Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1609918

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 17 maja 2013 r.
I SA/Gd 1439/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 października 2012 r., Nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

D.D. wnioskiem z dnia 30 stycznia 2013 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł.

W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskującego, pismem z dnia 7 marca 2013 r. zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.

W odpowiedzi na powyższe, skarżący pismem z dnia 15 marca 2013 r. uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy, nadsyłając kopie dokumentów.

W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu małżonków pozostają dwie córki, podatnik z dniem 12 stycznia 2010 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej (dowód: odpis zaświadczenia z dnia 20 stycznia 2010 r. o dokonaniu zmiany wpisu od ewidencji działalności gospodarczej, informacji z dnia 20 stycznia 2010 r. o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, informacji z ZUS z dnia 4 marca 2010 r. o wyrejestrowani z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego), aktualnie źródłem utrzymania rodziny są osiągane przez każdego z małżonków dochody ze stosunku pracy, których średnia miesięczna wysokość wynosi łącznie 2.399,88 zł netto (zaświadczenia od pracodawców z dnia 25 i 29 stycznia 2013 r.), majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 35 m2, żona wnioskodawcy na dzień 14 marca 2013 r. na rachunku bankowym prowadzonym przez BZ WBK S.A. zgromadziła środki w kwocie 529,02 zł (dowód: historia rachunku za okres od 1 grudnia 2012 r. do 14 marca 2013 r.). Wysokość stałych miesięcznych wydatków małżonków, do których zaliczono należności czynszowe (705,51 zł miesięcznie) oraz opłaty za energię elektryczną (średnio 146,17 zł miesięcznie) i gaz (średnio 9,34 zł miesięcznie), a których kwoty ustalono na podstawie nadesłanych faktur i rozliczeń, kształtuje się na poziomie 861,02 zł; na dzień 31 grudnia 2012 r. kwota należności małżonków z tytułu opłat eksploatacyjnych za mieszkanie (po uwzględnieniu zużycia gazu za 2012 r. oraz wody za II półrocze 2012 r.) wynosiła 2.259,10 zł (dowód: pismo zarządu spółdzielni mieszkaniowej z 5 lutego 2012 r.).

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu referendarz sądowy przyjął, że sytuacja majątkowa skarżącego została poddana ocenie z uwzględnieniem danych wynikających ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów. W ocenie referendarza wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze wybiórczo, powołując i dokumentując jedynie te okoliczności, które potwierdzają trudną sytuację finansową małżonków. W konsekwencji oświadczenie skarżącego uznano za niewiarygodne oraz za nadal budzące uzasadnione wątpliwości.

Odpis postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 6 maja 2013 r.

W dniu 10 maja 2013 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie, polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy.

W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie nie jest trafne, albowiem skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.

W obszernej dokumentacji skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową. Inne informacje, których żądał Sąd w wezwaniu wynikały wprost z formularza PPF. Zdaniem strony, skoro Sąd powziął wątpliwości co do zupełności oświadczenia, winien ponownie wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku.

W ocenie skarżącego wezwanie z dnia 7 marca 2013 r. było nieprecyzyjne, a niedokładne sformułowanie treści wezwania, w tym w szczególności brak precyzyjnego wskazania przez sąd zakresu oczekiwanego oświadczenia lub żądanych dokumentów, nie może wywoływać negatywnych skutków dla strony.

Zdaniem wnioskodawcy, referendarz dokonał błędnej oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego na dzień rozpatrywania wniosku w odniesieniu do możliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskującego, pismem z dnia 7 marca 2013 r. zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.

W zakreślonym terminie skarżący nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów. Nie przedstawił bowiem wyciągów ze wszystkich posiadanych przez żonę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, nie złożył wymaganego oświadczenia o nieposiadaniu konta, jak również oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego, bądź jego żonę pojazdów mechanicznych.

W ocenie Sądu skarżący prawidłowo pouczony, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych powinien wywieść, że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów.

W ocenie Sądu wnioskujący mógł przewidzieć, że niezłożenie stosownych dokumentów będzie skutkowało odmową przyznania jej prawa pomocy. Skarżący uchylił się od przedstawienia wszystkich istotnych dokumentów, które pozwoliłyby ustalić jego sytuację finansową w sposób niebudzący wątpliwości. Analiza operacji dokonanych za pośrednictwem rachunku bankowego żony wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że posiada ona drugie konto, które w styczniu 2013 r. zasiliła kwotą 1.850 zł, w lutym 2013 r. - 910 zł, a do 14 marca 2013 r. - 1.500 zł, a z którego wyciągu nie przedłożono, co skutkuje niemożnością ustalenia, jakimi faktycznie środkami pieniężnymi małżonkowie dysponują, czy posiadają oszczędności, które (uwzględniając ponoszone przez nich niezbędne koszty związane z utrzymaniem czteroosobowej rodziny) mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.).

Reasumując, w świetle dokonanych ustaleń należało uznać, że skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności nie pozwala zaś na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest on w stanie uiścić koszty sądowe, ale także skutkuje uznaniem za niewiarygodne złożonego przez niego oświadczenia. Postępowanie skarżącego nie pozwala bowiem na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej.

Dokonana analiza materiału dowodowego pozwala przyjąć, że skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze wybiórczo, manipulując danymi tak by potwierdzały trudną sytuację finansową. Tym samym oświadczenie skarżącego uznać należało za niewiarygodne, nadal budzące uzasadnione wątpliwości, jak również sprzeczne z ustaleniami dokonanymi z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przy sprawie. W konsekwencji brak jest podstaw, aby uznać skarżącego za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów sądowych.

Nie zasługuje na uznanie sformułowany w piśmie z dnia 10 maja 2013 r. zarzut, że wezwanie z dnia 7 marca 2013 r. było nieprecyzyjne. W ocenie Sądu, przedmiotowe wezwanie dokładnie formułuje treść wezwania i zakres oczekiwanego oświadczenia i żądanych dokumentów. Jego treść nie budzi wątpliwości. Mimo wyraźnie określonego zakresu żądania, wnioskodawca uchylił się od obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów. Nie uczynił tego również na etapie sprzeciwu od postanowienia referendarza, mimo posiadanej wiedzy o uchybieniach w tym zakresie.

Ze względu na fakt, że wnioskodawca pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności uznano, że nie wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.