I SA/Bd 757/17, Zakres kontroli wykonywanej przez sąd. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2363578

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2017 r. I SA/Bd 757/17 Zakres kontroli wykonywanej przez sąd.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski.

Sędziowie WSA: Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.), Jarosław Szulc.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi K. D. i Ł. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania

1. Uchyla zaskarżone postanowienie

2. Nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę (...) ((...)) zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi

3. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz K. D. i Ł. D. kwotę (...) ((...)) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we (...) odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie złożonego w dniu (...) stycznia 2017 r. wniosku o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym.

Po rozpoznaniu zażaleń K. D. i Ł. D. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia (...) maja 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przywołał art. 165 i art. 165a Ordynacji podatkowej stwierdzając, że istnieją dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich to sytuacja, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, druga podstawa odmowy wszczęcia postępowania została określona bardzo szeroko jako przypadki, w których postępowanie z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte. Żądanie wszczęcia postępowania wyznacza zarazem przedmiot i zakres postępowania, które na skutek tego żądania jest inicjowane i dalej prowadzone. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania ma natomiast na celu wyeliminowanie sytuacji, w których postępowanie wszczęte na skutek wniesionego żądania nie może zakończyć się wydaniem orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do jej istoty.

Organ podkreślił, iż w przypadku wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, którego przedmiotem jest ocena istnienia warunków do wszczęcia na żądanie strony określonego postępowania, organ odwoławczy nie jest władny orzekać o istocie czy losie samej sprawy. Może jedynie rozstrzygać o zasadności lub bezzasadności zaskarżonego, w tym przypadku postanowienia, a więc o tym, czy zachodzą przesłanki wyłączające dopuszczalność wszczęcia postępowania i w tym zakresie bada wyłącznie prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Orzeczenie to skutkuje brakiem postępowania w sprawie żądania strony i ma charakter formalny.

Dyrektor wskazał, że w dniu (...) stycznia 2017 r. skarżący zwrócili się do Naczelnika z wnioskiem o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym. Na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku ustalono, iż w 2014 r. rozpoczęli budowę domu jednorodzinnego. Przystąpienie do użytkowania nastąpiło od dnia (...) lipca 2016 r. Wniosek o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym został złożony w poniedziałek (...) stycznia 2017 r., natomiast dzień (...) grudnia 2016 r. przypadał w sobotę.

W myśl art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. z 2015 r. poz. 1865 z późn. zm.) zwrot dokonywany jest na wniosek osoby fizycznej złożony w urzędzie skarbowym. Wniosek o zwrot wydatków osoba fizyczna składa raz, nie później niż do dnia 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego (art. 23 ust. 2 cytowanej ustawy). Użycie przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "nie później niż" oznacza, że wniosek o zwrot może zostać złożony przed zakończeniem budowy domu jednorodzinnego i przed przystąpieniem do użytkowania wybudowanego domu jednorodzinnego, nie później niż do 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania. Przepis ten oznacza, iż termin, w którym najpóźniej osoba fizyczna może wniosek taki złożyć, aby ubiegać się o zwrot części wydatków poniesionych w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych w związku z budową domu jednorodzinnego to 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego domu jednorodzinnego.

Organ zaznaczył, iż w przepisach wyróżnia się dwa rodzaje terminów: terminy materialne i terminy procesowe. Różnica skutków prawnych upływu terminu materialnego i terminu procesowego wyraża się tym, że terminy materialne są nieprzywracalne. Termin wynikający z art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, jest terminem prawa materialnego. Z tego też względu w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka określona przepisami prawa, która uniemożliwiała uwzględnienie żądania.

Organ nie zgodził się, by w przedmiotowej sprawie miał zastosowanie art. 26 ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Kwestia upływu terminu uregulowana jest w cytowanej ustawie odrębnie niż w Ordynacji podatkowej.

W przedmiotowej sprawie nie znajduje zatem zastosowania art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.) zgodnie z którym, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej.

Organ dodał, że "Wyjaśnienia w sprawie terminu składania deklaracji podatkowych", których kserokopię skarżący dołączyli do zażaleń, zamieszczone na stronie Ministra Finansów odnoszące się do brzmienia art. 12 § 5 ustawy Ordynacja podatkowa dotyczą terminu składania deklaracji podatkowych, których obowiązek złożenia wynika z mocy prawa nie zaś wniosków.

Reasumując organ wskazał, iż z przepisu art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa wynika, że organ podatkowy ma prawo odmówić wszczęcia postępowania podatkowego, gdy stwierdzi, że zaistniały przyczyny wszczęcie to uniemożliwiające. Za taką przyczynę uznał fakt, iż z uwagi na termin złożenia wniosku o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym wniosek skarżących został złożony po ustawowym terminie o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi. W związku z tym brak było możliwości rozpatrzenia treści żądania zawartego we wniosku o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym.

W skardze do tut. Sądu skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego we W., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na niezastosowaniu art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa i błędnym uznaniu, że strony złożyły przedmiotowy wniosek z naruszeniem terminu wskazywanego w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, podczas kiedy należało uznać, że zgodnie z art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej stosując kryterium legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ocenie podlega zatem prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego do zaistniałego stanu faktycznego, trafność dokonanej wykładni oraz prawidłowość procedury zastosowanej w sprawie.

W postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To oznacza, że zakres kontroli wykonywanej przez sąd nie wyznaczają zarzuty zawarte w skardze, a granice sprawy administracyjnej, rozstrzygniętej przez organ.

Zaskarżone rozstrzygnięcie podlega uchyleniu tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie procedury w stopniu, mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Wówczas takie rozstrzygnięcie zostaje wyeliminowane z obrotu prawnego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) - dalej zwana w skrócie: "p.p.s.a.".

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu narusza prawo a to oznacza, że winno być wyeliminowane z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) maja 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego z wniosku małż. Dzięciołowskich z dnia (...) stycznia 2017 r. o zwrot niektórych wydatków zw. z budownictwem mieszkaniowym. Nie budzi wątpliwości, jak trafnie wskazał organ, że przepisy dotyczące terminu złożenia wniosku, są przepisami prawa materialnego (art. 23 ust. 2 cyt. ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. z 2015 r. poz. 1865) - dalej ww. ustawa zwana:"mieszkanie dla młodych". Termin ten nie może być wydłużany ani skracany. Z tym stanowiskiem należy się zgodzić. Istotnie termin prawa materialnego jest terminem zawitym i nie stosuje się do niego norm procesowych dotyczących przywracania terminu.

Wbrew stanowisku organu w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z przedłużaniem terminu a spór dotyczy jedynie zasad dotyczących upływu terminu na złożenie wniosku w dniach wolnych od pracy. Należy wskazać, że zasady obliczania terminów określone w art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2016 r. poz. 846 z późn. zm.) - dalej zwana w skrócie: "O.p." mają zastosowanie zarówno do terminów prawa materialnego, jak i do terminów procesowych.

Jak wynika ze stanu faktycznego skarżący przedmiotowy wniosek winni złożył do

(...) grudnia 2016 r. zgodnie z zapisem art. 23 ust. 2 cyt ustawy mieszkanie dla młodych. Wniosek ten jednak został skutecznie złożony dopiero w dniu (...) stycznia 2017 r., gdyż dzień (...) grudnia 2016 r. przypadał w sobotę, tj. w dniu uznanym za dzień wolny od pracy, a dzień następny (...) stycznia 2017 r. był dniem świątecznym, również wolnym od pracy. Strony powołały się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 15 czerwca 2011 r. I OPS 1/11, którą sobotę uznano za dzień wolny od pracy. Strony zasadnie zdaniem Sądu, jako argument przywołały przepis art. 26 cyt. powyżej ustawy mieszkanie dla młodych, zgodnie z treścią którego: "w sprawach nieuregulowanym w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy ustawy O.p." Nie ma racji organ wskazując, iż ustawa mieszkanie dla młodych reguluje kwestie liczenia terminów. W sprawie ma zastosowanie art. 12 § 5 O.p. zgodnie z którym: "Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, chyba, że ustawy podatkowe stanowią inaczej". Należy podkreślić, że zasada określona w art. 12 § 5 O.p. jest adresowana zarówno do organu jak i do podatnika.

W opinii Sądu strony zasadnie uznały, że ww. termin na złożenie wniosku w ich wypadku skutecznie upłynął (...) stycznia 2017 r. skoro de facto, zarówno (...) grudnia 2016 r. (sobota) jak i (...) stycznia 2017 r. niedziela to dni wolne od pracy. To oznacza, że termin ten z woli Ustawodawcy został przesunięty na (...) stycznia 2017 r. a nie wydłużony, jak wskazuje organ.

Reasumując należy uznać, że wniosek z (...) stycznia 2017 r. nie został złożony z uchybieniem terminu, a w konsekwencji należy stwierdzić, że nie zaszła żadna z przesłanek wskazanych przez organ a wynikających z zastosowania art. 165a Ordynacji podatkowej.

Należy jeszcze raz zaznaczyć, że nie mamy tu do czynienia z przedłużeniem terminu, a z jego przesunięciem, gdyż złożenie ww. wniosku w dniu 31 grudnia 2016 było z przyczyn niezależnych od stron, niemożliwe, bo zarówno organy podatkowe jak i operatorzy w tych dniach wolnych od pracy - nie pracowali.

Ustawodawca dbając o interesy obywateli kwestię liczenia terminów rozwiązał zarówno w ustawie Ordynacja podatkowa art. 12 § 5, jak również w ustawie k.p.a. w art. 57 § 4 i w kodeksie cywilnym art. 115 k.c., w kodeksie k.p.c. art. 165 § 1, nadto analogiczne stanowisko zawarte jest w ustawie p.p.s.a. w art. 83 § 2.

Podobnie w orzecznictwie NSA vide wyrok w sprawach o sygn. akt I OSK 2012/11 i II OSK 911/16.

Reasumując, rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy powinien odnieść się do zarzutów zażalenia, uwzględniając powyższe stanowisko składu orzekającego.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że wydane postanowienie narusza prawo, w szczególności art. 165a i art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej. To oznacza, że zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. powinno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Sąd w oparciu o art. 200 ww. ustawy orzekł o kosztach sądowych.

E. Kruppik-Świetlicka L. Kleczkowski J. Szulc

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.