Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2507644

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 21 maja 2018 r.
I SA/Gl 1039/17
Charakter prawny skargi na czynności egzekucyjne.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.).

Sędziowie WSA: Wojciech Gapiński, Anna Tyszkiewicz-Ziętek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2018 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 54 § 5 w zw. z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm., dalej "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...) r. nr (...) o oddaleniu skargi A Sp. z o.o. w K. (dalej "Spółka" lub "skarżąca") na czynności zabezpieczające dokonane zawiadomieniami z dnia (...) r. nr (...) oraz (...).

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną.

Dyrektor Izby Celnej w S., działając jako wierzyciel, wystawił w dniach 4 i 5 marca 2016 r. wobec Spółki zarządzenia zabezpieczenia (ZZ-1) od nr: (...) do (...) oraz od (...) do (...), po czym skierował je do Naczelnika Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w S., celem realizacji. Podstawą ich sporządzenia były decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia (...) r. od nr (...) do nr (...).

Odpisy ww. zarządzeń zabezpieczenia zostały doręczone Spółce w dniu 11 sierpnia 2016 r. wraz zawiadomieniem organu egzekucyjnego z dnia (...) r. nr (...) o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S. A. w W. Zawiadomienie powyższe doręczone zostało bankowi w dniu 18 sierpnia 2016 r. W odpowiedzi na ww. zajęcie zabezpieczające bank wskazał, że na rachunkach Spółki brak jest środków i rachunek Spółki nie wykazuje obrotów od dnia 12 grudnia 2014 r.

Zawiadomieniem z tego samego dnia o nr (...) organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku C S.A. Zawiadomienie to zostało doręczone Spółce również w dniu 11 sierpnia 2016 r. natomiast bankowi w dniu 16 sierpnia 2016 r. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, iż saldo rachunku na dzień wpływu zawiadomienia zabezpieczającego było zerowe.

Pismami z dnia 23 sierpnia 2016 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargi na dokonane czynności zabezpieczające, wnosząc o ich uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, względnie wstrzymanie prowadzenia postępowania.

Postanowieniem z dnia (...) r. Naczelnik Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w S. oddalił skargę na dokonane czynności zabezpieczające, uznając ją za bezzasadną.

W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanej wniósł o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz zobowiązanej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

a)

błąd w ustaleniach faktycznych wyrażający się w przyjęciu, że zarządzenie zabezpieczenia zawierało wymagane art. 156 § 1 ustawy egzekucyjnej elementy i tym samym nie doszło do naruszenia art. 67 § 2 w zw. z art. 164 § 4 tej ustawy, podczas gdy postanowienie zawierało oczywiste braki w tym zakresie,

b)

błędne zastosowanie art. 54 § 1 w zw. z art. 166b ustawy egzekucyjnej poprzez przyjęcie, że dyspozycja przepisu art. 54 § 1 obejmuje swym zakresem tylko skargi na czynności egzekucyjne i odmówienie na tej podstawie ochrony Spółce, podczas gdy uprawnienie do wniesienia skargi na tej podstawie wynika wprost z treści art. 54 § 1 ww. ustawy,

c)

błędną wykładnię art. 155b § 1 ustawy egzekucyjnej i przyjęcie, że doręczenie odpisu zarządzenia zabezpieczenia jest wystarczające dla spełnienia wymogów formalnych związanych z zabezpieczeniem i wyłącza zastosowanie art. 80 § 3 tej ustawy,

d)

błędną wykładnię art. 80 § 1 w zw. z art. 154 § 7 cyt. ustawy poprzez przyjęcie, że organ nie był zobowiązany do wskazania kosztów egzekucji, podczas gdy obowiązek taki jednoznacznie wynika z przepisów prawa,

e)

oczywiste naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników w wyniku dopuszczenia się licznych uchybień formalnych, a następnie odmówienie ochrony prawnej zobowiązanej,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez zupełne pominięcie interesu zobowiązanej podczas rozstrzygnięcia sprawy i uwzględnienie jedynie interesu społecznego co doprowadziło do dysproporcji, która w państwie prawnym nie może być zaakceptowana.

W uzasadnieniu pełnomocnik zobowiązanej zakwestionował prawidłowość zarządzeń zabezpieczenia, które w jego ocenie zawierały braki formalne, nie wskazując jednak jakiego rodzaju.

Ponadto wskazał, że Spółka winna otrzymać odpis tytułu wykonawczego, a wobec jego niedoręczenia czynności organu są obarczone błędem. Jednocześnie Spółce winny zostać wskazane koszty egzekucyjne. Zdaniem pełnomocnika Spółki pominięty został jej interes, a postępowanie było prowadzone w sposób niebudzący zaufanie do organów administracji. Organ przyjął prymat interesu państwa, a zgłoszone zarzuty formalne zostały niesłusznie oddalone.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach rozpatrując zażalenie na wstępie wskazał, że postępowanie zabezpieczające jest szczególnym postępowaniem, które nie prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, lecz stwarza jedynie prawne gwarancje, że dojdzie w przyszłości do wyegzekwowania obowiązku podatkowego.

W dalszej części uzasadnienia organ zacytował treść art. 166b, art. 54 § 1, art. 164 § 1 pkt 1, § 4, § 5, art. 80 § 1, § 2 i § 3 u.p.e.a. wskazując, że z akt sprawy wynika, iż organ egzekucyjny, działając zgodnie z dyspozycją ostatniego z ww. przepisu, przesłał bankowi zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności pieniężnej zawierające informację o wysokości kwoty podlegającej zajęciu. Zawiadomienie to zawiera wezwanie do dłużnika zajętej wierzytelności. Nadto organ egzekucyjny wysłał zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego także do zobowiązanej. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że zaskarżona czynność zabezpieczająca dokonana została w sposób prawidłowy.

Przywołując następnie treść art. 67 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie dopatrzył się uchybień formalnych w zaskarżonych czynnościach organu egzekucyjnego. Zdaniem organu druk zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339). Ww. zajęcie zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i doręczone zarówno bankowi, jak i zobowiązanej.

Ponadto organ egzekucyjny, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy egzekucyjnej, nie zmierzał bezpośrednio do przymusowego wykonania obowiązku stosując środki zabezpieczające dopuszczalne przez ustawę w postępowaniu zabezpieczającym. Wobec powyższego w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ I instancji zasadnie nie stwierdził uchybień formalnoprawnych, które skutkowałyby uwzględnieniem skargi. Dokonanie zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zażalenia, organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu zabezpieczającym zastosowanie znajduje przepis art. 155b § 1 u.p.e.a. Wskazał przy tym, że w sprawie zarządzenia zabezpieczenia zostały doręczone Spółce w dniu 11 sierpnia 2016 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym rachunku bankowego w B S. A. w W. z dnia 8 sierpnia 2016 r. Brak jest więc podstaw do twierdzenia, że czynności te dokonane zostały z naruszeniem ww. przepisu.

Odnośnie zaś niewskazania wysokości kosztów egzekucyjnych w zawiadomieniach o zajęciach rachunków bankowych organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 154 § 7 u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstają dopiero w momencie przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. W związku z powyższym na przedmiotowych zajęciach zabezpieczających nie mogła być wskazana kwota kosztów egzekucyjnych z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 1a pkt 19 ustawy egzekucyjnej, przez zajęcie zabezpieczające rozumie się czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku, co za tym idzie naliczenia kosztów egzekucyjnych. Zaznaczył przy tym, że do postępowania zabezpieczającego stosuje się przepisy działu I i art. 168d u.p.e.a. odpowiednio, a więc nie wprost. Tym samym skoro w postępowaniu zabezpieczającym nie nalicza się kosztów egzekucyjnych, niemożliwe było ich wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu. Bez komentarza organ odwoławczy pozostawił twierdzenia strony o odmowie przyznania Spółce ochrony w trybie art. 54 u.p.e.a. wobec rozpoznania przez organ I instancji skargi. Natomiast odnośnie zarzutu prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do organów administracji ze względu na przyjęcie przewagi interesu społecznego nad interesem jednostki organ odwoławczy wskazał, że dbałości o interes jednostki nie należy utożsamiać z bezwarunkowym uznaniem racji strony, w oderwaniu od stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w sprawie. Zaznaczył, że organ I instancji wszczął postępowanie zabezpieczające na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionych przez niego zarządzeń zabezpieczenia, w oparciu o które dokonał czynności zabezpieczających, do których upoważnia ten organ ustawodawca. Podniósł także, że analiza prawidłowości wystawionych przez wierzyciela zarządzeń zabezpieczenia nie jest możliwa w trybie art. 54 u.p.e.a., bowiem w tym trybie ocenie podlegają wyłącznie działania organu egzekucyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o jego zmianę, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu, w odniesieniu do postępowania zabezpieczającego, pełnomocnik skarżącej zarzucił:

1.

dokonanie czynności z naruszeniem art. 45 u.p.e.a., w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wskazań skarżącej zawartych w odwołaniach od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wynika, iż organ niezasadnie przyjął, iż podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku akcyzowego i opłaty paliwowej jest Spółka, podczas, gdy skarżąca w toku kontroli przedłożyła dokumenty świadczące o tym, iż podatek akcyzowy i opłata paliwowa od oleju napędowego będącego przedmiotem obrotu Spółki zostały uiszczone, w związku z czym zaskarżone decyzje winny zostać uchylone, a zatem należy uznać, iż zaskarżone czynności egzekucyjne nie mają oparcia w stosownych decyzjach;

2.

naruszenie przepisu art. 160 § 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia, które zmierza do wykonania obowiązku, którego faktyczna zasadność kwestionowana jest przez skarżącą.

Ponadto pełnomocnik skarżącej podniósł szereg zarzutów, zarówno procesowych, jak i materialnoprawnych, odnoszących się do zasadności obciążenia Spółki podatkiem akcyzowym i opłatą paliwową.

W uzasadnieniu pełnomocnik Spółki wskazał, że organ nie miał podstaw do przyjęcia, iż skarżąca jest zobowiązana do zapłaty podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, zaś zaskarżone postanowienie wskazuje, iż organ błędnie uznał się za niewłaściwy w zakresie merytorycznego rozpoznania sprawy. W ocenie pełnomocnika skarżącej czynności zabezpieczające dokonane w toku postępowania są bezpodstawne i w rażący sposób naruszają art. 160 § 1 u.p.e.a., gdyż zmierzają wprost do zaspokojenia roszczenia, co jest sprzeczne z powołaną normą.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej zabezpieczenia te oparte zostały na przypuszczeniach i subiektywnej ocenie materiału dowodowego i nie istnieją żadne podstawy do przyjęcia, iż skarżąca jest zobowiązana do zapłaty podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, w związku z czym dokonane zajęcie zabezpieczające, w przypadku uchylenia decyzji obejmujących zabezpieczenia, nie ma podstawy prawnej i dokonane zostało z naruszeniem przepisów.

W pozostałej części uzasadnienia pełnomocnik skarżącej rozwinął zarzuty dotyczące zasadności obciążenia Spółki podatkiem akcyzowym i opłatą paliwową.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości zajęte w sprawie stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu - na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) - podlegało postanowienie utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji oddalające skargę na podjęte czynności zabezpieczające dokonane zawiadomieniami z dnia 8 sierpnia 2016 r.

Również wyrokiem tut. Sądu z 21 maja 2018 r., w sprawie I SA/Gl 1040/17 rozstrzygnięto skargę tej samej skarżącej na zgłoszone zarzuty w związku z prowadzonym postępowaniem zabezpieczającym. W ramach tego postępowania podniesiono tożsamą argumentację.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy administracji w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, tj. instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a.

Na etapie postępowania sądowego zarzuty skarżącej koncentrują się wyłącznie na wykazaniu, że "podatek akcyzowy i opłata paliwowa od oleju napędowego będącego przedmiotem obrotu (...) zostały uiszczone, w związku z czym zaskarżone decyzje winny zostać uchylone, więc należy uznać, iż zaskarżone czynności nie mają oparcia w stosownych decyzjach". Wymienione w skardze naruszenia przepisów koncentrują się na wskazaniu, że zobowiązania skarżącej Spółki (podatek akcyzowy i opłata paliwowa) zostały uiszczone, z tych względów wnosi ona o "uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych".

Słusznie zauważa organ odwoławczy, że zarzuty skargi pozostają w oderwaniu od meritum sprawy. Jak się wydaje skarżąca wskazując w skardze, że wszystkie należności publicznoprawne, na podstawie których dokonano czynności zabezpieczających zostały zaspokojone, zmierza do wykazania bezzasadności ich dokonania. Z uwagi na brak merytorycznych zarzutów skarżącej dotyczących przedmiotu niniejszej sprawy, tj. skargi na podjęte czynności zabezpieczające, Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia wskazuje, że przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie mogą być rozważane inne okoliczności, w tym np. istnienie egzekwowanego obowiązku. Powyższe uwagi dotyczące skargi na czynności egzekucyjne mają również odpowiednio zastosowanie do skargi na czynności zabezpieczające ze względu na treść art. 166b u.p.e.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 21 marca 2018 r., I SA/Lu 855/17; publ. LEX nr 2471456).

Badaną sprawę zainicjowało wystawienie przez wierzyciela w dniach 4-5 marca 2016 r. "Zarządzeń zabezpieczenia" (druk ZZ-1; karta 28 akt administracyjnych), a następnie ich skierowanie do organu egzekucyjnego, który na ich podstawie dokonał zajęcia rachunków bankowych skarżącej (w B S.A. oraz C S.A.). Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone skarżącej w dniu 11 sierpnia 2016 r. Skutkowało to złożeniem skargi na czynności zabezpieczające na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.

Przepis art. 166b u.p.e.a. stanowi podstawę do zastosowania w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio przepisów działu I i art. 168, w tym dotyczącego skargi na czynności egzekucyjne zawarte w art. 54 tej ustawy.

Zgodnie z art. 154 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przepisie wskazane zostały przykładowe okoliczności (brak płynności finansowej zobowiązanego, unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnianie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg wieczystych, dokonywanie przez zobowiązanego wyprzedaży majątku, niezłożenie mimo wezwania oświadczenia o nieruchomościach lub prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, lub ruchomościach, lub zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego) mogące przesądzać o konieczności dokonania zabezpieczenia. Katalog tych przesłanek nie jest wyczerpujący, o czym świadczy użycie w tym przepisie zwrotu "w szczególności".

Postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym wobec postępowania egzekucyjnego; co do zasady toczy się ono przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i służy stworzeniu gwarancji wykonania obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego (por. P. Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII; LEX 2015). Z pomocniczego charakteru postępowania zabezpieczającego wynika, że uznanie za dopuszczalne zabezpieczenia wykonania konkretnego obowiązku w trybie administracyjnym prowadzi do uznania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej takiego obowiązku (por. wyrok NSA z 22 września 2010 r., II FSK 807/09, LEX nr 745872). Jeżeli natomiast obowiązek stał się wymagalny, to wierzyciel powinien podjąć czynności prowadzące do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. powinien doręczyć zobowiązanemu upomnienie, a następnie, po upływie siedmiu dni od doręczenia upomnienia i stwierdzeniu niewykonania obowiązku, wystawić tytuł wykonawczy oraz skierować do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W czasie oczekiwania na dobrowolne wykonanie obowiązku wierzyciel może wystawić zarządzenie zabezpieczenia i wystąpić do organu egzekucyjnego o ustanowienie zabezpieczenia. Wierzyciel może także wystąpić o ustanowienie zabezpieczenia, zanim obowiązek stanie się wymagalny (art. 154 § 2 u.p.e.a.), jak również zanim obowiązek zostanie ustalony (art. 155 u.p.e.a.).

Ponadto zważywszy na charakter sformułowanych zarzutów podkreślić należy, że w art. 160 u.p.e.a. zawarta została podstawowa zasada postępowania zabezpieczającego, iż zabezpieczenie nie może prowadzić do wykonania obowiązku. Zabezpieczenie powinno stworzyć warunki dla skutecznej egzekucji, natomiast nie może prowadzić do wykonania obowiązku, wówczas mijałoby się ze swoim celem, a zastępowało samą egzekucję.W przypadku zabezpieczenia należności pieniężnych organ egzekucyjny stosuje środki zabezpieczenia przewidziane w art. 164 § 1 u.p.e.a., m.in. zajęcia zabezpieczające, w wyniku których organ egzekucyjny nabywa prawa do rozporządzania zajętymi składnikami majątkowymi zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania obowiązku objętego zarządzeniem zabezpieczenia, ale które nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku (art. 1a pkt 19 u.p.e.a.). Zajęcie zabezpieczające powoduje odebranie zobowiązanemu prawa do rozporządzania zajętą ruchomością lub prawem majątkowym, nie oznacza jednak przejścia wszystkich uprawnień do rozporządzania na organ egzekucyjny. Pojęcia prawa rozporządzania nie należy traktować, w związku z art. 160 u.p.e.a., jako prawa organu egzekucyjnego do zbycia lub przeniesienia w inny sposób prawa własności do zajętych ruchomości lub prawa majątkowego (por. M. Faryna (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, pod red. D. R. Kijowskiego, wyd. II, LEX 2015).

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym.

Wskazać należy, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki NSA: z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13 oraz z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13; publ. w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd uznaje za trafny pogląd, zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania.

W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru na skutek wniesionej skargi dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Sąd podzielił także pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 6 lutego 2018 r., II FSK 141/16, zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

Sposoby zabezpieczenia należności pieniężnych w postępowaniu zabezpieczającym reguluje art. 164 § 1 u.p.e.a, a jednym z nich jest zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych (pkt 1). W myśl art. 164 § 4 u.p.e.a., do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym (...) wierzytelności z rachunku bankowego (...). Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego (zarządzenia zabezpieczenia), o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 u.p.e.a.). Stosownie do art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu (...).

Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, określa art. 67 § 2 u.p.e.a., zaś wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawarty został w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych z dnia 22 sierpnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339).

Z przebiegu sprawy wynika, że skarżąca kwestionuje prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej - zajęcia rachunku bankowego - z uwagi na dokonanie tej czynności przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, która następuje poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. Zarzut ten jest nieuprawniony. Jak wynika z ustaleń organów w sprawie, które nie zostały skutecznie podważone, skarżącej prawidłowo doręczono w jednej przesyłce zarówno odpisy zarządzeń zabezpieczenia jak i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Organ dokonał prawidłowo zajęcia rachunków bankowych, które okazały się nieskuteczne z uwagi na zerowy stan rachunków. Okoliczności przebiegu postępowania nie podważono skutecznie na żadnym etapie postępowania. Skarżąca nie podniosła ani zarzutów dotyczących czynności wykonawczych, tj. prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego, ani też nie sformułowała zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 80 u.p.e.a., natomiast z okoliczności sprawy wynika, że dokonanie zajęć zabezpieczających nastąpiło prawidłowo.

Podsumowując należy więc powtórzyć, że przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej; w postępowaniu tym nie mogą być rozważane inne okoliczności, w tym istnienie egzekwowanego obowiązku. Powyższe uwagi dotyczące skargi na czynności egzekucyjne mają bowiem odpowiednio zastosowanie do skargi na czynności zabezpieczające ze względu na treść art. 166b u.p.e.a. Z tych względów zarzut naruszenia art. 45 ustawy egzekucyjnej jest chybiony.

Mając zatem na uwadze przedstawione powyżej wywody, skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co spowodowało konieczność jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.