Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1976454

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 8 lutego 2016 r.
I SA/Gl 1101/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Organiściak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. w kwestii wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. K. (dalej "skarżąca") z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi.

Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 11 stycznia 2016 r.

Wnioskiem z dnia 18 stycznia 2016 r., nadanym w tym samym dniu, skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie skarżącej uchybienie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów jest przez nią niezawinione.

Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika, że skarżąca uzgodniła z reprezentującym ją w niniejszym postępowaniu profesjonalnym pełnomocnikiem, że będzie ubiegać się o zwolnienie od opłaty od skargi. Niezwłocznie po otrzymaniu wezwania pełnomocnik przygotował wniosek o zwolnienie od kosztów. Wniosek ten, wysłany "pocztą emailową", nie dotarł do skarżącej z przyczyn technicznych i w konsekwencji nie został złożony.

Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z kosztów postępowania sądowego, "w tym obowiązku uiszczenia wpisu sądowego".

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Stosownie z kolei do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla skarżącej interpretację, trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu - brak wiedzy o niezłożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy - ustała z dniem doręczenia odpisu postanowienia z dnia 21 grudnia 2015 r., czyli w dniu 11 stycznia 2016 r. Wniosek zaś został złożony w dniu 18 stycznia 2016 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 p.p.s.a.

Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059).

Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, publ. Lex 42023). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego.

Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Tymczasem za takie nie mogą być uznane, w ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez stronę we wniosku z dnia 18 stycznia 2016 r. Przypomnieć należy, że strona podniosła, iż z przyczyn technicznych nie dotarł do niej przygotowany przez jej pełnomocnika i przesłany drogą elektroniczną wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Zdaniem Sądu stwierdzenie, że pełnomocnik skarżącej przygotował wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i przesłał go pocztą elektroniczną do skarżącej, nie stanowi dowodu, iż były wykonywane czynności zmierzające do zachowania terminu do uiszczenia wpisu. Przede wszystkim skarżąca, poza powołaniem się na "przyczyny techniczne", nie uprawdopodobniła, by poza pocztą elektroniczną nie miała innych możliwości kontaktu z pełnomocnikiem, np. rozmowa w kancelarii, telefon, faks. Również jej pełnomocnik, poza przesłaniem wniosku drogą elektroniczną, nie wykazał, aby próbował przedsięwziąć inne kroki zmierzające do skontaktowania się ze skarżącą, np. w formie kontaktu telefonicznego, celem ustalenia, czy otrzymała przygotowany przez niego wniosek. Tym samym w ocenie Sądu nie zachowano niezbędnego w rozpatrywanych okolicznościach sposobu komunikowania się. Zaznaczyć wreszcie trzeba, że pełnomocnik skarżącej zaniechał jakiejkolwiek inicjatywy zmierzającej do ustalenia stanu sprawy. Miał on przecież świadomość, że sprawa jest w toku, a zatem winien tak zorganizować działania, aby złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w Sądzie w terminie. Pełnomocnik ograniczył się zaś jedynie do przesłania wniosku do skarżącej, nie sprawdzając nawet, czy został on skarżącej doręczony. W związku z powyższym Sąd nie może stwierdzić, że pełnomocnik podjął wszelkie możliwe działania, ażeby usunąć przeszkodę, jaką był brak kontaktu. Pełnomocnik nie podjął więc największego w danych okolicznościach wysiłku w celu usunięcia tej przeszkody. Na uchybienie terminu w sposób zawiniony wpływa zatem okoliczność, że pełnomocnik skarżącej nie poczynił ze stroną uzgodnień celem ustalenia, czy otrzymała ona przygotowany przez niego wniosek. Należyta staranność, będąca - jak wyżej wskazano - kryterium oceny zachowania strony i jej pełnomocnika, polega na zapobiegliwym przygotowaniu się na okoliczności wyjątkowe, których skutki mogą być kontrolowane przez starannie działający podmiot.

Podkreślić należy, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych okoliczność nieotrzymania z przyczyn technicznych korespondencji przesłanej do strony przez jej pełnomocnika drogą elektroniczną nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 1580/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto zgodnie z orzecznictwem ewentualne problemy komunikacyjne w kontaktach pełnomocnika z mocodawcą nie stanowią przesłanki braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt OZ 109/04, ONSA WSA 2004, Nr 1, poz. 2, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2004 r., sygn. akt III SA 3211/03, niepubl.). Zaakcentować też trzeba, że zakłócenia w kontakcie pełnomocnika z mocodawcą mogą stanowić przesłankę przywrócenia terminu tylko wówczas, gdy nie są zawinione przez którąkolwiek z tych osób, a w omawianej sprawie okoliczność taka nie została w najmniejszym stopniu uprawdopodobniona.

Reasumując - brak winy, będący przesłanką przywrócenia terminu, związany z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej przez pełnomocnika strony - w ocenie Sądu - nie został uprawdopodobniony. Przy dołożeniu należytej staranności można było dopełnić obowiązków i złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w wymaganym terminie. Należy zauważyć, że w przypadku, gdy osoba reprezentowana jest przez pełnomocnika, wina tego pełnomocnika w uchybieniu terminu obciąża samą stronę.

W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.