Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1978285

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 14 stycznia 2016 r.
I SA/Bk 743/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.).

Sędziowie: SO del. do, WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, WSA Paweł Janusz Lewkowicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) kwietnia 2015 r., nr (...) w przedmiocie stanowiska, co do zarzutów wobec egzekucji prowadzonej na podstawie 12 tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy P.

1.

uchyla zaskarżone postanowienie,

2.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej O. S.A. w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...), Wójt Gminy P., działając na podstawie art. 34 § 1 i 2 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.) uznał zarzuty zobowiązanego, tj. O. S.A. w W. (dalej powoływana jako skarżąca Spółka) za nieuzasadnione.

Organ stwierdził, że zarzuty podniesione przez skarżącą Spółkę są niezasadne i chybione, bowiem egzekucja była dopuszczalna zaś należność wymagalna. Podkreślił, że decyzja Wójta Gminy P. z dnia (...) października 2014 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 rok była skutecznie doręczona podatnikowi przez Pocztę Polską w dniu

(...) października 2014 r. oraz prawidłowo został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że obowiązek podatkowy powstał również w zakresie odsetek za zwłokę, bowiem owszem postępowanie organu I instancji trwało ponad trzy miesiące (art. 54 § 1 pkt 7 o.p.), jednakże przepis ten nie mógł mieć zastosowania, gdyż do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się skarżąca Spółka, a zatem przyczyny te były niezależne od organu (art. 54 § 2 o.p.).

Zdaniem organu wystawiony w sprawie tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie, skarżąca Spółka złożyła zażalenie, w którym podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Ponownie zakwestionowała fakt, jakoby decyzja, stanowiąca podstawę egzekucji, jak też postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostały skutecznie doręczone, co jej zdaniem stanowi naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 6 u.p.e.a. Ponadto, zdaniem Spółki, organ podatkowy nie wykazał okoliczności, które usprawiedliwiałyby konieczność prowadzenia postępowania przez okres wykraczający poza ustawowe terminy i w związku z tym zasadny jest zarzut nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek za zwłokę. W szczególności pełnomocnik Spółki wskazywał, iż postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego zostało wydane w dniu (...) czerwca 2014 r. (doręczone w dniu (...) czerwca 2014 r.) zaś decyzja organu została wydana w dniu (...) października 2014 r. Skarżąca Spółka podtrzymała także zarzut, iż tytuł wykonawczy nie spełniał wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2015 r., Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy, mając na uwadze dotychczasowy przebieg postępowania nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ww. stanowiska wierzyciela w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz stanu faktycznego sprawy.

Wskazał, że podstawą prawną do wystawienia tytułu wykonawczego jest decyzją Wójta Gminy P. z dnia (...) października 2014 r., znak: (...) w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie 14.095,00 złotych, doręczona Spółce w dniu (...) października 2014 r., zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Postanowieniem z dnia (...) października 2014 r. decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 2 o.p. Doręczone również zostało upomnienie z dnia (...) listopada 2014 r. w dniu (...) listopada 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Dodać należy, iż zarzut niedoręczenia decyzji oraz postanowienia, o których mowa wyżej nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Tym samym stanowisko wierzyciela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia (...) lutego 2015 r. należy uznać za zasadne. Bezspornym jest zatem, iż istniał obowiązek podatkowy, który z uwagi na doręczenie decyzji określającej z dnia (...) października 2014 r. przed upływem terminu przedawnienia, tj. (...) grudnia 2014 r. nie uległ przedawnieniu. Powyższe okoliczności świadczą zatem o zasadności prowadzonej egzekucji administracyjnej, co jest zgodne z przepisami art. 33 oraz 34 u.p.e.a. Zdaniem Kolegium, nie znajdują także oparcia w materiale dowodowym zarzuty, jakoby tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów z art. 27 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela z dnia (...) lutego 2015 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 6 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadne zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której egzekucję podjęto pomimo niedoręczenia zobowiązanemu decyzji określającej wysokości zobowiązania podatkowego;

- art. 124 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) przez brak odniesienia się do zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie egzekwowanych odsetek za zwłokę;

- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzut nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie określono w nim, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela - Wójta Gminy P. w zakresie wniesionych przez skarżącą Spółkę zarzutów do egzekucji administracyjnej dotyczącej należności w postaci podatku od nieruchomości za 2009 r.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Konsekwentnie stanowisko wyrażane przez wierzyciela (na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.) może odnosić się wyłącznie do zarzutów podniesionych przez zobowiązanego. Dodatkowo z art. 34 § 1a u.p.e.a. wynika, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. NSA w wyroku z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12 (LEX nr 1487958) wskazał, że celem (ratio legis) tego przepisu nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a u.p.e.a. pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka zgłosiła następujące zarzuty dotyczące następujących okoliczności:

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wbrew stanowisku organu, mając na uwadze materiał zgromadzony w aktach sprawy, zarzuty podjęcia egzekucji wobec nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku nie mogły być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Kwestia istnienia obowiązku była bowiem przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy P. z dnia (...) października 2014 r. oraz decyzją SKO

w S. z dnia (...) grudnia 2014 r. Z kolei kwestia wymagalności była przedmiotem postępowania w sprawie nadania ww. decyzji Wójta Gminy P. rygoru natychmiastowej wykonalności, zakończonego postanowieniem z dnia (...) października 2014 r. oraz postanowienia SKO w B. z dnia (...) grudnia 2014 r. Odpowiednio spełnienie wymogu doręczenia decyzji określającej zobowiązanie skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości za rok 2009 i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, były przedmiotem badania organu w celu ustalenia dopuszczalności wniesionego przez skarżącą Spółkę odwołania od decyzji wymiarowej oraz zażalenia od postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Analiza taka znajduje się w treści wymienionych rozstrzygnięć. Gdyby akty te nie zostały doręczone niemożliwe byłoby rozpatrzenie wniesionych od nich środków zaskarżenia.

Z tych względów zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku uzasadniane brakiem doręczenia decyzji Wójta Gminy P. z dnia (...) października 2014 r. oraz postanowienia z dnia (...) października 2014 r. nie mogły być przedmiotem badania wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 34 § 1a u.p.e.a. wierzyciel w takim przypadku wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Badając merytorycznie wskazane zarzuty organ naruszył wskazany przepis.

Kolejne naruszenie prawa wiąże się brakiem odniesienia do zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek. Skarżąca Spółka zarzuciła nieuwzględnienie przez organ okresów nienaliczania odsetek wynikających z faktu, że decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. została wydana po upływie trzech miesięcy od dnia wszczęcia postępowania - art. 54 § 1 pkt 7 o.p.

Organ odwoławczy w wydanym postanowieniu w żaden sposób nie wypowiedział się w tym zakresie mimo, że kwestia ta była podnoszona wprost w złożonym zażaleniu. Także organ I instancji rozpoznając złożony zarzut, poza ogólnymi stwierdzeniami, nie odniósł się do okoliczności konkretnej sprawy. Brak jest analizy dotyczącej działań organu podatkowego oraz podatnika w kontekście przeprowadzonego postępowania podatkowego, w szczególności okresu jego prowadzenia. Wydane postanowienie nie spełnia wymogów stawianych uzasadnieniu w art. 124 § 2 k.p.a., narusza też zasadę budzenia zaufania do organów władzy publicznej - art. 8 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.).

Zgodne z prawem jest natomiast rozstrzygnięcie organu odwoławczego uznające za niezasadne zarzuty niedopuszczalności egzekucji oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Odnośnie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, należy wskazać, że przepis art. 33 pkt 6 u.p.e.a. stanowi swoistą uzupełniającą klauzulę generalną, obejmującą wszystkie przypadki niewymienione w art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Jak stwierdził WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 22 maja 2013 r., I SA/Gd 348/13 (LEX nr 1368487), w przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Nie może być zatem uwzględniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej uzasadniany przez skarżącą Spółkę przyczynami określonymi w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. (brakiem doręczenia decyzji wymiarowej oraz brakiem nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności). Nie ulega wątpliwości, że egzekwowanie należności podatkowych następuje w trybie egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), tytułem egzekucyjnym jest ww. decyzja Wójta Gminy P. określająca zobowiązanie podatkowe skarżącej Spółki za rok 2009, zaś wobec osoby zobowiązanego nie zachodzą okoliczności, które stałyby na przeszkodzie, aby był podmiotem, w stosunku do którego taka egzekucja mogłaby być prowadzona.

Zarzut niespełnienia wymogów art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., skarżąca Spółka uzasadnia tym, że w tytule wykonawczym bezpodstawnie stwierdzono, że dotyczy on należności wymagalnej. Zarzut ten jest niezasadny.

Na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r., III SA/Wa 1609/14, LEX nr 1746090). W szczególności wskazuje się, że w sytuacji, kiedy tytuł wykonawczy w ogóle nie zawiera danych, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., to adekwatny zarzut podlegałby kwalifikacji z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., zaś w sytuacji, kiedy tytuł zawiera co prawda te dane, ale w ocenie zobowiązanego są one nieprawidłowe, co otwiera merytoryczny spór o tę prawidłowość, to tak sformułowany, adekwatny zarzut podlega kwalifikacji z punktu 1 art. 33 u.p.e.a.

(por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r., III SA/Wa 2006/14, LEX nr 1747013). Wierzyciel w ramach rozpatrywania zarzutu opartego na art. 33 pkt 10 u.p.e.a. nie może zatem oceniać, czy treści tytułu wykonawczego jest zgodna ze stanem rzeczywistym, w tym przypadku, czy należność jest wymagalna.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.