Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2074930

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 6 czerwca 2016 r.
I SA/Bk 400/16

UZASADNIENIE

Sentencja

| | | Sygn. akt I SA/Bk 400/16 POSTANOWIENIE Dnia 6 czerwca 2016 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) lutego 2016 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

F. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką L. W. oraz pełnoletnimi dziećmi M. W., E. W. i K. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi: emerytura L. W. w wysokości 1.100 zł oraz działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę - Restauracja "S." F. W. w Ł. Przedmiotem prowadzonej działalności jest świadczenie usług o charakterze restauracyjno-gastronomicznym. W 2009 r. w związku z rozwojem firmy skarżący przeprowadził się do nowo wybudowanej siedziby przedsiębiorstwa przy ul. M. w Ł. W związku z budową restauracji wymagającej dużych nakładów finansowych F. W. został zmuszony od 2010 r. do przeprowadzenia stopniowej redukcji etatów, w rezultacie obowiązki dotychczasowych pracowników przejął wnioskodawca z rodziną. Obecnie skarżący znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, prowadzona przez niego działalność generuje wyłącznie straty. Z uzyskiwanych dochodów F. W. nie jest w stanie pokryć w całości nawet bieżących kosztów utrzymania rodziny. Trudna sytuacja losowa wraz z brakiem wolnych środków finansowych spowodowały, że wnioskodawca posiada wysokie zadłużenie, wobec dużej liczby wierzycieli, w tym: z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2008 - 2013 i podatku dochodowego za lata 2010 - 2013 w łącznej wysokości 507.544,75 zł; zaległe składki ZUS - 150.000 zł; wobec Gminy Ł. w kwocie 57.415,14 zł, a także wobec PPIS w B, Wojewody P. oraz osób fizycznych i podmiotów gospodarczych. Skarżący jest również zadłużony wobec przedsiębiorstwa "U." Z. P., K. P. Sp. jawna na kwotę 1.319.831,05 zł (wszczęte postepowanie egzekucyjne). Dodatkowo wnioskodawca ma zaciągnięte trzy kredyty na łączną kwotę 727.000 zł. Sytuacja materialna F. W. jest na tyle zła, że nie było go stać na remont zalanego w 2012 r. domu, w związku z czym został zmuszony do przeprowadzenia się do prowadzonej restauracji. Skarżący jest osobą schorowaną (niewydolność k.s., n.t., o). Miesięczne wydatki na lekarstwa wynoszą 400 zł. Pozostałe opłaty miesięczne to: energia elektryczna - 300 zł; woda - 150 zł; odpady komunalne - 100 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi: dom jednorodzinny o powierzchni (...) m2, wartość szacunkowa 272.000 zł; budynek gastronomiczno - hotelowy o powierzchni (...) m2 o wartości szacunkowej 2.246.000 zł oraz samochód osobowy O. V., rok prod. 2002. Wyszczególnione wyżej nieruchomości są obciążone licznymi hipotekami

(k. 8 - 11).

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 26 kwietnia 2016 r. (k. 21) F. W. oświadczył, że jego córki M. W. i E. W. nie osiągają żadnych dochodów, są osobami bezrobotnymi zarejestrowanymi w urzędzie pracy. Syn K. W. uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 76.462,03 zł rocznie. Skarżący nie jest w stanie zarówno określić jak również i wykazać za pomocą stosownych rachunków i faktur wydatków związanych z utrzymaniem, bowiem od 2013 r. (po zalaniu domu) wraz z rodziną zajmuje pomieszczenia hotelowe w prowadzonej przez siebie restauracji. Szacowane koszty miesięcznego utrzymania rodziny wnioskodawcy to kwota 2.500 zł (woda, prąd, telefony, żywność, lekarstwa koszty eksploatacji samochodu) k. 22.

Do akt sprawy F. W. dołączył: odcinek emerytury L. W. (k. 24); podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2015 r.

(k. 25 i k. 34); wyciąg z rachunku bankowego za okres styczeń - kwiecień 2016 r.

(k. 26); harmonogramy spłat rat zaciągniętych kredytów (k. 27 - 32); podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń - marzec br. (k. 33); raporty wspomagające wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy za okres styczeń - marzec br. (k. 35 - 43); bilans z księgi za 2015 r. (k. 44); zeznanie podatkowe PIT 36L (k. 45 - 51); dokumenty dot. prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zajęcia nieruchomości i wysokości dochodzonych należności

(k. 52 - 55); umowa kredytowa z dnia (...) sierpnia 2007 r. i harmonogramy spłaty kredytu (k. 56 - 66).

Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

W złożonym oświadczeniu F. W. wykazał iż, źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią: emerytura L. W. w wysokości 1.248,91 zł brutto (739,29 zł netto) k. 24 oraz działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę - Restauracja "S." F. W. w Ł., przy ul. M. (...). W 2015 r. z tytułu prowadzenia tej działalności wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 40.057,60 zł, przy przychodzie 408.154,62 zł (k. 34 i k. 48-49). W roku bieżącym w okresie styczeń - marzec osiągnięty dochód wyniósł 799,37 zł, przy przychodzie 64.453,29 zł (k. 33 i k. 35

- 43). Wpływ na rachunek bankowy przedsiębiorstwa w okresie styczeń - kwiecień br. wyniósł 18.679,93 zł (k. 26). Dodatkowym źródłem dochodu rodziny jest firma K. W., Sklep Firmowy Restauracja S., przy ul. G. (...) w Ł. W 2015 r. z tytułu prowadzenia tej działalności K. W. uzyskał przychód w wysokości 180.289,90 zł, przy dochodzie 76.462,03 zł (k. 25). Wydatki związane z utrzymaniem własnym rodziny to kwota około 2.500 zł (woda, prąd, telefony, żywność, lekarstwa koszty eksploatacji samochodu). Dodatkowo wnioskodawca spłaca raty zaciągniętych kredytów - wykazana wysokość miesięcznych rat spłaty tych zobowiązań to 6.146,83 zł (k. 28 - 29; k. 31 - 32; k. 61 - 66). Ponadto, skarżący ma zaciągnięty w (...) r. kredyt w wysokości 2.000.000 zł na okres (...) miesięcy - brak możliwości ustalenia wysokości miesięcznej raty z uwagi na niedołączenie do akt sprawy harmonogramu spłaty tego zobowiązania

(k. 56 - 60). Oprócz zaciągniętych kredytów F. W. jest zadłużony wobec innych podmiotów na łączną kwotę 2.034.790,94 zł (z tytułu: podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego; zaległych składek ZUS oraz wobec: Gminy Ł.; PPIS w B.; W. P.; przedsiębiorstwa "U." Z. P. P. Sp. jawna) k. 9. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom jednorodzinny o powierzchni (...) m2, budynek gastronomiczno - hotelowy o powierzchni (...) m2 oraz samochód osobowy O. V., rok prod. 2002.

W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła okoliczność, iż F. W. znajduje się w sytuacji materialnej pozwalającej na uznanie, iż jest on w stanie uiścić koszty sądowe zarówno na obecnym etapie postępowania jak również i inne ewentualne koszty które mogą się pojawić w sprawie niniejszej. Świadczy o tym zestawienie wysokości kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł z wynikami finansowymi przedsiębiorstwa prowadzonego przez wnioskodawcę. W tym miejscu należy przypomnieć, iż w 2015 r. z tytułu prowadzenia tej działalności wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 40.057,60 zł, przy przychodzie 408.154,62 zł. W roku bieżącym w okresie styczeń - marzec osiągnięty dochód wyniósł 799,37 zł, przy przychodzie 64.453,29 zł. Wpływ na rachunek bankowy przedsiębiorstwa w okresie styczeń - kwiecień br. wyniósł 18.679,93 zł. Podkreślenia wymaga, iż rodzina posiada dodatkowe źródła utrzymania tj. przynoszącą dochód działalność gospodarczą prowadzoną przez K. W. (w 2015 r. z tego tytułu uzyskano przychód w wysokości 180.289,90 zł, przy dochodzie 76.462,03 zł) oraz emeryturę otrzymywaną przez L. W. Powyższe dane świadczą o tym, iż sytuacja materialna rodziny skarżącego pozwala na wygospodarowanie kwoty 500 zł na pokrycie wpisu od skargi jak również i innych ewentualnych kosztów sądowych w sprawie niniejszej.

Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto, koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie.

W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8).

Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771).

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.