Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 538768

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 16 grudnia 2008 r.
I SA/Gd 425/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.).

Sędziowie NSA: Sławomir Kozik, NSA Ewa Kwarcińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 kwietnia 2008 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia

oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 2 stycznia 2008 r. pan J. M. złożył w Urzędzie Skarbowym wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.

Postanowieniem z dnia (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wydania zaświadczenia na dzień 9 stycznia 2008 r. o treści żądanej przez stronę. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że podatnik posiada na dzień 9 stycznia 2008 r. zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok w wysokości 519.572,60 zł - zobowiązania określonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...), utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej dnia (...). Dodatkowo organ wskazał, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2004 r. wstrzymano wykonanie powyższych decyzji.

W zażaleniu pan J. M. zarzucił organowi podatkowemu naruszenie art. 122 i 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

(tekst jedn.: z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) poprzez niewyjaśnienie stanu sprawy i brak właściwego uzasadnienia rozstrzygnięcia oraz art. 70 powyższej ustawy poprzez uznanie istnienia nie uregulowanego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r., podczas gdy zobowiązanie to uległo przedawnieniu z końcem 2007 r. Dodatkowym pismem J. M. uzupełnił wniesione zażalenie podkreślając zmiany stanu prawnego w kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, jakie nastąpiły od dnia 1 stycznia 2003 r.

Postanowieniem z dnia (...) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu, powołując przepis art. 306 lit. a, b i c Ordynacji podatkowej wskazano, że organ podatkowy ma obowiązek wydania zaświadczenia o treści żądanej tylko wówczas, gdy w toku postępowania potwierdzi stan faktyczny i prawny.

Wydanie wnioskowanego przez stronę zaświadczenia uznano za niemożliwe z uwagi na istnienie w obiegu prawnym decyzji Urzędu Skarbowego z dnia (...) określającej zobowiązanie J. M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie 519.572,60 zł utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...). Dyrektor wskazał, że w dniu 3 marca 2008 r. do Izby wpłynął wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2008 r. oddalający skargę kasacyjną pana J. M. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 578/04) oddalający skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...).

Dyrektor podkreślił, że organy podatkowe wydają zaświadczenie na podstawie posiadanych przez siebie informacji zawartych w prowadzonych ewidencjach lub rejestrach, bądź na podstawie pozostających w obiegu prawnym rozstrzygnięć. Na etapie postępowania o wydane zaświadczenia organ podatkowy nie może podważać zapadłych w sprawie rozstrzygnięć ani weryfikować ich prawidłowości. Zobowiązany jest wydać zaświadczenie, bądź odmówić jego wydania, które potwierdza istniejący w sprawie stan faktyczny.

Organ odwoławczy nie podzielił nadto zarzutów strony co do naruszenia art. 122 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Końcowo Dyrektor wskazał, że w sytuacji gdy w ocenie strony decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym za 2001 r. stała się bezprzedmiotowa z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania wskutek jego przedawnienia, to może ona wystąpić do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji o stwierdzenie jej wygaśnięcia w trybie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan J. M. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 70 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, w którym pomimo przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. odmówiono wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach; art. 306 lit. a § 3 i art. 306 lit. e w zw. z art. 306 lit. c Ordynacji podatkowej poprzez brak analizy dokumentów stwierdzających okoliczności, na które powołał się organ w zaskarżonym postanowieniu; art. 121 § 1 i art. 124 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez całkowity brak odniesienia się w uzasadnieniu do zarzutów zażalenia.

Zdaniem skarżącego, nie można zgodzić się z twierdzeniem organów podatkowych, że posiadane dokumenty mają stanowić w każdym przypadku podstawę do wydania zaświadczenia o określonej treści bez konieczności weryfikowania przez organ ich treści. Wskazał, że droga uzyskania zaświadczenia określonej treści jest szczególnym sposobem weryfikacji danych gromadzonych przez organy podatkowe na temat podatnika.

Uzasadniając zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 306 lit. 1 § 3 i art. 306 lit. e § 2 Ordynacji podatkowej skarżący wskazał, że skoro zaświadczenie ma potwierdzać stan prawny, to nie można ograniczać się do powołania na określone dokumenty bez analizy ich mocy obowiązującej w dacie wydania zaświadczenia. Okoliczność, że w dacie odmowy wydania zaświadczenia, w obrocie prawnym pozostaje decyzja Urzędu Skarbowego nie zwalnia organu od dokonania analizy wykonalności tej decyzji i faktu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, którego decyzja ta dotyczy. W szczególności wątpliwości skarżącego budzi fakt, że organy podatkowe, ściśle trzymając się zasady badania wyłącznie istniejących okoliczności faktycznych związanych z wnioskiem, nie zbadały okoliczności faktycznych dotyczących istnienia zobowiązania podatkowego wynikających z art. 70 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe nie wyjaśniły, czy stosownie do treści tego przepisu nastąpiło jakiekolwiek zdarzenie powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zdaniem skarżącego odesłanie do trybu przewidzianego w art. 258 Ordynacji podatkowej jest w istocie uchyleniem się Dyrektora Izby Skarbowej od obowiązku dokonania analizy zarzutów postawionych rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. W ocenie skarżącego organ odwoławczy w rażący sposób nie ustosunkował się do zarzutów naruszenia art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji i w żaden sposób nie wyjaśnił przesłanek swego rozstrzygnięcia.

Skarżący wskazał, że skoro zobowiązanie powstało przed 1 stycznia 2003 r., to do obliczania terminu jego przedawnienia stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej obowiązujące przed tym dniem, a zatem prowadzone w sprawie tego podatku postępowanie przed sądami administracyjnymi nie może mieć żadnego wpływu na termin przedawnienia. Wniosek powyższy wynika zdaniem podatnika wprost z art. 20 § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Kierując się bowiem treścią tego przepisu uznać zdaniem skarżącego należy, że korzystniejszy w niniejszej sprawie jest stan prawny obowiązujący do dnia 31 grudnia 2002 r., albowiem art. 70 w brzmieniu wówczas obowiązującym nie przewidywał jako przesłanki zawieszenia terminu przedawnienia okoliczności prowadzenia sporu przed sądem administracyjnym, a jedynym sposobem przerwania biegu terminu przedawnienia było zastosowanie środka egzekucyjnego. Powyższe pozwala na uznanie, że zobowiązanie w podatku dochodowym za 2001 rok jest przedawnione.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ wskazał, że skoro decyzja w sprawie określenia panu J. M. podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok została wydana w dniu 28 sierpnia 2003 r. (tj. już po dniu wejścia w życie zmienionej ustawy Ordynacja podatkowa), mimo że zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2003 r., to w sprawie ma zastosowanie art. 22 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Dyrektor stoi na stanowisku, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok nie uległo przedawnieniu.

W dodatkowych pismach procesowych J. M. polemizuje ze stanowiskiem Dyrektora odnośnie zasadności zastosowania art. 22 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r., wskazując że jest to przepis o charakterze procesowym a nie materialnym, zaś przepisem materialnym jest przepis art. 20 ustawy nowelizującej i tylko w kontekście tego przepisu można rozważać kwestie przedawnienia w niniejszej sprawie. Na potwierdzenie swego stanowiska przytacza m.in. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. II FSK 229/06, LEX 314973. Wskazał nadto, że w 2008 r. do jego majątku zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania całości zobowiązania.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na powyższe, wyjaśniając charakter prawny zaświadczenia, podtrzymał jednocześnie swoje stanowisko, że zobowiązanie podatkowe pana J. M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok nie uległo przedawnieniu. Podkreślił nadto, że w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym do majątku J. M., zobowiązany zgłosił zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc przedawnienie egzekwowanego zobowiązania, tym samym kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. jest aktualnie przedmiotem merytorycznego badania w odrębnym postępowaniu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem. W ocenie Sądu nie jest trafny zarzut skarżącego naruszenia art. 306a § 3 i 306 e w zw. z art. 306c Ordynacji podatkowej wywodzony z przekonania, że w postępowaniu prowadzonym w związku z wnioskiem o wydanie zaświadczenia organ ma obowiązek weryfikacji decyzji poprzez badanie okoliczności faktycznych dotyczących istnienia zobowiązania podatkowego w świetle przepisu art. 70 Op. W ocenie Sądu nie stanowi niedopełnienia przez organ rozpoznający wniosek o wydanie zaświadczenia obowiązku dokonania analizy zarzutów w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego wskazanie trybu przewidzianego w art. 258 Ordynacji podatkowej. Należy podkreślić, że kwestie wydawania zaświadczeń zostały unormowane odrębnie w dziale VIII a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Mimo braku definicji zaświadczenia można stwierdzić, że nie jest ono aktem administracyjnym, nie ma domniemania ważności, jedynie stanowi dokument dający świadectwo co do istnienia lub nieistnienia pewnych stosunków prawnych i faktów mających znaczenie dla prawa. Treść zaświadczenia nie zmienia sytuacji prawnej lub faktycznej podmiotu, którego dotyczy, może służyć jako środek dowodowy w celu uzyskania w odrębnych postępowaniach skutku dowodzonego przez stronę. Zaświadczenie nie jest czynnością władczą, wyrażającą wolę organu administracyjnego. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia może zakończyć się tylko wydaniem zaświadczenia albo przewidzianym w art. 306c Ordynacji podatkowej postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia.

Pan J. M. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, zatem prawidłowo organ jako prawną podstawę orzeczenia wskazał art. 306e Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, że w § 1 powołanego przepisu jednoznacznie unormowano, że zaświadczenie wydawane jest na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych. Unormowanie ogólne - art. 306a § 3 Op, zgodnie z którym zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania, nie daje podstawy do twierdzenia, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach dopuszczalne jest dowodzenie, wbrew treści prawomocnych lub ostatecznych orzeczeń, o skutku upływu terminu przedawnienia. W sprawie rozpoznawanej zasadnie uwzględniono wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2008 r. w sprawie II FSK 1547/06 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r.

Z tych względów, uznając skargę za bezzasadną, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.