Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1789248

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 1 lipca 2015 r.
I SA/Gl 1398/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ.

Sędziowie WSA: Wojciech Organiściak, Teresa Randak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - dalej określane zamiennie "Kolegium" lub "SKO" - decyzją z dnia (...) r., nr (...) działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) po rozpatrzeniu odwołania A z siedzibą w R., przy ul. (...) - dalej określana zamiennie "podatnik", "Spółka" lub "skarżąca" - od decyzji Prezydenta Miasta R. nr (...) z dnia (...) r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie (...) zł utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Kolegium wskazało, że Prezydent Miasta R. określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie (...) zł, z tytułu posiadania nieruchomości stanowiącej działkę komunikacyjną o pow. (...) m2, będącej we współwłasności: K. A., K. i K. D., J. i M. L., A. i E. S., I. i R. W. oraz A z siedzibą w R.

We wniesionym w terminie odwołaniu A. z siedzibą w R. zarzuciła obrazę przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w szczególności art. 2 pkt 1 tej ustawy. Kwestionuje ponadto decyzję z powodu braku jednoznaczności jej sentencji, w szczególności z powodu nie wskazania czy określone w kwocie (...) zł zobowiązanie stanowi zobowiązanie solidarne, czy też kwota powyższa określa zindywidualizowane zobowiązanie odwołującej się. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w pierwszej kolejności wskazało, że podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości na 2012 rok stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 199lr. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm. dalej jako u.p.o.l).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, a także będące użytkownikami wieczystymi gruntów.

Natomiast z art. 4 ust. 4 ustawy wynika, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Art. 6 ust. 11 ustawy stanowi z kolei, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne.

Jak wynika z akt sprawy współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w roku 2012 byli: K. A., K. i K. D., J. i M. L., A. i E. S., Państwo I. i R. W. oraz A z siedzibą w R.

Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami obowiązek podatkowy ciąży za ten okres solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, a z uwagi na to, że współwłaścicielami są osoby fizyczne jak i osoba prawna obowiązują zasady wynikające z art. 6 ust. 11 ustawy.

W związku z tym, że nie wszyscy podatnicy złożyli deklaracje na podatek od nieruchomości za wskazany okres organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia (...) r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, które zakończył powołaną na wstępie decyzją z dnia (...) r. jest możliwe, (por. wyrok z dnia 27 stycznia 2010 r. WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 955/09 - LEX nr 554026).

Będąca przedmiotem opodatkowania działka nr ewid. (...) o pow. (...) m2 sklasyfikowana jest w ewidencji gruntów jako droga i oznaczona symbolem dr. Zmiana klasyfikacji gruntów z gruntów ornych kl. V i nieużytków na drogi została dokonana decyzją Prezydenta Miasta R. nr (...) z dnia (...) r. Decyzja ta została doręczona skarżącej Spółce w dniu 30 sierpnia 2011 r. Z uwagi na to, że żadna ze stron nie wniosła od niej odwołania, z dniem 21 września 2011 r. decyzja powyższa stała się ostateczna.

Za nieuzasadnione uznało SKO pozostałe zarzuty dotyczące braku jednoznaczności jej sentencji, w szczególności z powodu nie wskazania czy określone w kwocie 772,00 zł zobowiązanie stanowi zobowiązanie solidarne, czy też kwota powyższa określa zindywidualizowane zobowiązanie odwołującej się.

Z sentencji zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że określone w niej zobowiązanie należne jest od wszystkich współwłaścicieli, a solidarny charakter zobowiązania wynika z przytoczonego w uzasadnieniu decyzji art. 3 ust. 4 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka zarzuciła organom podatkowym naruszenie art. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym a nadto art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.l. poprzez ich błędne zastosowanie.

Skarżąca wniosła o:

1)

uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu podatkowego I instancji;

2)

zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniając skargę Spółka przede wszystkim zaakcentowała, że w jej opinii błędnie został przywołany przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.l. jako nie mający zastosowania w odniesieniu do działki (...). Przedmiotowa działka nie może być w świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym uznawana za działkę komunikacyjną, gdyż jej parametry nie odpowiadają wymaganiom określonym w art. 2 pkt 1 tej ustawy. Działka ta ponadto jest nieużytkiem stanowiącym szlak dojazdowy do nieruchomości mieszkalnych wzniesionych na działkach sąsiednich, wobec braku drogi w rozumieniu ustawy o drogach. Działka ta nie jest wykorzystywana gospodarczo, gdyż pełni służalczą rolę wobec nieruchomości mieszkalnych, a to oznacza, że nie może być wykorzystywana w działalności gospodarczej.

SKO, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Skarga - zdaniem Sądu - nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu była prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz wykładnia zastosowanych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Generalnie Spółka kwestionowała ustalenie, że nieruchomość określona w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr", a będąca jej współwłasnością, od której naliczono podatek z zastosowaniem stawki przewidzianej dla gruntów wykorzystywanych w działalności gospodarczej - nie spełniała kryteriów drogi w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto w ocenie Spółki sporna nieruchomość nie była wykorzystywana w działalności gospodarczej, gdyż stanowiła nieużytek stanowiący szlak dojazdowy do nieruchomości mieszkalnych położonych na działkach sąsiednich.

W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie sporu wymaga w pierwszej kolejności odwołanie się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Działka stanowiąca przedmiot sporu a posiadająca numer ewidencyjny (...) posiada powierzchnię (...) m. kw. Działka ta stanowi współwłasność 10 podmiotów tj. 9 osób fizycznych oraz jednej osoby prawnej (skarżącej Spółki). W ewidencji gruntów i budynków została oznaczona symbolem "dr" (droga). Wszystkie ww. dane wynikają z wypisu z rejestru gruntów z dnia (...) r. zawartego w aktach podatkowych. Z akt tych wynika ponadto, że - wbrew twierdzeniu strony skarżącej, działka ta nie jest "nieużytkiem" - gdyż decyzją z dnia (...) r. Prezydenta Miasta R. nr (...) nastąpiła zmiana jej kwalifikacji na "dr". Wypada dodać, że Spółka miała wiedzę o dokonanej zmianie, gdyż decyzja ta została jej doręczona w dniu 30 sierpnia 2011 r. Spółka nie wniosła od niej odwołania (pismo Naczelnika Biura Geodezji z dnia (...) r. znajdujące się w aktach sprawy).

Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność (a tak było w rozstrzyganej sprawie) lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. W związku z tym postępowanie podatkowe powinno się toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli i kończyć się decyzją stwierdzającą solidarny obowiązek podatkowy wobec wszystkich współwłaścicieli.

Za niezasadny należało znać zarzut dotyczący braku budowli drogi na spornej działce oraz jak to nazwała Spółka "braku parametrów drogi określonych w art. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym". Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przewidują wyłączenia z opodatkowania gruntu oznaczonego symbolem "dr" z tego tytułu, że nie jest na nim posadowiona budowla drogi. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podstawę opodatkowania stanowi:

1)

dla gruntów - powierzchnia;

2)

dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa;

3)

dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wartość (z zastrzeżeniem dalszych przepisów).

Wskazany przepis formułuje zasadę, że odrębny przedmiot opodatkowania stanowi grunt a odrębny budowla - jakim jest droga. Fakt, że na spornym gruncie nie jest "wybudowana" droga nie wyłącza go z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Wymaga przy tym zaakcentowania, że skarżąca Spółka w skardze wskazała, że działka ta stanowi "szlak dojazdowy" do nieruchomości mieszkalnych. Co prawda Spółka kwestionowała oznaczenie/sklasyfikowanie jej w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr" to jednak nie podważyła faktu (właściwie to go potwierdziła), że działka ta pełni funkcję drogi w rozumieniu potocznym/językowym, skoro stanowi szlak dojazdowy.

Odnosząc się do dalszego zarzutu Spółki o braku wykorzystywania nieruchomości w działalności gospodarczej należy przede wszystkim wskazać, że poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca taką działalność prowadzi. Nie miało więc znaczenia dla sprawy, że pozostali jej współwłaściciele takiej działalności nie prowadzą. Z regulacji zawartej w art. 7 ust. 9 i 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika bowiem, że osoby prawne będące właścicielami nieruchomości bądź też w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi jednocześnie przedmiot współwłasności lub współposiadaczy osób fizycznych oraz osób prawnych, a także jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową wysokość podatku jest określana przez podatników, przy czym oczywiście może być ona później określona w innej wysokości w wydanej decyzji podatkowej.

Definicję nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zawiera art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowiąc, że za związane z tą działalnością uznaje się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami (także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Ustawodawca nie użył więc sformułowań typu: zajęte przez przedsiębiorcę lub faktycznie wykorzystywane.

Z tak brzmiących przepisów wynika więc właściwie jeden tylko warunek, jaki muszą spełniać - wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - przedmioty opodatkowania do uznania ich za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a mianowicie: posiadanie przez przedsiębiorcę (względnie inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą). Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym i poglądach doktryny, gdzie przyjmuje się niemal jednolicie, że sam fakt posiadania budynku, budowli lub gruntu przez przedsiębiorcę przesądza o uznaniu tych przedmiotów za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (por.: wyrok WSA w Opolu z dnia 28 czerwca 2010 r., I SA/Op 160/10 i powołane tam orzecznictwo; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 maja 2012 r., I SA/Rz 729/11; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 marca 2012 r., I SA/Gd 1294/11; zachowująca aktualność uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2001 r., FPK 3/00; L. Etel, "Podatek od nieruchomości, rolny, leśny", Podatkowe Komentarze Praktyczne, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 39).

Uzasadnienie dla przyjętej koncepcji opodatkowania stanowi charakter podatku od nieruchomości, który jest podatkiem majątkowym - od posiadania, a nie od dochodu. Konsekwencją powyższego jest konstatacja, że opodatkowaniu tym podatkiem podlegać będzie samo posiadanie nieruchomości przed przedsiębiorcę.

Nie ma więc znaczenia w sprawie podnoszona przez Spółkę okoliczność, że obecnie nieruchomość ta "pełni służalczą rolę wobec nieruchomości mieszkalnych", gdyż jak już wskazano do uznania, że nieruchomości są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie jest konieczne stwierdzenie, że działalność gospodarcza jest faktycznie na nich prowadzona.

Nie zasługiwały także na uwzględnienie podniesione na rozprawie przez Prezesa Zarządu argumenty dotyczące ewidencji gruntów i budynków.

W tym zakresie przyjdzie wskazać na treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów.

Należałoby zaakcentować, że tzw. związanie danymi zawartymi w ewidencji gruntów stanowiło wielokrotny przedmiot orzekania sądów administracyjnych. Za zasadę wynikająca z tego orzecznictwa należy uznać m.in. pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 1 sierpnia 2014 r., II FSK 1930/12, zgodnie z którym organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por.m.in. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09). Tylko w wyjątkowych wypadkach zapisy ewidencji gruntów i budynków nie są wiążące (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13). Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych (np. zapisami dotyczącymi właścicieli w księgach wieczystych), których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej).

Dokonując podsumowania dotychczasowych rozważań przyjdzie zaakcentować, że Spółka będąc współwłaścicielem spornej działki oraz prowadząc działalność gospodarczą podlegała w 2013 r. opodatkowaniu podatkiem od gruntu według stawki dla prowadzącego działalność gospodarczą na zasadzie solidarnej z pozostałymi współwłaścicielami.

Sąd zauważa końcowo, że podniesione w skardze zarzuty nie były zasadne. Organy, dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowej jego subsumpcji prawnej. Nie budzi także zastrzeżeń Sądu dokonana przez organy wykładnia zastosowanych przepisów i ich zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym.

Uzasadnienia decyzji organów obu instancji również nie naruszają przepisów postępowania w stopniu, którym mógłby wpłynąć na wynik sprawy. W decyzjach, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości został zaprezentowany przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny i odpowiadający mu stan prawny.

W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.