I SA/Gd 662/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2569211

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2018 r. I SA/Gd 662/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 maja 2018 r., nr (...), (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 maja 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia T.T. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 16 lutego 2018 r. odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 października 2017 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 30 października 2017 r. orzekł solidarną odpowiedzialność byłego członka zarządu T.T. ze A sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2011 r., od stycznia do grudnia 2012 r., od lutego do czerwca 2013 r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od czerwca 2012 r. do stycznia 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i za koszty postępowania egzekucyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 201ze zm.), zwanej dalej O.p., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego prowadzonego wobec Spółki, gdyż dopiero wówczas możliwe będzie ustalenie czy jakiekolwiek zobowiązania podatkowe Spółki nie zostały uregulowane, a ich dochodzenie okazało się bezskuteczne.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uzasadniając odmowę zawieszenia postępowania wskazał, że kwestia zakończenia postępowania upadłościowego prowadzonego wobec Spółki nie stanowi zagadnienia wstępnego w tej sprawie. Organ przytoczył treść art. 116 § 1 i 2 O.p. i zauważył, że jakkolwiek jedną z przesłanek orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki jest bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki, to ustalenie tej przesłanki może nastąpić za pomocą wszelkich środków dowodowych i jest możliwe również przed zakończeniem postępowania upadłościowego. Końcowo organ wskazał, że zgodnie z informacją uzyskaną od syndyka, wierzytelności z kategorii III, do której zaliczone zostały m.in. wierzytelności zgłoszone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w łącznej kwocie 510.829,94 zł, zaspokojone zostaną tylko w 1,66%.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem je poprzedzającym oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 235 i art. 233 § 1 pkt 1 O.p. i art. 239 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, co skutkowało odmową zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego prowadzonego wobec Spółki, gdy dopiero po zakończeniu postępowania upadłościowego będzie możliwe ustalenie, czy pozostaną jakiekolwiek nieuregulowane zaległości podatkowe Spółki, których istnienie stanowi jedną z podstaw do prowadzenia wobec członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością postępowania na podstawie art. 116 § 1 O.p., co stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadne jest w świetle art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zawieszenie postępowania w sprawie dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego.

Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p., organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zarówno doktryna jak i orzecznictwo interpretując przesłanki zawarte w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., wskazują na konieczność zaistnienia ścisłego związku między zagadnieniem wstępnym a sprawą główną. Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko, że zagadnienie wstępne to zagadnienie materialnoprawne (wyrok NSA z 14 lutego 2001 r., III SA 3226/99; wyrok NSA z 2 listopada 1999 r., II SA/Kr 78/98). Treścią takiego zagadnienia może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku, zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne, od rozstrzygnięcia których uzależnione jest rozpatrzenie sprawy administracyjnej.

Z zagadnieniem wstępnym, zwanym też kwestią wstępną lub prejudycjalną, mamy zatem do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Jeżeli "zagadnienie wstępne" wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (por. wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2010 r., I FSK 536/09 i z dnia 8 marca 2012 r., II FSK 1539/10 - niepublikowane, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest tego rodzaju zależności między rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki a zakończeniem postępowania upadłościowego wobec spółki.

Z przepisu art. 116 § 1 O.p. wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1)

nie wykazał, że:

a)

we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b)

niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2)

nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Wyjaśnić należy, że przesłanka dotycząca bezskuteczności egzekucji oznacza, że w wyniku przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku Spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela (w całości lub w części). W orzecznictwie przyjmuje się, że ustalenie zaistnienia przewidzianej w przepisach art. 116 § 1 O.p. przesłanki bezskuteczności egzekucji może nastąpić na podstawie każdego dowodu wykazującego, że spółka nie ma majątku, który pozwalałby na zaspokojenie jej wierzyciela (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1667/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 216/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy nie wymagają, aby stwierdzenie tej przesłanki możliwe było dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania upadłościowego, nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że wynik tego postępowania stanowi zagadnienie wstępne w postepowaniu dotyczącym orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej.

Należy zauważyć, że konsekwencją uniwersalnego charakteru egzekucji prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233) jest sprecyzowana w art. 146 tej ustawy zasada, że z chwilą ogłoszenia upadłości indywidualny wierzyciel nie może już ani wszcząć ani prowadzić odrębnej (samodzielnej) egzekucji. Zatem jeżeli postępowanie upadłościowe zostaje wszczęte, wierzyciele są uprawnieni do realizacji swych roszczeń przeciwko upadłemu jedynie w postępowaniu upadłościowym. Sam fakt wszczęcia takiego postępowania świadczy, że uzasadniony jest wniosek co do bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec Spółki. Do wydania decyzji w sprawie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich nie jest konieczne zatwierdzenie planu podziału, albowiem przepisy nie ustanawiają takiej zasady. W orzecznictwie wskazuje się, że analiza przebiegu konkretnego postępowania upadłościowego może jeszcze przed zatwierdzeniem planu podziału i formalnym zakończeniem postępowania upadłościowego wskazywać w sposób niebudzący wątpliwości na brak możliwości zaspokojenia z funduszów masy upadłości, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie (por. wyrok SN z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II CSK 402/14, wyrok WSA w Gdańsku z 24 stycznia 2018 r., I SA/Gd 1462/17, wyrok WSA w Poznaniu z 23 września 2010 r., I SA/Po 464/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ wskazał bowiem, że zgodnie z informacją uzyskaną od syndyka, wierzytelności z kategorii III, do której zaliczone zostały m.in. wierzytelności zgłoszone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w łącznej kwocie 510.829,94 zł, zaspokojone zostaną tylko w 1,66%.

Reasumując stwierdzić należy, że odmawiając zawieszenia postępowania w sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie dopuścił się naruszenia prawa, stąd więc brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.