Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1802672

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 16 kwietnia 2015 r.
I SA/Gl 1124/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ.

Sędziowie: NSA Przemysław Dumana, WSA Bożena Pindel (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) r. (...) Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 64c § 3 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.; dalej: u.p.e.a. lub ustawa egzekucyjna) - po rozpatrzeniu zażalenia J. P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia (...) r. Nr (...) o odmowie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami od dnia ich pobrania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia (...) r. Nr (...) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego J. P. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia (...) r. W toku postępowania na podstawie zawiadomień z dnia 21 października 2010 r. zajął świadczenie zobowiązanego z ubezpieczenia społecznego i wierzytelności z rachunku bankowego w A, zaś zawiadomieniem z dnia 7 marca 2012 r. zajął prawa majątkowe zobowiązanego w B. Ponadto organ egzekucyjny pięciokrotnie spisał protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego.

Za wykonane czynności egzekucyjne, organ egzekucyjny naliczył opłaty określone w art. 64c § 1 u.p.e.a., jako koszty egzekucyjne, według stawek przyjętych w art. 64 § 1 pkt 2, 4, 14 i § 6 tej ustawy, wynoszące łącznie (...) zł, z czego na dzień 2 stycznia 2014 r. wyegzekwowano koszty w wysokości (...) zł.

Wskutek zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej (skierowanej do świadczenia emerytalnego zobowiązanego), postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) r., sygn. akt I (...) do dalszego jej prowadzenia został wyznaczony został komornik sądowy. Wraz z pismem z dnia 31 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. przekazał całość akt egzekucyjnych komornikowi sądowemu informując, że na konto organu egzekucyjnego należy przekazywać należne od zobowiązanego koszty egzekucyjne.

Zobowiązany pismem z dnia 6 lutego 2014 r., powołując się na art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 oraz art. 64c § 3 u.p.e.a. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o umorzenie egzekucji skierowanej do jego majątku (wycofanie tytułu egzekucyjnego z obrotu prawnego), uchylenie w całości czynności egzekucyjnych i zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami od dnia pobrania do dnia zapłaty włącznie. Większość argumentów obszernego uzasadnienia podania zobowiązany poświęcił decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia (...) r. nr (...) wskazanej w tytule wykonawczym z dnia (...) r. jako podstawa prawna egzekwowanej należności, która jego zdaniem w ogóle nie powinna zostać wydana, bowiem obowiązek stwierdzony tą decyzją nie powstał i nie jest wymagalny. Jedyne zarzuty jakie zobowiązany określił wobec tytułu wykonawczego z dnia (...) r. to brak określenia w nim kwoty, od której należy pobierać odsetki za zwłokę oraz brak podpisu w rubrykach przeznaczonych na potwierdzenie odbioru tytułu wykonawczego, a także adnotacji dotyczącej tej czynności.

W związku z tym, że łączne prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego przejął komornik sądowy Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., jako wierzyciel kosztów egzekucyjnych, ograniczył się do pobranych w toku postępowania kosztów egzekucyjnych, odmawiając ich zwrotu postanowieniem z dnia (...) r.

Omawiając przebieg postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny wymienił czynności egzekucyjne, za które należne są koszty egzekucyjne naliczone w łącznej kwocie (...) zł, a także wskazał przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie których zostały naliczone. Stwierdził także, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, bowiem za te kwestie odpowiada wierzyciel, według którego wystawienie tytułu wykonawczego było zgodne z prawem, a sama egzekucja była prowadzona prawidłowo.

W złożonym zażaleniu pełnomocnik zobowiązanego domagał się jego zmiany poprzez zwrot w całości pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi i obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, który wystawił tytuł wykonawczy z dnia (...) r. nr (...) tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. Pełnomocnik dowodził, w związku z bezpodstawnością wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. decyzji z dnia (...) r. będącej podstawą prawną obowiązku określonego w tytule wykonawczym, że obowiązek zobowiązanego stwierdzony tą decyzją nie powstał. Postanowieniu zarzucił rażące naruszenie przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie z urzędu dopuszczalności egzekucji, przez co rozumie się badanie istnienia negatywnej przesłanki do prowadzenia egzekucji z majątku osoby trzeciej określonej w art. 108 § 4 Ordynacji Podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w dniu 21 września 2010 r., czyli w dacie wystawienia tytułu wykonawczego i w dniu 21 października 2010 r., czyli w dacie wszczęcia egzekucji z majątku zobowiązanego. Jego zdaniem w tej sprawie nie wystąpiła bezskuteczność egzekucji z majątku dłużnika głównego J. P.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia (...) r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wskazał, że postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku zobowiązanego toczyło się na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w R z dnia (...) r., wystawionego na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia (...) r. orzekającą o odpowiedzialności podatkowej J. P. jako nabywcy składnika majątku.

Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych w postaci doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego, wierzytelności z rachunku bankowego w A, prawa majątkowego w B, pięciokrotnego spisania protokołów o stanie majątkowym zobowiązanego, za które naliczył należne na mocy art. 64 u.p.e.a. koszty egzekucyjne, obciążające co do zasady przyjętej w art. 64c § 1 tej ustawy, zobowiązanego. Wyjątek od tej zasady przewiduje § 3 art. 64c, lecz możliwość jego stosowania zależy od wykazania, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, a w przypadku, gdy niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, także wykazanie okoliczności obciążających wierzyciela w tym zakresie. W tej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego z kolei na podstawie pozostającej w obrocie prawnym, ostatecznej i prawomocnej decyzji organu podatkowego z dnia (...) r. Tytuł wykonawczy wydany na podstawie ww. decyzji sporządzony zostały zgodnie z wymogami art. 27 § 1 u.p.e.a. a należności w nim wymienione podlegały egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do zarzucanego przez zobowiązanego (we wniosku z dnia 6 lutego 2014 r.) nieokreślenia w tytule wykonawczym kwoty, od której należy pobierać odsetki za zwłokę, braku podpisu w rubrykach przeznaczonych na potwierdzenie odbioru tytułu wykonawczego oraz adnotacji w przedmiocie tej czynności, organ wyjaśnił, że pozycję 34 części B tytułu wykonawczego (kwota, od której nalicza się odsetki) wypełnia się w przypadku ryczałtu lub zaliczki na podatek, o czym informuje odnośnik nr 5 do tej pozycji tytułu wykonawczego.

Prezentowane stanowisko poparł wyrokami: Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 3020/12 i z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2601/10, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 624/13 i I SA/Gl 670/13 przyjmując, że przez określenie "okaże się", użyte przez ustawodawcę w art. 64c § 3 u.p.e.a. należy rozumieć przypadki, w których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu. Według NSA będzie to stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzą, że tytuł wykonawczy nie powinien być wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego. Organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym (wykonawczym) bada jedynie dopuszczalność egzekucji, nie bada jednak zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej).

W skardze zobowiązany domagał się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia z dnia (...) r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z (...) r. oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił rozstrzygnięciom obu instancji:

I.

naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez:

1)

pominięcie faktów i dowodów wskazanych przez skarżącego w protokole z dnia 6 lutego 2014 r. (po przeglądnięciu akt w Urzędzie Skarbowym w R.) oraz we wniosku z dnia 6 lutego 2014 r. o umorzenie egzekucji i zwrot kosztów postępowania egzekucyjnego, jak też wskazanych w zażaleniu z dnia 22 maja 2014 r., istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii istnienia lub nieistnienia przesłanki z art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej (bezskuteczność egzekucji wobec J. P.).

Według skarżącego, ww. fakty i dowody wskazują na:

- trwanie i możliwość kontynuacji egzekucji do majątku głównego zobowiązanego Pana J. P. (istniejącego majątku), a której zaniechano oraz na

- brak stanu bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 108 § 1 Ordynacji Podatkowej, czy też art. 108 § 4 Ordynacji Podatkowej, potwierdzonego danymi z tytułu wykonawczego przeciwko J. P., nie tylko w dniu 25 sierpnia 2008 r., tj. z chwili orzekania o odpowiedzialności J. P. na podstawie art. 112 § 1 pkt 3 Ordynacji Podatkowej i art. 208 § 1 Ordynacji Podatkowej, ale też według stanu istniejącego w chwili wystawiania przeciwko J. P. tytułu wykonawczego i chwili wszczęcia w dniu (...) egzekucji z jego majątku, a więc danymi istotnymi dla rozstrzygnięcia kwestii bezprawności egzekucji wobec J. P., a w konsekwencji

- dokonanie dowolnych i błędnych ustaleń przez organy obu instancji, powielających wyjaśnienia wierzyciela, iż wystawienie tytułu wykonawczego było zgodne z prawem, a sama egzekucja była prowadzona prawidłowo;

2)

wadliwe ustalenie, że skarżący opiera swoje twierdzenia o bezprawności egzekucji do majątku J. P. na kwestionowaniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z (...) r. i zarzucaniu wydanemu na jej podstawie tytułowi wykonawczemu jedynie braku określenia kwoty, od której należy pobrać odsetki za zwłokę, braku podpisu w rubrykach przeznaczonych na potwierdzenie odbioru tytułu wykonawczego oraz adnotacji w przedmiocie czynności, przez co błędnie zastosowano art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organy obu instancji zaniechały bowiem ustalenia winy Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w skierowaniu decyzji z (...) r. do egzekucji i winy Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji mimo, iż treść określonego tą decyzją obowiązku podatkowego J. P. nie pozwalała, wbrew wywodom organu odwoławczego, na wystawienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. tytułu wykonawczego zgodnie z treścią obowiązku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.;

3)

obrazę art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że niedopuszczalne na etapie egzekucji wobec J. P. jest badanie stanu bezskuteczności egzekucji wobec J. P., bowiem stanowiłoby ono badanie zasadności i wymagalności zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

II.

obrazę norm z art. 64c § 4 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię desygnatów nazw takich: "niezgodności z prawem wszczętej" czy "prowadzonej egzekucji", "okaże się" i - w konsekwencji - przez ograniczenie możliwości zastosowania tego przepisu tylko do takich przypadków bezprawności, która po pobraniu kosztów od egzekwowanego zostanie "uznana za bezprawną" i to "w odrębnym orzeczeniu właściwego organu".

Potwierdzając w uzasadnieniu słuszność tez wyroków sądów administracyjnych powołanych w zaskarżonym postanowieniu, iż kwestia zgodności z prawem decyzji wymiarowej jest odrębną sprawą od kwestii zgodności z prawem egzekucji w rozumieniu art. 64c § 4 u.p.e.a. skarżący wyjaśnił, że zaprezentowane w nim stanowisko o konieczności uzyskania przez dłużnika po pobraniu kosztów egzekucyjnych, prejudykatu stwierdzającego bezprawność prowadzenia wobec niego egzekucji, nie znajduje uzasadnienia w literalnym brzmieniu tego przepisu, który nie ogranicza czasu zaistnienia, jak i czasu stwierdzenia bezprawności egzekucji.

Według skarżącego dopiero w chwili ściągnięcia kosztów egzekucyjnych może być badana kwestia bezprawności wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Stwierdził również, że egzekucja nie mogła być prowadzona w oparciu o tytuł wykonawczy Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia (...) r., bowiem zawierał on obowiązek zapłaty kwoty o (...) większej niż ta, jaką można by ustalić na podstawie decyzji podatkowej z dnia (...) r.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej odnosząc się do założeń art. 26 § 1 i § 2, art. 27 i art. 29 § 1 u.p.e.a. Przepisy te dowodzą, że za wystawienie i przesłanie tytułu wykonawczego do wykonania przez właściwy organ egzekucyjny odpowiedzialny jest wyłącznie wierzyciel. Wierzycielem zaległości podatkowych dochodzonych przymusowo od zobowiązanego był Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., zatem to ten organ ponosi odpowiedzialność za wystawienie i przekazanie tytułu wykonawczego z dnia (...) r. obejmującego zaległości podatkowe do realizacji właściwemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T.

Tytuł wykonawczy zawierał wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 27 ustawy egzekucyjnej, w tym także kwestionowaną w skardze wysokość podlegającego egzekucji obowiązku, zatem dopuszczalność egzekucji wykazanego w nim obowiązku podatkowego nie nasuwała wątpliwości. Zdaniem organu nie było podstaw do odmowy przeprowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego.

Według informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie podatkowe, zakończone zostało ostateczną decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego w ramach jego odpowiedzialności podatkowej jako nabywcy majątku od podatnika i było ono wymagalne do dnia 2 grudnia 2013 r. Skoro zatem będący organem egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. nadał tytułowi wykonawczemu z dnia (...) r. klauzulę skierowania go do egzekucji w dniu 21 października 2010 r. i w tym dniu dokonał pierwszych czynności egzekucyjnych w postaci doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zajęcia rachunku bankowego i świadczenia w ZUS, a zakończył je w dniu 21 grudnia 2012 r. spisaniem ostatniego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego przed przekazaniem akt komornikowi sądowemu, to naliczył opłaty za wszystkie czynności egzekucyjne podjęte w tym postępowaniu egzekucyjnym, zagwarantowane organowi egzekucyjnemu w art. 64 ustawy egzekucyjnej. Te opłaty, w myśl art. 64c § 1 u.p.e.a. stanowią koszty egzekucyjne i obciążają co do zasady przyjętej w tym przepisie zobowiązanego.

Odnosząc się w tym kontekście do zarzucanej w skardze obrazy art. 64c § 4 u.p.e.a. (powinno być art. 64c § 3) ponownie odwołał się do wskazanych w zaskarżonym postanowieniu wyroków.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie było objęte postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego w T.) odmawiające zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami od dnia ich pobrania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.) z dnia (...) r. Nr (...).

Skarżący we wniosku z dnia 6 lutego 2014 r. domagał się umorzenia egzekucji, wycofania tytułu egzekucyjnego z obrotu prawnego i zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami od dnia ich pobrania do dnia zapłaty.

Z akt sprawy wynika, że wskutek zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej (skierowanej do świadczenia emerytalnego zobowiązanego), postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) r., sygn. akt (...), do dalszego jej prowadzenia został wyznaczony został komornik sądowy. Postanowieniem z dnia (...) r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. M. Z. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania wobec podmiotu głównego, które było wymagalne do dnia 2 grudnia 2013 r. Ponadto wierzyciel wyjaśnił, że tytuł egzekucyjny wycofano z obrotu prawnego na podstawie wniosku wierzyciela z dnia 29 stycznia 2014 r. skierowanego do komornika sądowego (pismo wierzyciela z dnia 25 marca 2014 r. kierowane do organu egzekucyjnego oraz z dnia 31 marca 2014 r. kierowane do zobowiązanego).

Poza sporem było, że w toku prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania zostały naliczone koszty prowadzonej egzekucji w łącznej wysokości (...) zł. W okresie od dnia 29 października 2010 r. do dnia 3 czerwca 2013 r. organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego) ściągnął kwotę (...) zł, zaś komornik sądowy w okresie od dnia 30 sierpnia 2013 r. do dnia 2 stycznia 2014 r. dodatkowo przekazał kwotę (...) zł.

Poza sporem było także, że skarżący w dniu 6 lutego 2014 r. złożył wniosek w sprawie kosztów egzekucyjnych, zaś z pisma wierzyciela wynika, że w dniu 31 stycznia 2014 r. zostało umorzone przez komornika sądowego postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. W myśl art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej żądanie, o którym mowa w § 7 nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Zatem wniosek skarżącego został złożony w terminie.

Skarżący domagając się zwrotu kosztów egzekucji podniósł zarzuty dotyczące naruszenia:

- art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej podnosząc, że zarówno w dacie wydania decyzji (w dniu (...) r.) jak również w dacie wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji nie została stwierdzona bezskuteczność egzekucji przeciwko dłużnikowi głównemu J. P., co w jego ocenie czyniło niemożliwym podjęcie czynności egzekucyjnych wobec niego,

- art. 29 § 1 i art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., bowiem organy zaniechały ustalenia winy Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w skierowaniu decyzji z (...) r. do egzekucji i winy Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji mimo, że treść określonego tą decyzją obowiązku podatkowego zobowiązanego nie pozwalała na wystawienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. tytułu wykonawczego,

- art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię.

Odnosząc się do pierwszego z ww. zarzutów należy wyjaśnić, że postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku zobowiązanego toczyło się na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia (...) r., wystawionego na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia (...) r. orzekającą o odpowiedzialności podatkowej skarżącego, jako nabywcy składnika majątku, za zaległości podatkowe J. P. Podstawą prawną wydanej decyzji był art. 108 § 1 i art. 112 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Sąd z urzędu stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 3 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 501/11 oddalił skargę J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia (...) r. sprawie orzeczenia odpowiedzialności skarżącego jako nabywcy majątku za zaległości podatkowe J. P. Ten sam Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 3 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 500/11 oddalił także skargę J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia (...) r.

Natomiast prawomocnym wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1231/13 (wymienione wyroki dostępne są w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.) WSA w Krakowie oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. odmawiającej stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia (...) r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na skarżącego stanowił obowiązujący w dacie wydania tej decyzji przepis rangi ustawowej tj. art. 112 § 1 pkt 3 w związku z art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 112 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stanowił, że nabywca składników majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą wymienionych w § 2, jeżeli ich wartość jednostkowa w dniu zbycia wynosi co najmniej 15.000 zł - odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Składniki majątku związane z prowadzoną działalnością stanowią aktywa trwałe w rozumieniu przepisów o rachunkowości, z wyłączeniem należności długoterminowych, udzielonych pożyczek i długoterminowych rozliczeń międzyokresowych (art. 112 § 2 Ordynacji podatkowej). W ostatecznej decyzji z dnia z dnia (...) r. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania J. P.

Taki stan sprawy z kolei uzasadniał wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego z dnia (...) r., który został przekazany do właściwego organu egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z cytowanego unormowania wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05; Lex nr 280453).

Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zastosowanych środkach egzekucyjnych zostały doręczone skarżącemu w dniu 27 października 2010 r. Odpis doręczonego skarżącemu tytułu wykonawczego zawierał pouczenie o prawie zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni (zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). W myśl art. 33 ustawy egzekucyjnej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 listopada 2014 r.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogło być:

1)

wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2)

odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3)

określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4)

błąd co do osoby zobowiązanego;

5)

niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6)

niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7)

brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8)

zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9)

prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10)

niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W ramach instytucji zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, uregulowanej w art. 33 u.p.e.a., ustawodawca przewidział wypowiedź wierzyciela, co do zgłoszonych zarzutów, nadając jej sformalizowaną formę zaskarżalnego i poddanego kontroli sądowej postanowienia. Skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia zarzutów, z tych względów na obecnym etapie postępowania utracił możliwość skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. jak również art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej.

Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Organ nie jest także upoważniony do badania zasadności i wymagalności istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ze względu na odmienność postępowania egzekucyjnego i postępowania prowadzonego w celu merytorycznego rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, a więc nie występuje możliwość zbadania wymagalności obowiązku, podlegającego egzekucji.

Zgodnie ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o zwrot kosztów egzekucyjnych wskazać należy, że zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji sformułowaną w art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej koszty te obciążają zobowiązanego. Zasadność takiej regulacji nie budzi żadnych wątpliwości, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków. Zatem koszty egzekucyjne są następstwem i konsekwencją konieczności wszczęcia przeciwko zobowiązanemu przymusu egzekucyjnego. Przedstawiona zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych. Jeden z wyjątków od powyższej zasady został sformułowany w art. 64c § 3 u.p.e.a. Zgodnie z ww. przepisem jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu. Koszty egzekucyjne w takim przypadku ponosi organ egzekucyjny, wierzyciel lub organ wykonujący.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wywodzi się, że przez określenie "okaże się" należy rozumieć takie przypadki, których niezgodność z prawem zostanie stwierdzona orzeczeniem, właściwego organu. Będzie to stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy nie powinien zostać wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 750/09 oraz z dnia 16 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3125/06). Zatem do stwierdzenia powyższej okoliczności powinno dojść w innymi postępowaniu, niż to, którego przedmiotem jest sprawa kosztów egzekucyjnych. W tym ostatnim postępowaniu organ egzekucyjny jedynie bada, czy zapadło rozstrzygnięcie stwierdzające wszczęcie i prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem. Pogląd taki znalazł akceptację także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2025/12 opubl. Lex nr 1512624 i przywołany tam wyrok z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 167 i 168/09). W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że nie można zaakceptować stanowiska, iż organ egzekucyjny w ramach postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych ma obowiązek poczynić ustalenia w zakresie prawidłowości postępowania egzekucyjnego, począwszy od jego wszczęcia aż do jego zakończenia. Rolą organu wydającego postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych jest sprawdzenie, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało wydane postanowienie, które powoduje wyłączenie odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne, czyli postanowienie, z którego wynika, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem; wydając postanowienie w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny nie bada więc, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Skarżący nie powołał się na żadne postanowienie, które stwierdzałoby, że egzekucja została wszczęta i była prowadzona niezgodnie z prawem. Nie przedstawiono żadnego takiego rozstrzygnięcia, wydanego w następstwie wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skargi na czynności egzekucyjne względnie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skoro tak, to rozstrzygając kwestię kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny, po pierwsze, nie był uprawniony do samodzielnego badania, czy egzekucja była wszczęta i prowadzona niezgodnie z prawem oraz, po drugie, nie mógł uznać tej przesłanki za spełnioną.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.