Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3106557

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 23 listopada 2020 r.
I SA/Gl 1385/19
Podmiot zobowiązany do opłaty za gospodarowanie odpadami.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Nita.

Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ, WSA Bożena Pindel (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium, SKO), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.; dalej: O.p.) - po rozpatrzeniu odwołania A. P. reprezentowanego przez A. P. (dalej: strona lub skarżący) od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta K. z (...) r., nr (...) określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości zamieszkałej położonej w K. przy ul. (...) (...), wobec jej współwłaścicieli, za okres od października 2018 r. w kwocie 56 zł za każdy miesiąc - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał przepisy art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 5 pkt 3 i 3b, art. 6c ust. 1 i 2, art. 6i, art. 6m, art. 6o oraz art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1454 z późn. zm.; dalej: u.c.p.g.). Wskazał, że właściciele nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy, obowiązani są ponosić na rzecz gminy opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek uiszczenia tej opłaty jest związany z samym posiadaniem, na podstawie określonego tytułu prawnego, nieruchomości zamieszkałej. Jest więc niezależny od faktu korzystania z usługi odbierania odpadów, a nawet ich powstawania. Istotne jest że ww. nieruchomość jest zamieszkała.

Ustalił - na podstawie księgi wieczystej - że współwłaścicielami nieruchomości położonej w K. przy ulicy (...) (...) są: A. P., J. P., B. T., C. O. oraz G. K. (omyłkowo podano B. K.). Jednocześnie ustalił, że spadek po zmarłym J. P. nabyli K. P., H. P. oraz D. P. Stwierdził, że w księdze wieczystej brak jest informacji o odrębnej własności lokali, co skutkuje koniecznością złożenia deklaracji na całą nieruchomość, a następnie za całą nieruchomość powinna być wnoszona opłata.

Organ wezwał współwłaścicieli ww. nieruchomości do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od października 2018 r.

W odpowiedzi B. T. oraz G. K. oświadczyły, że nie zamieszkują w przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie wskazały, że jest ona zamieszkała jest przez A. P., A. P., K. P., D. P. oraz H. P.

W dniu 13 grudnia 2018 r. A. P. złożył deklarację dla lokalu nr (...) ww. nieruchomości. Organ z kolei pismem z 19 grudnia 2018 r. organ poinformował go o jej nieprawidłowym złożeniu, bowiem nie dotyczy całej nieruchomości.

Organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie i podał, że:

- pismem z 18 lutego 2019 r. K. P. poinformowała, iż ww. nieruchomość zamieszkuje wraz z synem oraz rodziną, z którą jest w konflikcie. Ponadto zaznaczyła, że D. P. nie zamieszkuje przedmiotowej nieruchomości;

- pismami z 25 lutego 2019 r. B. T. i C. (winno być C.) O. poinformowały, że opłatę za gospodarowanie odpadami ponoszą w miejscu zamieszkania, jednocześnie informując, że nieruchomość jest zamieszkała przez A. P., A. P., K. P., D. P. i H. P.;

- w związku z prowadzonym postępowaniem (...) r. w siedzibie organu stawili się: K. P., D. P. oraz H. P. którzy zgodnie oświadczyli, że ww. nieruchomość jest zamieszkiwana przez A. P., A. P., K. P. oraz H. P. Jednocześnie D. P. poinformowała, że zamieszkuje w B. na potwierdzenie czego przedłożyła kopię umowy najmu;

- pismem z (...) r. organ wezwał A. P. do złożenia pisemnych wyjaśnień co do faktycznej liczny osób zamieszkujących ww. nieruchomość. W odpowiedzi oświadczył on, że lokal nr (...) jest zamieszkały przez 2 osoby, lokal nr (...) obecnie jest niezamieszkały, lokal nr (...) zamieszkiwany przez 2 osoby, garaż zamieszkuje 1 osoba. Ponadto podał, że nie wszyscy mieszkańcy prowadzą selektywną zbiórkę odpadów;

- w celu ustalenia czy odpady komunalne były zbierane w sposób selektywny organ wezwał Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej do udzielenia informacji dotyczących odbioru odpadów komunalnych od października 2018 r. MPGK Sp. z o.o. poinformowała, że odpady komunalne z omawianej nieruchomości są zbierane w sposób selektywny;

- z kolei pismem z 17 kwietnia 2019 r. A. P. poinformowała, że nieruchomość zamieszkała jest przez osoby bezdomne, czemu zaprzeczyły K. oraz D. P.

Ostatecznie organ I instancji ustalił na podstawie materiału dowodowego, że nieruchomość od października 2018 r. zamieszkują łącznie 4 osoby A. P., A. P., K. P. oraz H. P. Księga wieczysta prowadzona dla tej nieruchomości nie zawiera informacji o odrębnej własności lokali. Ponadto na nieruchomości prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów.

Kolegium uznało odwołanie A. P. za nieuzasadnione.

Zdaniem SKO, organ I instancji prawidłowo ustalił liczbę osób zamieszkujących przedmiotową nieruchomość, na podstawie oświadczeń osób zamieszkujących posesję. Natomiast informacje uzyskane przez A. i A. P. nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, gdyż z wyjaśnień pozostałych osób jednoznacznie wynika, że osoby bezdomne nie zamieszkują przedmiotowej nieruchomości. Ponadto na podstawie informacji przekazanych przez MPGK Sp. z o.o. słusznie przyjęto, że na nieruchomości prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów.

Zatem dla nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) (...) ustalono miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od października 2018 r. w wysokości 56 zł (4 osoby x 14 zł).

Kolegium uznało, że podnoszony przez odwołującą brak należytego wykonania usługi odbierania odpadów przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej nie może być powodem do obniżenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albowiem brak takiej przesłanki w przepisach prawa, a strona może dochodzić swych praw w odrębnym postępowaniu.

W skardze, złożonej przez A. P. (reprezentowanego przez pełnomocnika - żonę A. P.), decyzji organu odwoławczego zarzucono naruszenie przepisów prawa administracyjnego. Zdaniem strony obie decyzje zostały wydane niezgodnie ze stanem faktycznym sprawy.

Wydanym rozstrzygnięciom zarzucono także:

- brak weryfikacji zamieszkałych w nieruchomości osób od 2013 r., jak również dokumentacji odbioru odpadów,

- zatajenie faktycznego odbioru odpadów przez MPGK,

- brak reakcji UM wobec osób uchylających się płacenia za odpady, co do ilości osób zamieszkałych na posesji i braku segregacji odpadów od 2013 r.,

- brak reakcji UM wobec osób, które nagromadziły duże ilości śmieci, co stwarza zagrożenie pożarowe i epidemiologiczne.

Ponadto skarga zawiera liczne zarzuty wobec pracowników organu I instancji, ze wskazaniem nieprawidłowości dotyczących odbioru odpadów komunalnych w dzielnicy K. - (...).

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z 6 października 2020 r. pełnomocnik skarżącego powtórzyła zastrzeżenia dotyczące sposobu odbioru odpadów i naliczania z tego tytułu opłat.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wydanego na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych instrumentach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374) w niniejszej sprawie Sąd przeprowadził posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów odstępując od wymaganej prawem rozprawy.

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu - na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) - podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. wydane w przedmiocie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) (...).

Z ustaleń organów podatkowych wynika, że:

- ww. nieruchomość stanowi współwłasność skarżącego oraz sześciu innych osób (K. P., H. P., D. P., B. T., C. O. oraz G. K.),

- nieruchomość zamieszkują cztery osoby, tj. skarżący z żoną oraz K. P. i H. P.,

- w nieruchomości nie wydzielono odrębnych lokali;

- z nieruchomości są wywożone odpady komunalne, a MPGK potwierdziło ich selektywny odbiór.

Przedmiot sporu w zasadzie nie stanowi konieczność uiszczania przez współwłaścicieli opłat za wywóz odpadów, ilość osób zamieszkałych posesję jak również wysokość naliczonych opłat (4 osoby x 14 zł = 56 zł). Zarzuty skargi, jak wyżej wskazano, dotyczą zastrzeżeń kierowanych do pracowników organu I instancji w zakresie:

- braku weryfikacji osób zamieszkałych w nieruchomości od 2013 r., jak również dokumentacji odbioru odpadów,

- zatajenia faktycznego odbioru odpadów przez MPGK,

- braku reakcji wobec osób zamieszkujących posesję i uchylających się płacenia za odpady, co do ich ilości, a także braku segregacji odpadów od 2013 r.,

- brak reakcji wobec osób, które nagromadziły duże ilości odpadów, co stwarza zagrożenie pożarowe i epidemiologiczne.

Zaskarżona decyzja dotycząca określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości została wydana na podstawie ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W świetle wskazanej regulacji, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.). W związku z powyższym, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.).

Przepis art. 6o ust. 1 u.c.p.g. stanowi z kolei, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Jak wyżej wskazano w niniejszej sprawie nie jest sporna ilość osób zamieszkujących nieruchomość oraz fakt, że nie wydzielono w niej odrębnych lokali mieszkalnych.

Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co wynika wprost z art. 6h u.c.p.g. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., K 17/12), nakładanej w drodze ustawy.

W konsekwencji, każdy kto znajdzie się w sytuacji opisanej w ustawie (zrealizuje daninowy stan faktyczny), zobowiązany jest do zapłaty opłaty na takich samych zasadach. Podmiot objęty tą daniną wstępuje w stosunki prawne ustalone przez ustawodawcę. Dlatego nie jest możliwe modyfikowanie treści ustawy w drodze umów, czy porozumień zawieranych przez podmiot obowiązany z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiotem obowiązanym z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami jest właściciel nieruchomości.

Przywołane przepisy interpretować należy w powiązaniu z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. nakładającym na właściciela nieruchomości obowiązek zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie i przepisach wydanych na podstawie art. 4a oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2, zgodnie z którym utrzymanie czystości i porządku w gminach stanowi zadanie gminy, które realizują one m.in. poprzez objęcie wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie danej gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi i nadzór nad gospodarowaniem odpadami komunalnymi.

Pojęcie właściciela nieruchomości dla potrzeb u.c.p.g. zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Powyższa definicja ma charakter zakresowy, zostały w niej wymienione poszczególne kategorie podmiotów, które mogą zostać uznane za właścicieli nieruchomości w znaczeniu ustawowym, przy czym zamieszczona w u.c.p.g. definicja "właścicieli nieruchomości" i "nieruchomości" jest odmienna od tych stosowanych w prawie cywilnym i odbiega od ścisłego znaczenia tych pojęć w tej gałęzi prawa. A zatem, sformułowana w u.c.p.g. definicja "właścicieli nieruchomości" odnosi się jedynie do regulacji tej ustawy (i aktów wykonawczych do niej) i nie może być skutecznie podnoszona w postępowaniach opartych na przepisach innych ustaw. Jest to definicja stricte przypisana do jednej regulacji (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., II FSK 3847/18, dostępny podobnie jak pozostałe powołane orzeczenia sądów administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis zatem formułuje zatem zasadę, że współwłaściciel nieruchomości dla potrzeb ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach traktowany jest jak właściciel. Wymaga zaakcentowania, że ustawa w tym zakresie nie zawiera żadnych wyjątków różniących obowiązki współwłaścicieli w zależności od wielkości posiadanego udziału. Nie zawiera też uregulowań, które wyłączałyby obowiązki jednego ze współwłaścicieli z uwagi na szczególne ukształtowane wzajemnych relacji majątkowych. Takie normatywne rozwiązanie przesądza o tym, że w każdej sytuacji bycia współwłaścicielem nieruchomości zamieszkałej współwłaściciel obciążony jest obowiązkiem złożenia deklaracji i ponoszenia opłat z tytułu wytwarzanych na tej nieruchomości odpadów.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd WSA Łodzi zawarty w wyroku z 27 listopada 2019 r., I SA/Łd 568/19 (poparty wyrokami WSA w Szczecinie: z 19 kwietnia 2017 r., I SA/Sz 98/17 oraz z 4 lipca 2017 r., I SA/Sz 1436/16), zgodnie z którymi takie ukształtowanie przez ustawodawcę zasady współodpowiedzialności wszystkich współwłaścicieli za publiczne obciążenia nieruchomości wspólnej ma w zamierzeniu ustawodawcy chronić organy i budżety podmiotów na rzecz których opłaty są pobierane. Opłaty winni w myśl u.c.p.g. uiszczać wszyscy współwłaściciele, natomiast kwestia ich wzajemnego rozliczenia pomiędzy sobą, w sytuacji gdy jeden ze współwłaścicieli ponosi większe koszty w stosunku do ilości wytwarzanych odpadów, lub ponosi je mimo iż nie wytwarza odpadów, albowiem nie zamieszkuje na danej nieruchomości - pozostaje ich wewnętrzną sprawą.

Organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, które pozwoliło na ustalenie liczby osób faktycznie zamieszkujących nieruchomość; uznał, że są to 4 osoby zamieszkujące w niewyodrębnionych lokalach nr (...) oraz nr (...). Na podstawie uchwały nr XXX/683/12 Rady Miasta Katowice z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty (Dz. Urz. Woj. Śl. poz. 883 z dnia 28 stycznia 2013 r.) organ określił wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 14 zł od osoby (łącznie 56 zł), przyjmując, że z nieruchomości dokonywana jest selektywna zbiórka odpadów komunalnych.

Zdaniem Sądu organy obu instancji, na podstawie prawidłowo ocenionego materiału dowodowego sprawy, dokonały właściwych ustaleń określając wysokość należnej opłaty, obciążając nią wszystkich współwłaścicieli nieruchomości.

Zarówno zarzuty skargi jak również załączone do akt administracyjnych pisma, pozwalają na przyjęcie, że zastrzeżenia skarżącego głównie dotyczą jakości usługi polegającej na odbiorze odpadów komunalnych przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej z posesji, której jest współwłaścicielem, natomiast kierowane do pracowników organu I instancji zastrzeżenia w tym zakresie nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Jednak słusznie zauważa organ odwoławczy, że zakres niniejszego postępowania dotyczący jedynie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi, nie pozwala na analizę i ocenę realizacji ww. usługi i może być jedynie przedmiotem odrębnego postępowania.

Natomiast zarzuty skargi dotyczące ilości osób zamieszkujących posesję od 2013 r. oraz uchylających się od płacenia za odpady komunalne, nie została poparta jakąkolwiek argumentacją pozwalającą na uznanie czynności organów podatkowych podjętych w niniejszej sprawie, za nieprawidłowe.

Ocena zaskarżonej decyzji nie dała Sądowi podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego w sposób mogący odnieść wpływ na istotę rozstrzygnięcia, zaś skarżący poza podjęciem polemiki, nie konkretyzuje żadnych dowodowo potwierdzonych faktów lub okoliczności, które świadczyłyby, że stan faktyczny odbiega od ustalonego. Konsekwencją przyjęcia zaprezentowanej wykładni wyżej omówionych przepisów, jest aprobata podjętych przez organ czynności. Stąd zarzuty skarżącego należało uznać za chybione.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.