Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1675624

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 8 kwietnia 2015 r.
I SA/Gl 1012/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. w kwestii zawartego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżąca B. P. sformułowała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na krytyczną sytuację, w jakiej się znajduje, a którą, jak zaznaczyła, przedstawiła już w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1312/12 oraz I SA/Gl 1158/13. Ten zgłoszony w skardze wniosek skarżąca złożyła następnie na urzędowym formularzu. Podkreśliła w nim, że żyje w ubóstwie i wymaga stałej opieki lekarskiej. Oznajmiła, że jedynym składnikiem jej majątku jest nieruchomość, na której mieszka, a źródło utrzymania stanowią: emerytura w kwocie 728,45 zł netto oraz środki otrzymywane w ramach pomocy społecznej. Zwróciła uwagę na konieczność spłaty dwóch pożyczek i ponoszenia kosztów zakupu lekarstw. Wskazała również, że nie posiada rachunku bankowego i nie ma żadnych oszczędności.

Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia tych danych poprzez nadesłanie:

1)

dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii potwierdzenia wypłaty emerytury za ostatni miesiąc i decyzji w sprawie pomocy społecznej z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub zaświadczenia organu pomocy społecznej o wysokości i formach pomocy udzielonej skarżącej w tym okresie, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy;

2)

kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. (ewentualnie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącą oraz inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym;

3)

wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym obrazujących stan tych rachunków i operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat, a w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte - potwierdzającego ten fakt zaświadczenia bankowego informującego o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować;

4)

dokumentów dotyczących stanu zdrowia (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji organu rentowego itp.) oraz wskazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.);

5)

kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków, które są związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.

Referendarz sądowy zaznaczył przy tym, że niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi skarżąca złożyła pismo z dnia 28 stycznia 2015 r., w którym wyraziła przekonanie, że z mocy ustawy nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych i stąd za niezrozumiałe uznaje skierowanie do niej powyższego wezwania. Zażądała przy tym rozpoznania jej skargi.

W dniu 19 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, akcentując, że uwzględnienie jej wniosku jest niemożliwe, ponieważ nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących sytuację, w której aktualnie się znajduje.

Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej w dniu 13 marca 2015 r.

W sprzeciwie datowanym na 20 marca 2015 r. i w tym dniu wniesionym skarżąca raz jeszcze stwierdziła, że od jej sprawy nie ma żadnej opłaty, po czym skupiła się na omówieniu zarzutów, jakie podniosła w skardze. Załączyła kserokopię wyżej wskazanego postanowienia referendarza sądowego i kserokopię (także wydanego w niniejszej sprawie) zarządzenia z dnia 17 listopada 2014 r. o uchyleniu zarządzenia z dnia 15 października 2014 r. o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi.

W tym miejscu niezbędne staje się odnotowanie, że skarżąca występowała już o przyznanie prawa pomocy w innych swych sprawach. W sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1312/12 w dniu 24 maja 2013 r. zwolniono ją od kosztów sądowych, a w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1158/13 w dniu 7 stycznia 2014 r. przyznano jej prawo pomocy w zakresie całkowitym.

Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że skarżąca - wbrew jej przeświadczeniu - nie jest z mocy ustawy zwolniona od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Brak bowiem przepisu, który o takim zwolnieniu by stanowił. Z kolei wspomniane zarządzenie o uchyleniu zarządzenia o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi zostało - jak wynika z jego uzasadnienia - wydane nie dlatego, że skarżąca nie ma obowiązku opłacenia skargi, lecz ze względu na to, iż wezwanie do uiszczenia tej opłaty zostało skierowane do niej przed rozpoznaniem jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem co najmniej przedwcześnie. Skarżąca w niniejszej sprawie ma zatem obowiązek uiszczania kosztów sądowych, od którego może zwolnić ją tylko uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Wniosek taki skarżąca zgłosiła już w skardze a ocena jego zasadności stanowi przedmiot niniejszego postępowania incydentalnego.

Mając na względzie powyższe, odnotować należy, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych, a więc prawa pomocy w zakresie częściowym, podlega uwzględnieniu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Nie ulega zatem wątpliwości, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiają stronę możliwości skorzystania z prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna, co oznacza, że, aby stwierdzić jej istnienie, trzeba poznać sytuację, w jakiej wnioskodawca aktualnie się znajduje, a w szczególności jego zdolność płatniczą. Niezbędne jest przy tym zaakcentowanie, że to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania.

W rozpatrywanym przypadku skarżąca miała świadomość mankamentów swego wniosku, albowiem zostały jej one zasygnalizowane w wezwaniu do uzupełnienia danych, jak również w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego. Mimo tego także na etapie wniesienia sprzeciwu nie przedstawiła żadnego dokumentu w celu wykazania sytuacji, w jakiej obecnie się znajduje, i potwierdzenia oświadczeń złożonych w tym zakresie. Za niewystarczający do uwzględnienia jej wniosku zgłoszonego w niniejszej sprawie uznać natomiast należy materiał źródłowy zgromadzony w związku z rozpoznaniem tych żądań, które wniosła w innych swych sprawach, gdyż dokumenty te odnoszą się wszak do okoliczności sprzed kilkunastu miesięcy.

Postawa skarżącej sprawiła więc, że poznanie jej aktualnej zdolności płatniczej jest wręcz niemożliwe, co stanowi przeszkodę do pozytywnej weryfikacji jej żądania. Z tego względu należało odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy, co uczyniono na podstawie powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.