z urzędu uwzględnione przez organ podatkowy przy ustaleniu podatku od nieruchomości za 2011 r. Skarżąca nabyła bowiem wcześniej nieruchomość jako swój majątek osobisty, a zadeklarowała do opodatkowania stawką przewidzianą dla działalności gospodarczej tylko jej część (budynek i niewielką część gruntu), co organ potraktował jako oświadczenie, że pozostały grunt nie jest w jej posiadaniu jako przedsiębiorcy, gdyż nie służy do prowadzenia takiej działalności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 O.p. organ stwierdził, że obowiązek ten został wykonany, gdyż do pełnomocnika strony skierowano zawiadomienie z dnia (...) r. o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z kolei niezasadność zarzutu naruszenia art. 144 § 5 O.p. wynika z faktu, że pełnomocnik został ustanowiony przed dniem wejścia w życie nowych przepisów Ordynacji podatkowej (przed 1 stycznia 2006 r.), zatem jego pełnomocnictwo zostało uznane za pełnomocnictwo szczególne w rozumieniu art. 138j § 1 O.p. Brak było podstaw do wezwania pełnomocnika o uzupełnienie braków tego pełnomocnictwa przez wskazanie adresu elektronicznego w systemie ePUAP (rubryka 44 dokumentu); sam pełnomocnik adresu takiego również nie podał. Brak tego adresu organ uznał za przeszkodę techniczną w rozumieniu art. 144 § 3 O.p., zatem dokonał doręczenia decyzji za pośrednictwem poczty.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona nią decyzja nie narusza prawa.

5.1. Zarzuty skargi w zasadniczej części sprowadzają się do zanegowania istnienia podstaw do wznowienia postępowania podatkowego wobec skarżącej w zakresie podatku od nieruchomości za 2011 rok.

Wznowienie postępowania w niniejszej sprawie oparte zostało na podstawie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a więc na przesłance wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Pełnomocnik skarżącej opiera skargę przede wszystkim na twierdzeniu, że okoliczności faktyczne, istotne dla sprawy, a mianowicie: status podatniczki jako przedsiębiorcy oraz posiadanie przez nią nieruchomości przy ul. (...), były znane organowi podatkowemu w dacie wydania decyzji. Tym samym nie mogą one stanowić podstawy wznowienia postępowania. Ponadto zarzucił, że taką podstawą nie może być skorygowana deklaracja podatkowa, jako nowy dowód, gdyż dowód ten nie istniał w dacie wydania pierwotnej decyzji podatkowej.

Odnosząc się do tych zarzutów należy przede wszystkim stwierdzić, że podstawą wznowienia było w tej sprawie wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych, a mianowicie ujawnienie rzeczywistego stanu przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, przede wszystkim w postaci usytuowanych na działce budowli oraz wykorzystywania całej działki do prowadzenia działalności gospodarczej. Wiedzę w tym zakresie organ podatkowy pozyskał dopiero w październiku 2014 r., w oparciu o dostarczony mu przez notariusza akt notarialny z dnia (...) r., zawierający pełny opis nieruchomości na działce podatniczki. Właścicielka złożyła bowiem przed notariuszem oświadczenie, że nieruchomość jest zabudowana piętrowym, murowanym budynkiem socjalnym, murowaną halą produkcyjną oraz dwiema murowanymi halami magazynowymi. W złożonej w sierpniu 2015 r., na wezwanie organu, skorygowanej informacji podatkowej za lata 2010-2012 podatniczka potwierdziła te okoliczności faktyczne, zgłaszając do opodatkowania: budynek (o większej niż poprzednio deklarowana powierzchni) i cały grunt - jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budowle.

Należy podkreślić, że danych tych skarżąca nigdy nie zakwestionowała w toku prowadzonego postępowania. W oczywistej sprzeczności z tymi danymi pozostaje twierdzenie pełnomocnika, że wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej rozpoczęło się dopiero w 2015 r. Nie zostały też w żaden sposób udokumentowane twierdzenia pełnomocnika, sformułowane w odwołaniu a także skardze, że część budynku nie mogła być przeznaczona do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na stan techniczny. W tej sytuacji nie sposób zarzucić organowi, że nie dokonywał w tym przedmiocie własnych ustaleń dowodowych.

W takim stanie faktycznym organ podatkowy miał pełne prawo ustalić wysokość zobowiązania podatkowego w oparciu o dane, zawarte w skorygowanej deklaracji podatkowej, a więc zgodnie z wiedza i wolą samej podatniczki oraz zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy.

Zarzut niepełnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy jest zatem nieuzasadniony.

5.3. Co do zarzutu, że stan nieruchomości był znany organowi już od daty jej nabycia przez skarżącą w 1997 r., należy zauważyć, że w umowie nabycia tej działki wskazano jedynie jej powierzchnię i nie wymieniono żadnych obiektów budowlanych. Tak więc organ podatkowy dokonywał wymiaru podatku m.in. za 2011 r. w oparciu o deklarację samej podatniczki i dane z ewidencji gruntów.

Trzeba też podkreślić, że całkowicie nieuzasadniony jest zarzut pominięcia w zaskarżonej decyzji faktu, że zmiana klasyfikacji gruntu nastąpiła dopiero w trakcie roku 2011. Z wypisu z ewidencji gruntów wynika bowiem bezspornie, że zmiana klasyfikacji działki z rolnej na przemysłową nastąpiła w 2009 r., co zresztą stało się podstawą zmiany decyzji podatkowej już za ten rok. W decyzji za 2011 r., uchylonej obecnie w trybie wznowienia postępowania, grunt także był opisany jako " tereny przemysłowe".

5.4. Podobnie wiedza o rozpoczęciu przez skarżącą działalności gospodarczej w 2002 r. nie daje podstaw do twierdzenia, że wymierzając podatek od nieruchomości za rok 2011 r. organ miał podstawę do objęcia opodatkowaniem według stawki dla działalności gospodarczej całej działki skarżącej, skoro stanowiła ona jej majątek osobisty jako osoby fizycznej, przy jednoczesnym zadeklarowaniu przez podatniczkę, że działalność gospodarczą prowadzi jedynie w budynku i na części działki. W tym kontekście ujawnienie, że w 2011 r. cała działka była wykorzystywania do prowadzenia takiej działalności było także nową okolicznością faktyczną.

6. Za nieuzasadniony uznać trzeba także zarzut naruszenia art. 200 O.p., gdyż z akt sprawy wynika, że wymóg wynikający z tego przepisu został prawidłowo przez organ podatkowy zrealizowany. Sąd podzielił także stanowisko organu odwoławczego, co do prawidłowości doręczenie zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi strony skarżącej, uznając tym samym zarzut naruszenia art. 144 § 5 O.p. za bezpodstawny.

7. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.)

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.