I SA/Gl 1321/19, Zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2837757

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2020 r. I SA/Gl 1321/19 Zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Gapiński.

Sędziowie WSA: Agata Ćwik-Bury (spr.), Bożena Pindel.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z dnia (...) nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w C. (dalej: organ egzekucyjny, Dyrektor) z dnia (...) r. nr (...) odmawiające uwzględnienia zarzutów wniesionych przez E. B. (dalej: skarżąca) na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia (...) r. nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...).

2. Dotychczasowy przebieg postępowania.

2.1. Dyrektor prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnych ww. tytułów wykonawczych obejmujących niezapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne, których odpisy zostały doręczone zobowiązanej w dniu (...) r. Tytuły wykonawcze wystawione zostały na podstawie decyzji z dnia (...) r. nr (...) oraz z dnia (...) r. nr (...).

W dniu 6 marca 2017 r. siedmioma odrębnymi pismami zobowiązana wniosła zarzuty do tytułów wykonawczych od nr (...) do (...) oraz (...), podnosząc: wykonanie obowiązku w części odnoszącej się do należnych składek na ubezpieczenie społeczne, niewskazanie w tytule wykonawczym daty, do której należność może być dochodzona, przedawnienie roszczenia odsetkowego, brak doręczenia upomnienia zobowiązanemu. Wniosła także o wyłączenie od rozpoznania zarzutów pracowników Oddziału ZUS w C. oraz organu tj. Dyrektora z uwagi na to, że pracownicy pozostają ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik postępowania może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Strona podniosła także zarzut braku umocowania mgr A. G. do działania w imieniu Dyrektora z uwagi na brak w aktach stosownego upoważnienia.

Pismem z dnia 30 marca 2017 r. skarżąca cofnęła zarzut dotyczący wygaśnięcia obowiązku za okres 08.2008-03.2009 r. oraz 07.2012 r. Jednocześnie zobowiązana uzupełniła pozostałe zarzuty podniesione w piśmie z dnia 6 marca 2017 r.

Postanowieniem nr (...) z dnia (...) r. Dyrektor postanowił uznać wniesione przez skarżącą zarzuty za nieuzasadnione oraz podjąć postępowanie egzekucyjne zawieszone w dniu (...) r.

2.2. W wyniku rozpoznania zażalenie postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) DIAS uchylił w całości zaskarżone postanowienie Dyrektora z dnia (...) r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

2.3. Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor odmówił uwzględnienia zarzutów oraz umorzył postepowanie w części dotyczącej zarzutów wycofanych pismem z dnia 30 marca 2017 r.

W wyniku rozpoznania zażalenia postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) DIAS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora z dnia (...) r. w przedmiocie zarzutów.

2.4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 138 § 1 w związku z art. 144, art. 8 § 1 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, tj. Dz. U. dalej:2017, poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie przez DIAS przyczyn uznania za niedopuszczalne zgłoszonych zarzutów, art. 24 oraz art. 25 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy merytorycznie, pomimo braku rozstrzygnięcie w przedmiocie zgłoszonych przez stronę wniosków o wyłączenie wszystkich pracowników oraz organu, art. 24 ust. 5b w związku z art. 24 ust. 5f ustawy w związku z art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców poprzez aprobatę błędnego ich zastosowania przez organ egzekucyjny i przyjęcie, że decyzja z dnia (...) r. mieściła się w dyspozycji art. 24 ust. 5f ustawy z dnia o systemie ubezpieczeń społecznych, (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm., dalej: ustawa systemowa), a tym samym spowodowała przerwanie biegu terminu przedawnienia należności składkowych za okres 2008-2009 i utrzymanie w mocy decyzji naruszającej prawo.

Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji.

2.5. Wyrokiem z dnia 9 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, I SA/Gl 1239/17 uchylił zaskarżone postanowienie DIAS i wskazał, że wniosek o wyłączenie pracowników oraz organu nie może zostać pozostawiony bez jakiegokolwiek rozstrzygnięcia i pomimo braku nakazu prawnego, postanowienie w tej sprawie powinno poprzedzać orzekanie o istocie sprawy.

Dalej WSA podniósł, że istotą sprawy w przedmiocie zarzutu przedawnienia było ustalenie, czy decyzja z dnia (...) r. stanowiła decyzję, o której mowa a art. 24 ust. 5f ustawy systemowej. Jednocześnie rzeczą organów było ustalenie tej okoliczności, gdyż w sytuacji stwierdzenia, że powołana decyzja nie ma charakteru decyzji zawieszającej bieg terminu przedawnienia należności nią objęte przedawniłyby się w dniu 1 stycznia 2017 r. W ocenie Sądu, organy rozstrzygające sprawę pominęły ocenę tej kwestii podnosząc jednocześnie, że decyzja ta stanowiła "decyzję określającą zadłużenie" co nie musi oznaczać decyzji z art. 24 ust. 5f wskazanej ustawy. Organy rozstrzygające sprawę, w tym organ odwoławczy, nie dokonały zatem rzetelnej oceny decyzji mającej wpływ na bieg terminu przedawnienia, a jednocześnie w aktach sprawy brak jest tej decyzji oraz informacji co do skuteczności wniesionego od niej odwołania, co doprowadziło do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. nakazujących wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wyczerpujące zebranie oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Odnosząc się do zarzutu wykonania i wygaśnięcia obowiązku co do składek za okres 04/2012 do 06/2012 ze wskazaniem, że były dokonane w dniach 30 grudnia 2014 r. i 30 grudnia 2015 r. i kolejności zarachowania tych wpłat w sytuacji, gdy z woli dłużnika (o czym świadczy tytuł przelewu), przekazane były na zaspokojenie należności głównej, a nie ubocznej w postaci odsetek, Sąd wskazał, że był to zarzut nieuzasadniony.

Sąd uchylając zaskarżone postanowienie wskazał, że organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozpatrzy ją co do istoty, odniesie się merytorycznie do podniesionych z art. 33 ustawy egzekucyjnej zarzutów, a nadto oceni zasadność wystąpienia okoliczności z art. 24 i art. 25 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej.

2.6. Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) DIAS uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W związku z wnioskiem zawartym w zarzutach z dnia (...) r. dotyczącym wyłączenia pracowników ZUS w C., Dyrektor pismem z dnia (...) r. wezwał zobowiązaną do wyjaśnienia wskazanych w piśmie okoliczności, które miałyby uzasadniać wyłączenie od rozpoznania zarzutów pracowników ZUS w C. oraz organu tj. Dyrektora.

Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) organ egzekucyjny odmówił wyłączenia pracowników ZUS oraz organu. Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor ZUS odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez skarżącą oraz umorzył postepowanie w części dotyczącej zarzutów wycofanych pismem z dnia 30 marca 2017 r.

2.7. W wyniku rozpoznania zażalenia postanowieniem z dnia (...) roku nr (...) DIAS uchylił w całości zaskarżone postanowienie Dyrektora z dnia (...) r. nr (...) i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor:

- odmówił uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej pismem z dnia 6 marca 2017 r. (uzupełnionego pismem z dnia 30 marca 2017 r.) tj. wykonania i wygaśnięcia obowiązku określonego w tytułach wykonawczych o nr (...), (...), (...), (...), (...), którego zakres w przedmiocie zarzutu został ograniczony do składek za okres 04/2012 do 06/2012;

- odmówił uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej pismem z dnia 6 marca 2017 r. (uzupełnionego pismem z dnia 30 marca 2017 r.) tj. przedawnienia należności określonych w tytułach wykonawczych o nr (...) i (...) tj. składek za okres od 2008 r. do 2009 r. oraz przedawnienia roszczenia odsetkowego od należności określonych w tytułach wykonawczych o nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...);

- odmówił uwzględnienia zarzutu zgłoszonego przez na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej: ustawa egzekucyjna) pismem z dnia 6 marca 2017 r. (uzupełnionego pismem z dnia 30 marca 2017 r.) tj. niespełnienia w tytułach wykonawczych o nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej tj. niewskazanie daty, do której może być dochodzona należność;

- umorzył postepowanie w części dotyczącej rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych przez skarżącą na podst. art. 33 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej pismem z dnia 6 marca 2017 r., tj. braku doręczenia upomnienia zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym do tytułu wykonawczego nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) w zw. z wycofaniem przez zobowiązaną tego zarzutu pismem z dnia 30 marca 2017 r.

- umorzył postepowanie w części dotyczącej rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, pismem z dnia 6 marca 2017 r. tj. wygaśnięcia obowiązku określonego w tytułach wykonawczych o nr (...), (...), którego zakres został ograniczony do składki za 07/2012 r. wskutek zapłaty w związku z wycofaniem tegoż zarzutu pismem z dnia 30 lutego 2017 r.

2.8. W zażaleniu na postanowienie z dnia (...) r. nr (...) skarżąca zarzuciła:

1) obrazę przepisów. prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 63 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1a oraz art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17.02.2005 o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne poprzez odmowę nadania biegu pismu, które zostało prawidłowo doręczone do organu administracji publicznej,

b) art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozważenie podniesionych okoliczności uzasadniających wyłączenie pracowników i oparcie postanowienia w tym przedmiocie wyłącznie na art. 24 § 1 k.p.a.,

2) zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 24 ust. 5b w zw. z art. 24 ust. 5f ustawy systemowej przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że decyzja z dnia (...) r. mieściła się w dyspozycji art. 24 ust. 5f powołanej ustawy a tym samym spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia a w konsekwencji uznanie, że doszło do przedawnienia należności składkowych za okres 2008-2009.

2.9. Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Rozpatrując zażalenie, organ wskazał na treść. art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej, w którym zawarty jest zamknięty katalog przesłanek uzasadniających wniesienie zarzutów w postępowaniu. egzekucyjnym. Następnie organ, po dokonaniu analizy dotychczasowego przebiegu postępowania, rozpoznał zarzuty podniesione w zażaleniu na postanowienie z dnia (...) r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 63 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1a oraz art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji wskazał, że zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy o informatyzacji. Przytoczył także treść art. 16 ust. 1a oraz art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji.

Zdaniem DIAS organ egzekucyjny zasadnie nie uwzględnił pisma z dnia 21 października 2018 r. wniesionego przez platformę ePUAP, gdyż pismo powinno być doręczone na właściwą skrzynkę ESP ZUS, a zatem pismo nie mogło zostać uwzględnione jako odpowiedź na wezwanie organu egzekucyjnego z dnia (...) r. Podanie złożone za pomocą środków komunikacji elektronicznej winno zostać złożone za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej (ESP) organu administracji, bowiem właściwą ESP ZUS jest Portal Usług Elektronicznych (PUE). Organ wskazał, że od 2 lipca 2018 r. podania składane przez osoby fizyczne drogą elektroniczną powinny być wnoszone przez portal PUE. Konto na ePUAP jednostki ZUS nie stanowi skrzynki podawczej w rozumieniu przepisów ustawy o informatyzacji. Organ podkreślił także, że zobowiązana została poinformowana o warunkach organizacyjno-technicznych doręczania dokumentów elektronicznych do ZUS w piśmie z dnia 22.20.2018

Odnosząc się do zarzutów związanych z art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. DIAS wskazał, że pismem z dnia (...) r. nr (...) wezwano stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez wskazanie, jakie okoliczności wskazane w piśmie z dnia 21 października 2018 r. nieuwzględnione przez organ egzekucyjny, a istotne z punktu widzenia okoliczności wyłączających pracownika i organ egzekucyjnego, skarżąca podnosi. Skarżąca potwierdziła odbiór pisma 7 maja 2019 r., jednakże nie udzieliła odpowiedzi. W dniu 19 czerwca 2019 r. stawiając się w siedzibie organu I instancji, także nie przedstawiła nowych okoliczności.

Wobec powyższego uznać należy, że Dyrektor prawidłowo przed wydaniem postanowienia w dniu (...) r. wydał postanowienie z dnia (...) r. w którym powołując się na art. 24 i 25 k.p.a., wyczerpująco odniósł się do okoliczności podniesionych w pismach z dnia 6 marca 2017 r. i 30 marca 2017 r. Skarżąca nie podniosła okoliczności faktycznych uprawdopodabniających istnienie przyczyn wyłączenia pracownika organu oraz których istnienie może wywołać wątpliwości co do bezstronności. Zdaniem brak było okoliczności przemawiających za wyłączeniem w zakresie wnioskowanym przez stronę.

W dalszej kolejności DIAS powołał się na treść art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, a następnie wskazał, że z dniem 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców - zmieniającego treść art. 24 ust. 4 ustawy systemowej skrócony został okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Bieg przedawnienia spornych należności rozpoczął się 1 stycznia 2012 r., a więc kluczowe znaczenie ma art. 27 ustawy regulujący zagadnienia intertemporalne. Zgodnie z jego ust. 1 do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg terminu przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. i wedle tego do należności składkowych nieprzedawnionych przed 1 stycznia 2012 r. ma zastosowanie termin 5 letni z tym, że nie liczy się on od daty ich wymagalności, lecz od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od zasady stanowi ust. 2 przywołanego przepisu, zgodnie z którym jeśli przedawnienie rozpoczęte przed 01.01.2012 nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5- lub 10-letniego zależy od tego, który upłynie wcześniej. Oznacza to, że składki za okres sierpień, wrzesień październik, listopad grudzień 2008 r. ulegają przedawnieniu odpowiednio we wrześniu, październiku, listopadzie, grudniu 2018 r. oraz w styczniu 2019 r., składki za styczeń, luty, marzec 2009 r. ulegają przedawnieniu odpowiednio w lutym, marcu kwietniu 2019 r. Założenie to ma charakter warunkowy. Zakłada ono, że rozwiązanie z art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców jest korzystniejsze, a po drugie że nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Dalej organ argumentował, że bieg terminu przedawnienia zawiesza się w przypadku wydania przez zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu do dnia wszczęcia postępowania do dnia, w który decyzja stała się prawomocna. Dalej organ omówił art. 24 ust. 5f ustawy systemowej wskazując, że wedle tego przepisu zawieszenie biegu zależy od wszczęcia postępowania o podstaw wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia i następuje z momentem wydania tej decyzji, a prawomocność decyduje o zakończeniu zawieszenia, tzn. że wydanie przez organ rentowy decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia rozpoczyna zawieszenia biegu termin przedawnienia składek objętych tą decyzją i stan ten kończy się z dniem jej uprawomocnienia. Można więc stwierdzić, że przedawnienie następuje tylko przed wydaniem decyzji wszczynającej postepowanie o ustalenie podstawy wymiaru lub obowiązku ich opłacenia. Powyższe nie miało miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem przedawnienie nie nastąpiło przed wydaniem decyzji.

Pismem z dnia 30 stycznia 2013 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania zmierzającego do ustalenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek. W dniu (...) r. organ wydał decyzję, od której nie wniesiono odwołania i stała się ona prawomocna z dniem 26 kwietnia 2013 r. Decyzja ta ma - zdaniem organu - charakter decyzji, o jakiej mowa w art. 24 ust. 5f.

3. Postępowanie przed Sądem I instancji.

3.1. W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 63 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1a oraz art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji poprzez odmowę nadania biegu pismu, które zostało prawidłowo doręczone organowi;

2) art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozważenie podniesionych okoliczności uzasadniających wyłączenie pracowników w piśmie wniesionym za pośrednictwem platformy ePUAP i oparcie postanowienia w tym przedmiocie wyłącznie na art. 24 § 1 k.p.a.;

3) art. 143 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nieodniesienie się do zarzutów sformułowanych wobec rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie pracowników i organu poprzestając wyłącznie na stwierdzeniu, iż postanowienie było prawidłowe i tym samym na objęcie skarżonego postanowienia kontrolą instancyjną;

4) art.

24 ust. 5b w zw. z art. 24 5f ustawy systemowej w zw. z art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców oraz aprobatę błędnego ich zastosowania przez organ pierwszej instancji, i przyjęcie że decyzja z dnia (...) r. mieściła się w dyspozycji art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, a tym samym spowodowała przerwanie biegu terminu przedawnienia należności składkowych za okres 2008-2009 i utrzymanie w mocy postanowienia naruszającego prawo.

Skarżąca, stawiając powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora oraz o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Wskazała także, że w przypadku niestwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa procesowego mającego wpływ na wynik postępowania, wnosi o zobowiązanie organu do wydania postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne w zakresie należności z lata 2008-2009. Ponadto, skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy tryb uproszczonym oraz o zasądzenie od organu zwrotu poniesionych kosztów.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że stanowisko organu, iż skrzynka ePUAP nie jest dopuszczalną metodą wnoszenia podań nie znajduje przekonującego usprawiedliwienia w przepisach, w tym w k.p.a. Obowiązkiem organu jest posiadanie skrzynki podawczej w platformie ePUAP a obwieszczenia Prezesa ZUS nie mogą w tej kwestii zmieniać przepisów ustawy, a nadto też nie są one powszechnie obowiązującym źródłem prawa. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje nieuwzględnienia pisma czy pozostawienie go bez jakiejkolwiek reakcji ze strony organu.

Skarżąca podniosła także, że nie ma zastrzeżeń co do sposobu liczenia terminu przedawnienia przedstawionego przez organy, ale uważa że termin zakończył swój bieg 1 stycznia 2012 r. i wierzytelności z tytułów wykonawczych za składki na ubezpieczenie zdrowotne za lata 2008-2009 są przedawnione. Nie ma, jej zdaniem, zastosowania przepis art. 24 ust. 5f ustawy systemowej.

Wnosząca skargę zarzuciła także organowi pobieżną analizę decyzji z dnia (...) r. Decyzja ta ustala wysokość należności z tytułu składek i nie należy do kategorii określonych w art. z 24 ust. 5f ustawy systemowej. Skarżąca wskazała także, że wykładnia językowa przepisu nie może być prowadzona w oderwaniu od art. 7a § 1 k.p.a. Przepisu tego nie można, w jej ocenie, interpretować rozszerzająco na wszystkie decyzje wydawane przez ZUS.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ odniósł się do postawionych zarzutów, podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Na wstępie wskazać przyjdzie, że zarówno organ jak i Sąd działa w granicach związania prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 9 maja 2018 r. I SA/Gl 1239/17. Przypomnieć należy, że w wyroku tym stwierdzono, że istotą sprawy w przedmiocie zarzutu przedawnienia było ustalenie, czy decyzja z dnia (...) r. stanowiła decyzję, o której mowa w art. 24 ust. 5f ustawy systemowej.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

4.4. Przystępując do rozważań nad legalnością zaskarżonego postanowienia wskazać w pierwszej kolejności należy na treść art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej, który zawiera enumeratywne wyliczenie przyczyn, mogących stanowić podstawę prawną zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. I tak zgłoszony przez skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku mieści się w punkcie 1 art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

W tych ramach wskazać należy, że w świetle art. 24 ust. 5f ustawy systemowej w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegający ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Z dniem 1 stycznia 2012 r., na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców - zmieniającego treść art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, skrócony został okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Ponieważ bieg przedawnienia spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 27 powyższej ustawy regulujący zagadnienia intertemporalne. Zgodnie z jego ust. 1, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 2 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zatem zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 przywołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5-letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub 10 - letniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Oznacza to, że składki na ubezpieczenie zdrowotne za sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2008 r. ulegają przedawnieniu odpowiednio we wrześniu, październiku, listopadzie, grudniu 2018 r. i styczniu 2019 r. Składki na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń, luty, marzec 2009 r. ulegają przedawnieniu odpowiednio w lutym, marcu, kwietniu 2019 r. Założenie to ma charakter warunkowy. Zakłada ono po pierwsze, że dla wnioskodawcy korzystniejsze jest rozwiązanie określone w art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (art. 27 ust. 1 tej ustawy prowadzi do wniosku, że 5-letni okres przedawnienia skończy się w styczniu 2017 r.), a po drugie, że nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia.

Sąd podziela pogląd Dyrektora, że w obowiązującym stanie prawnym istnieją konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu przedawnienia.

W rozpoznawanej sprawie znaczenie ma art. 24 ust. 5f ustawy, który przewiduje instytucję wstrzymująca bieg przedawnienia ze względu na zdarzenia powstałe przed "podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek" (w rozumieniu art. 24 ust. 5b ustawy systemowej). Bieg terminu przedawnienia zawiesza się w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek łub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

W orzecznictwie podkreśla się, że art. 24 ust. 5f ustawy systemowej łączy zawieszenie biegu terminu przedawnienia z wszczęciem postępowania o podstawę wymiaru składek łub obowiązek ich opłacenia i następuje z momentem wydania decyzji w tym przedmiocie, zaś prawomocność decyzji decyduje wyłącznie o zakończeniu stanu zawieszenia. Przedawnienie składek następuje tylko wtedy, jeśli nastąpiło ono przed wydaniem decyzji wszczynającej postępowanie o ustalenie podstawy wymiaru składek lub obowiązku ich opłacenia (wyrok SN z dnia 29 maja 2013 r., I UK 613/12, OSNP 2014, Nr 3, poz. 44, wyrok SN z dnia 29 stycznia 2007 r., II UK 116/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz. 47, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt III Aua 47/17).

4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, iż z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 30 stycznia 2013 r. organ egzekucyjny zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania zmierzającego do określenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek, które zostało doręczone (...) r. Zawiadomienie o zakończeniu postępowania z dnia (...) r. doręczono w trybie doręczenia zastępczego zgodnie z art. 44 k.p.a., w dniu 12 marca 2013 r. Z uwagi na nieuregulowanie należności organ wydał decyzję w dniu 20 marca 2013 r., którą doręczył w dniu (...) r. Od tej decyzji nie wniesiono odwołania, stała się zatem prawomocna z dniem 26 kwietnia 2013 r.

Zdaniem Sądu trafnie Dyrektor uznał, że decyzja z dnia (...) r. ma charakter decyzji, o której mowa w przepisie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej skutkującej zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, a regulacja art. 21 o.p. wprowadzająca podział na decyzje ustalające i określające nie znajduje zastosowania do ustawy systemowej z mocy przepisu art. 31 tej ustawy. Z tego ostatniego przepisu wynika, że do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 7a, art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33-33b, art. 38a, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3 i 5, art. 62b § 1 pkt 2 i § 3, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1 i 1a, art. 97a § 1-3, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1-3, art. 107 § 1, 1a, § 2 pkt 2 i 4 i § 3, art. 108 § 1, 3 i 4, art. 109 § 1 w zakresie art. 29, art. 109 § 2 pkt 1, art. 110 § 1, § 2 pkt 2 i § 3, art. 111 § 1-4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1-5, art. 112b-114, art. 115-117, art. 117d, art. 118 § 1 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Mając na uwadze powyższe nie można zatem przyjąć, że

Zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy systemowej (powołanym w zarzutach), bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

4.5. W dalszej kolejności wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi nie nastąpiło naruszenie przepisów art. 63 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1a oraz art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji poprzez odmowę nadania biegu pismu, które zostało prawidłowo doręczone do organu administracji publicznej, a także naruszenie art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozważenie podniesionych okoliczności uzasadniających wyłączenie pracowników w piśmie wniesionym za pośrednictwem platformy ePUAP i oparcie postanowienia w tym przedmiocie wyłącznie na art. 24 § 1 k.p.a.

Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy o informatyzacji.

Art. 16 ust. 1a oraz art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji stanowi, że podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę.

Zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji elektroniczna skrzynka podawcza to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego.

W ocenie Sądu zasadnie organ egzekucyjny nie uwzględnił pisma z dnia 21 października 2018 r. wniesionego przez platformę ePUAP, gdyż pismo winno zostać doręczone na właściwą skrzynkę ESP ZUS. Oznacza to, że pismo to nie mogło zostać uwzględnione jako odpowiedź na wezwanie organu egzekucyjnego z dnia (...) r.

Trafnie także DIAS wskazał, że podanie złożone za pomocą środków komunikacji elektronicznej winno zostać złożone za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej (ESP) organu administracji, bowiem właściwą ESP ZUS jest portal Platforma Usług Elektronicznych (PUE). Portal ten stanowi elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i spełnia wymogi określone w art. 16 ww. ustawy oraz Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzenia i doręczenia dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180). Od 2 lipca 2018 r. podania składane przez osoby fizyczne drogą elektroniczną powinny być wnoszone przez portal PUE. Konto na ePUAP jednostki ZUS nie stanowią skrzynki podawczej w rozumieniu przepisów ustawy o informatyzacji. Informacja dot. warunków organizacyjno-technicznych doręczania dokumentów elektronicznych do ZUS znajduje się na stronie internetowej, o czym zobowiązana została poinformowana przy piśmie z dnia 22 października 2018 r.

Zdaniem Sądu Dyrektor w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Nie doszło zatem do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego.

Z akt sprawy wynika bowiem, że pismem z dnia 18 kwietnia 2019 r. Nr (...) wezwał stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma, poprzez wskazanie jakie okoliczności wskazane w piśmie z dnia 21 października 2018 r., nieuwzględnione przez organ egzekucyjny, a istotne z punktu widzenia okoliczności wyłączających pracownika i organ egzekucyjny, skarżąca podnosi. Co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy, Skarżąca potwierdziła odbiór pisma w dniu 7 maja 2019 r., jednakże nie udzieliła na nie odpowiedzi. Podobnie w dniu 19 czerwca 2019 r. zapoznając się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, nie udzieliła wyjaśnień.

Należy zatem przyjąć, iż prawidłowo organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia w dniu (...) r. wydał postanowienie w dniu (...) r., w którym powołując przepisy art. 24 i art. 25 k.p.a., wyczerpująco odniósł się do okoliczności, które skarżąca podniosła w pismach z dnia 6 marca 2017 r., doprecyzowanych pismem z dnia 30 marca 2019 r. Skarżąca w pismach tych wniosła o wyłączenie od rozpoznania niniejszych zarzutów pracowników ZUS w C. oraz organu - Dyrektora ZUS - z uwagi na to, że pracownicy pozostają ze stroną (ZUS jako wierzyciela) w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki.

Zdaniem Sądu dopuszczalna przepisami prawa sytuacji, w której ten sam organ jest zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym nie może stanowić podstawy do wyłączenia pracownika lub pracowników z przyczyn określonych w przepisach. Tymczasem skarżąca nie podniosła żadnych okoliczności faktycznych uprawdopodobniających istnienie przyczyn wyłączenia pracownika organu, których istnienie może wywołać wątpliwości co do bezstronności. Uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne oraz brak uprawdopodobnienia przez skarżącą przesłanek wyłączenia określonych w art. 24 i art. 25 k.p.a., brak było podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącej.

Uwzględniając powyższe, wskazać należy, iż w zaskarżonym postanowieniu wyjaśniono kwestie odmowy nadania biegu pisma z dnia 21 października 2018 r. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. Należy zauważyć, iż Dyrektor wezwał zobowiązaną do złożenia wyjaśnień nieuwzględnionych przez organ egzekucyjny, a istotnych zdaniem skarżącej z punktu widzenia okoliczności wyłączających pracownika czy organ egzekucyjny. Skarżąca nie przedstawiła żadnych wyjaśnień, do których organ drugiej instancji mógłby się dodatkowo odnieść. Za niezasadny uznać należy zarzut, iż w postanowieniu poprzestano wyłącznie na stwierdzeniu, iż postanowienie było prawidłowe i tym samym nie objęto skarżonego postanowienia kontrolą instancyjną. Nie można wskazywać, iż wadliwie rozpoznano wniosek o wyłączenie, w sytuacji gdy odrębne postanowienie wydane w tym przedmiocie wiązało organ drugiej instancji, a skarżąca nie przedłożyła dodatkowych wyjaśnień, o które Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zwrócił się do strony.

Ponadto należy zwrócić uwagę, iż skarżąca nie kwestionuje faktu, iż ESP ZUS spełnia ustawowe wymogi, nadal także twierdzi, iż decyzja opiewała na składki zarówno zdrowotne jak i społeczne.

4.8. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.