Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1090344

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 21 września 2011 r.
I SA/Gd 522/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska.

Sędziowie: NSA Elżbieta Rischka, WSA Ewa Wojtynowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2011 r. Sygn. akt (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zarzutów oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. (Sygn. akt (...)) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia H. L., uchyliło postanowienie Wójta Gminy z dnia 10 sierpnia 2010 r. ((...)) oraz stwierdziło uchybienie terminu do złożenia zarzutów.

Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia 21 lipca 2010 r. H. L. wniósł skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego podjęte na podstawie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego doręczonego dłużnikowi wraz z tytułem wykonawczym w dniu 12 lipca 2010 r., zwracając się jednocześnie o wstrzymanie, bądź zawieszenie prowadzonej egzekucji do czasu rozpoznania wniosku o umorzenie jak i rozpatrzenie zarzutu przedawnienia, odstąpienie od prowadzenia egzekucji oraz o zwrot wyegzekwowanych już kwot.

W piśmie tym wskazano, że przed zajęciem rachunku bankowego zobowiązanego nie doręczono mu w terminie tytułów wykonawczych jak i zawiadomienia o zajęciu prawa, uniemożliwiając mu tym samym skuteczne podniesienie zarzutów. Dodatkowo, nie doręczono mu wszystkich tytułów wykonawczych, a prowadzona egzekucja skierowana została do niewłaściwej osoby, tj. "A" i przeprowadzona została przez niewłaściwy organ. Zobowiązany podkreślił, że dochodzony obowiązek nie był wymagalny, albowiem nastąpiło jego przedawnienie. Organ nie prawidłowo ograniczył również egzekucję, tzn. w zbyt małym stopniu, pozbawiając zobowiązanego środków niezbędnych do prowadzenia chowu krów, a prowadzona egzekucja nie była stosowana w sposób najmniej uciążliwy z możliwych.

Uznając, że powyższe pismo dotyczy m.in. uregulowanych w przepisie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzutów organ egzekucyjny -Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do wierzyciela - Wójta Gminy o zajęcie stanowiska w kwestii zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego (...) z dnia 14 stycznia 2010. Ten zaś, postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2010 r. postanowił uznać zarzuty dłużnika za niedopuszczalne.

Wójt Gminy podkreślił, że podnoszone przez dłużnika zarzuty mówiące o przedawnieniu obowiązku są bezpodstawne, ponieważ w sprawie wielokrotnie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia powodując za każdym razem ponowne rozpoczęcie jego biegu.

Po rozpatrzeniu zażalenia strony, postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 i art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005, Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej w skrócie u.p.e.a.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie i stwierdziło uchybienie terminu do złożenia zarzutów.

Uzasadniając motywy swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zobowiązany uchybił siedmiodniowemu terminowi do wniesienia zarzutów co doprowadziło do bezskuteczności tej czynności, a oba rozstrzygające w sprawie organy nie są uprawnione do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie postanowienia z dnia 31 marca 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, H. L. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 54 § 4 u.p.e.a., jak również art. 138 § 1 pkt 2, art. 138 § 2 oraz art. 134 k.p.a.

Skarżący podkreślił, że przedmiotowe pismo z dnia 21 lipca 2010 r. stanowiło skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Środek ten składa się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności, a skoro w niniejszej sprawie czynność taką stanowiło dokonane 12 lipca 2010 r. doręczenie tytułu wykonawczego, to termin został zachowany, zaś organy bezpodstawnie uznały przedmiotowe pismo za zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które orzekło o uchybieniu terminowi do wniesienia zarzutów dodatkowo naruszyło przepisy art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 134 k.p.a., ponieważ w jego gestii leżało jedynie badanie terminowości wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 10 sierpnia 2010 r.

Skarżący podniósł także, że organ odwoławczy nie rozpatrzył żadnego z zawartych w zażaleniu z dnia 25 sierpnia 2010 r. żądań doprowadzając w ten sposób do pozbawienia go dostępu do instancji odwoławczej, a rozpatrujący jego środek odwoławczy organ nie był uprawniony do odmiennej niż to wynikało z treści pisma z dnia 21 lipca 2010 r. kwalifikacji jego charakteru i uznania, że stanowi on zarzut w postępowaniu egzekucyjnym.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie oraz wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a, stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Istotę sporu stanowi w niniejszej sprawie ocena pisma H. L. z dnia 21 lipca 2010 r. zatytułowanego: "skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego". W dokumencie tym, zarzucono wszczętej egzekucji, w trakcie której zajęto rachunek bankowy podmiotu "A" m.in.: nie doręczenie stronie części tytułów wykonawczych w terminie, a innych w ogóle, wystąpienie błędu co do osoby zobowiązanego, naruszenie przez organ właściwości, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., czy niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.

Wśród wymienionych zarzutów, przedmiotowe pismo zawierało również zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wymienione w przepisie art. 33 u.p.e.a. W konsekwencji tego prowadzący egzekucję organ na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrócił się do wierzyciela (Wójta Gminy) o zajęcie stanowiska w tym zakresie.

Wyjaśnienia wymaga, że zarzuty, których wniesienie umożliwia zobowiązanemu art. 33 u.p.e.a., stanowią specyficzny środek zaskarżenia, przysługujący zobowiązanemu jedynie po spełnieniu ściśle określonych warunków wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji warunków. Mianowicie, podstawę zarzutu stanowić może wyłącznie wystąpienie przesłanki lub przesłanek określonych enumeratywnie w przytoczonym przepisie i są to: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (1), odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (2), określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 (3), błąd co do osoby zobowiązanego (4), niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (5), niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (6), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (7), zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (8),prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (9), niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (10). Ponadto, powołanie się na zarzut obwarowane zostało siedmiodniowym terminem liczonym od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Charakterystyczne jest również to, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Odnośnie przesłanek wymienionych w punktach 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Analiza przytoczonych przepisów, jak i przedmiotowego wniosku prowadzi do wniosku, że w sprawie niniejszej organ egzekucyjny prawidłowo zinterpretował skargę strony i uznał za zasadne rozpatrzenie wynikających z niej zarzutów. Badając pismo zobowiązanego wyraźnie widać bowiem, że skarżący, choć może nieświadomie, to jednak powołał się na wystąpienie zarzutu przedawnienia.

Podkreślić w tym miejscu należy, że organy administracji mają obowiązek badać z urzędu treść żądania strony. Powinno to przejawiać się w dokładnej i obiektywnej ocenie zawartego w nim opisu stanu faktycznego, żądania oraz ewentualnych wniosków. Organ powinien też dążyć do ustalenia celu jakim kierowała się strona wnosząc dany środek i działać w sposób najbardziej dla strony właściwy. Forma jaką nadano pismu nie jest zatem wiążąca.

Ponadto, pamiętając o wyrażonej w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego zasadzie legalizmu stanowiącej, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa podkreślić należy, że dostrzegając w przedmiotowym piśmie wyraźnie wskazane podstawy zarzutów organ nie mógł ich pominąć, czy zbagatelizować. Potraktowanie pisma skarżącego zgodnie z jego życzeniem, tj. wyłącznie jako skargi na czynności egzekucyjne, pomijając nawet niekorzystny dla niego skutek poprzez zawężenie żądania, stanowiłoby naruszenie obowiązujących przepisów prawa. W świetle powyższego zasadnie organ egzekucyjny nie ograniczył się do literalnego brzmienia pisma z dnia 21 lipca 2010 r.

Osobno natomiast podkreślić należy, że wskazane w ww. piśmie zarzuty nie mogły zostać rozpatrzone, ponieważ zostały wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu, co w niemniejszej sprawie pozostaje poza sporem.

Oceniając natomiast podniesione w skardze zarzuty Sąd stwierdza, że są one niezasadne i zdają się wynikać w głównej mierze z niezrozumienia przez skarżącego istoty zapadłego rozstrzygnięcia organu II instancji.

Uznając ostatecznie, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do jego usunięcia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.