Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 72597

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Białymstoku
z dnia 16 maja 2001 r.
I SA/Bk 718/00

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w B. (…) po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2001 r. sprawy ze skargi W. G. - Agencji Pośrednictwa Handlowego "G." w Ł. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 8 maja 2000 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 1997 r.

- skargę oddala -

Uzasadnienie faktyczne

Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia 31 stycznia 2000 r. określił W. G., prowadzącemu Agencję Pośrednictwa Handlowego "G." w Ł., zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w 1997 r., nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe za czerwiec 1997 r. W uzasadnieniu Inspektor Kontroli Skarbowej podał, że wykonując w 1997 r. działalność gospodarczą p. W. G. dokonał obniżenia podatku należnego o podatek wynikający z oryginałów faktur VAT wystawionych w 1997 r. przez Firmę Handlowo-Usługową "I.-K." M.J. M. w miejscowości J.-Z. oraz przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "K. S." K. D. w W. Jak ustalono kopii tych faktur sprzedawcy jednak nie posiadali. Stosownie do § 54 ust. 4 pkt 2 oraz ust. 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 154, poz. 797 ze zm.) w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy faktura ta nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, chyba że wystawca faktury lub faktury korygującej uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług.

Ponadto w deklaracji VAT-7 ze stycznia 1997 r. podatnik wykazał kwotę nadwyżki podatku naliczonego z poprzedniej deklaracji tj. za grudzień 1996 r. w wysokości 21.283,00 zł podczas gdy zgodnie z decyzją z dnia 17 grudnia 1999 r. Nr [...] nadwyżka ta wynosi 5.854,00 zł.

W odwołaniu W. G. wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podał, że od decyzji organu I instancji określającej kwotę nadwyżki podatku naliczonego za grudzień 1996 r. zostało złożone odwołanie do Izby Skarbowej i od jego rozpatrzenia zależy rozstrzygnięcie tej decyzji. Zarzucił, że nie wyjaśniono u sprzedawcy dlaczego nie posiadają kopii faktury. Nie sposób jest na bieżąco kontrolować dostawcę a ryzyko niezapłacenia VAT przez nieuczciwego dostawcę nie może obciążać uczciwego odbiorcy.

Izba Skarbowa w B., po rozpatrzeniu odwołania, uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego i umorzyła postępowanie w tym zakresie, natomiast w pozostałej części utrzymała decyzję organu I instancji w mocy.

Uchylenie decyzji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego Izba Skarbowa uzasadniła stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego o utracie mocy obowiązującej art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Za utrzymaniem w mocy decyzji w pozostałej części przemawia fakt, że wystawcy faktur na podstawie których podatnik odliczył podatek naliczony nie posiadali kopii tych faktur. Skoro podatnik odliczył podatek naliczony z faktur VAT niepotwierdzonych kopią u sprzedawcy, to w konsekwencji zawyżył o tę kwotę podatek naliczony.

Odnośnie drugiego zarzutu Izba Skarbowa podała, że wydana przez Inspektora UKS decyzja z dnia 17.12.1999 r. Nr [...] wywołuje skutki prawne z chwilą doręczenia jej stronie, a ponadto Izba Skarbowa decyzją z dnia 07.03.2000 r. utrzymała ją w mocy. Jest to więc decyzja ostateczna.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. G. zarzucił naruszenie prawa materialnego, polegające na sprzeczności § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług z przepisami Konstytucji stanowiącymi, iż Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Zdaniem skarżącego tylko przepisy ustawy mogą stanowić w jakich przypadkach podatnik traci uprawnienia do obniżenia kwoty podatku należnego.

Mając na uwadze fakt, iż art. 19 ustawy o VAT ustanawia zasadę obniżania kwoty podatku należnego o podatek naliczony, a art. 25 tej ustawy określa przypadki, w jakich podatnik traci uprawnienia do obniżenia kwoty podatku należnego - należy stwierdzić, że gdyby ustawodawca chciał rozszerzyć przypadki określone w art. 25 ustawy, to uczyniłby to w tym przepisie.

Skarżący podniósł również, że dokonał należytej staranności przy sprawdzaniu kontrahenta, a transakcje zostały dokonane. W tej sytuacji przepisy muszą być realne do spełnienia przez podatnika.

Izba Skarbowa w B. w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o oddalenie skargi podnosząc dodatkowo, że podatnik który otrzymał fakturę niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy, ma prawo domagać się od tego sprzedawcy odszkodowania za poniesione straty na drodze cywilno-prawnej.

Takie stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r., sygn. akt U 9/97 orzekając, że § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wynikające z art. 19 ust. 1 ustawy z 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług podlega wielu ograniczeniom. Jednym z nich był w 1997 r. przepis § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 154, poz. 797). W myśl tego przepisu w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. W myśl ust. 8 wymienionego przepisu, przepisu ust. 4 pkt 2 nie stosuje się, gdy wystawca faktury lub faktury korygującej uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług.

W przedmiotowej sprawie jest niesporne, że podatnik W. G. prowadzący Agencję Pośrednictwa Handlowego "G." w Ł. odliczył w 1997 r. podatek naliczony VAT na podstawie niepotwierdzonych kopią u wystawcy tj. firmy "I.-K." M.J. M. w J.-Z. oraz Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "K. S." - K. D. w W. faktur. Faktury te nie zostały zaewidencjonowane w urządzeniach księgowych ww. firm a podatek należny z nich wynikający nie został zadeklarowany do rozliczenia podatku od towarów i usług.

Organ podatkowy ustalił, że w dokumentach powyższych firm znajdują się faktury o takich samych numerach lecz zostały one wystawione na inny podmiot i w innych wartościach.

Zarzuty skargi sprowadzają się do kwestionowania zgodności z przepisami Konstytucji RP wymienionego wyżej § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r.

Sąd nie podziela podniesionych w skardze zarzutów. Występujący w sprawie problem był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Wyrokiem z dnia 16.06.1998 r., sygn. akt U 9/97 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 54 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W 1997 r. odpowiednikiem ww. przepisu był § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 21.12.1995 r.

W rozważaniach Trybunał Konstytucyjny podkreślił m.in., że jedynie spełnienie konkretnych warunków uprawnia nabywcę do odliczenia podatku naliczonego.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego nie ma znaczenia czy ktoś przyjmuje fakturę w dobrej czy złej wierze. Ryzyko wyboru kontrahenta zawsze obciąża nabywcę towarów lub usług, przede wszystkim dlatego, że istnieje możliwość wyboru innego partnera, bardziej wiarygodnego. Powyższe rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego jest zgodne z zasadami rządzącymi podatkiem VAT i z dotychczasowym orzecznictwem. Przepisy prezentowanego w skardze stanowiska prowadziłyby do akceptowania poglądu, że podatnik może odliczyć podatek naliczony, którego nikt nie zapłacił. Przy czym podatnik jako sprzedawca towaru wlicza podatek naliczony w cenę towaru.

Z przytoczonych powodów Sąd skargę jako niezasadną, oddalił na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.