I SA/Bd 751/19, Odpowiednie stosowanie do należności z tytułu składek art. 118 o.p. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2924639

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lutego 2020 r. I SA/Bd 751/19 Odpowiednie stosowanie do należności z tytułu składek art. 118 o.p.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc.

Sędziowie WSA: Urszula Wiśniewska (spr.), Ewa Kruppik-Świetlicka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia (...) października 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. wszczął do majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia (...) maja 2018 r. o nr od (...) oraz od RB (...) W celu realizacji powyższych należności zawiadomieniami z dnia (...) maja 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w E. B. S.A. we W. Zawiadomienia o zajęciu, a także odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Stronie dnia (...) maja 2018 r.

S. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego Zobowiązany wskazał na: przedawnienie, wygaśnięcie, a co za tym idzie nieistnienie obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia w zakresie tytułów wykonawczych od nr (...) do nr (...) oraz niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Rozpoznając wniesione zarzuty Dyrektor Oddziału ZUS w T. postanowieniem z dnia (...) czerwca 2018 r. odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia zaległości z tytułu składek oraz zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień, oraz uznał zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i z tego powodu umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od (...)

W wyniku rozpatrzenia zażalenia, postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2018 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 770/18 uchylił postanowienia organów obu instancji w sprawie zarzutów.

Ponownie rozpoznając złożone zarzuty Dyrektor Oddziału ZUS w T. postanowieniem z dnia (...) maja 2019 r. odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia zaległości z tytułu składek oraz zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień, a także uznające zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia (...) czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 dalej także jako: "u.p.e.a.") i z tego powodu umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od RB-138/2018 do RB-140/2018, RB-142/2018 oraz od RB-144/2018 do Rb-160/2018.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia (...) lipca 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że nie wypełnia ono wszystkich zaleceń wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 770/18.

Po ponownym rozpoznaniu zarzutów, Dyrektor Oddziału ZUS w T. postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2019 r. odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia zaległości z tytułu składek oraz zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień, oraz uznał zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i z tego powodu umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od RB-138/2018 do RB-140/2018, RB-142/2018 oraz od Rb-144/2018 do Rb-160/2018.

W złożonym zażaleniu Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie zarzutu przedawnienia orzeczenie, iż wierzytelności dochodzone zaskarżonymi tytułami wykonawczymi wygasły na skutek upływu terminu przedawnienia. Podkreślił, że zgodnie z art. 118 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 506 dalej także jako: "O.p.")) w związku z art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. zm. dalej także jako: "u.s.u.s.") z dniem 31 grudnia 2016 r. nastąpiło przedawnienie zobowiązania wynikającego z doręczonej w dniu 1 lipca 2013 r. decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Bieg terminu przedawnienia nie został przerwany, ponieważ nie zaistniały przesłanki z art. 70 § 2 pkt 1 § 3 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 16 października utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm. dalej jako: "u.p.e.a."), które mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Podkreślił, że zawarta w zaskarżonym postanowieniu wypowiedź wierzyciela co do zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 jest wiążąca także dla Dyrektora Izby Skarbowej. Organ odwoławczy nie został bowiem wyposażony przez ustawodawcę w odpowiednie narzędzia i uprawnienia umożliwiające dokonanie kontroli działań wierzyciela.

Dalej Dyrektor IAS podał, że odnosząc się do zarzutu przedawnienia dochodzonych należności Dyrektor Oddziału ZUS w T. wyjaśnił, iż decyzja orzekająca o odpowiedzialności za zadłużenie z tytułu składek P. B.-M. "Z." sp. z o.o. została wydana (...) czerwca 2013 r. Wyrokiem z dnia 25 lipca 2017 r. sygn. akt (...) Sąd Apelacyjny w G. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniesioną przez Stronę apelację Zgodnie z art. 118 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie można wydać decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Na dzień wydania decyzji termin ten nie upłynął, bowiem w odniesieniu do należności o najwcześniejszym terminie płatności tj. za miesiąc wrzesień 2010 r. upływał z dniem (...) grudnia 2015 r. Organ egzekucyjny zauważył, że zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 5d ustawy z dnia (...) października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm.) przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Przepis wszedł w życie (...) stycznia 2003 r. Zatem mając na uwadze datę wydania decyzji tj. (...) czerwca 2013 r. termin ten upływał z dniem (...) grudnia 2018 r.

Organ egzekucyjny wskazał, że w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia, w związku z ówczesnym brzmieniem art. 31 ustawy, zastosowanie miał art. 118 § 2 zdanie drugie ustawy Ordynacja podatkowa. Oznacza to, że w przypadku odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania z tytułu składek nie miał zastosowania § 2 art. 118 Ordynacji podatkowej, w części regulującej w sposób odmienny, niż czyni to art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, termin i bieg przedawnienia zobowiązania osób trzecich. Ocena, czy doszło do przedawnienia należności powinna być dokonana na podstawie przepisów ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym po dniu (...) stycznia 2003 r. W ocenie Dyrektora Oddziału ZUS w T. bieg terminu przedawnienia zobowiązania został zawieszony, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W dniu (...) maja 2018 r. wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze o numerach od (...) Na podstawie tych tytułów wykonawczych, zawiadomieniami z dnia (...) maja 2018 r. nr (...) i Z-RB-3/2018 organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w E. B. S.A. we W. Zawiadomienia o zajęciu, a także odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Stronie dnia (...) maja 2018 r. Należności wynikające z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, nie uległy zatem przedawnieniu. Ponadto, organ egzekucyjny wyjaśnił, że gdyby bieg terminu przedawnienia dochodzenia od Skarżącego, jako od osoby trzeciej, należności wynikających z decyzji nie został zawieszony, przedawnienie należności i tak nie nastąpiłoby w związku z ich zabezpieczeniem, z tym, że wówczas wierzyciel mógłby dochodzić tych należności z przedmiotu zabezpieczenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat we (...) wpisami hipotek przymusowych na nieruchomościach Strony zabezpieczył należności wynikające z decyzji o jej odpowiedzialności.

Wskazano ponadto, że przedawnieniu nie uległy również należności dłużnika pierwotnego. Bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek P. B.-M. Z. Sp. z o.o., zgodnie z obowiązującymi przepisami, został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W zakresie zarzutu niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym wyjaśniono, że wobec braku zapłaty należności objętych decyzją, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we (...) wystawił i skierował na adres zamieszkania Skarżącego upomnienia o nr od (...). Upomnienia powyższe Skarżący odebrał w dniu (...) stycznia 2018 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Wobec tego zarzut braku doręczenia upomnienia uznano za niezasadny.

W zakresie zarzutu, o którym mowa 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowisko wierzyciela nie jest wiążące, zatem organ nadzoru dokonuje jego samodzielnej oceny. Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 organ wyjaśnił, że należności wskazane w upomnieniach mogą różnić się od tych ujętych w tytułach wykonawczych. Wynika to z obowiązku określonego w art. 27a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. wskazania w tytule wykonawczym należności pieniężnych po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy. Wobec tego różnice wynikające z zaokrągleń nie dają podstawy do twierdzenia, że upomnienie nie zostało doręczone.

Organ egzekucyjny właściwie orzekł o uznaniu zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za zasadny. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w tytułach wykonawczych nie wskazano daty doręczenia upomnienia, wskazano błędny numer Pesel, a także nie zawarto w nich informacji, że dochodzone należności zostały zabezpieczone hipoteką przymusową. Wskazane wyżej nieprawidłowości spowodowały umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do brzmienia art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:

- art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 24 ust. 4, art. 31 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 93 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu wygaśnięcia obowiązku na skutek przedawnienia,

- art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 118 § 2 oraz art. 59 § 1 pkt 9 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 93 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu wygaśnięcia obowiązku na skutek przedawnienia, którego termin upłynął w dniu (...) grudnia 2016 r.,

- art. 24 ust. 5 i 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędne zastosowanie, ponieważ przepis ten nie dotyczy należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich.

W uzasadnieniu Skarżący podał, że decyzja orzekająca o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu P. B.-M. Z. za jej zobowiązania z tytułu zaległych składek została mu doręczona w lipcu 2013 r. Natomiast przedawnienie zobowiązania wynikającego z tej decyzji nastąpiło z upływem (...) grudnia 2016 r. Bieg terminu przedawnienia nie został przerwany, ponieważ nie zaistniały przesłanki z art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem Strony doręczenie tytułów wykonawczych nie jest czynnością egzekucyjną tylko techniczną i nie powoduje ani zawieszenia ani przerwania biegu terminu przedawnienia. Skarżący zarzucił również, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych do (...) grudnia 2017 r. nie zastosował wobec niego środka egzekucyjnego. Środkiem egzekucyjnym nie jest bowiem upomnienie ani ustanowienie hipoteki na nieruchomości.

Zdaniem Skarżącego w sprawie zastosowanie znajduje art. 118 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 i 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, natomiast art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma zastosowanie tylko wobec należności składkowych dochodzonych na zasadach ogólnych. Do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich stosuje się terminy przedawnienia z art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz regulacje z Ordynacji podatkowej, stosowanej na podstawie odesłania zawartego w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. W świetle powyższego, zobowiązania Strony wynikające z decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej uległy przedawnieniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej jako: "p.p.s.a." wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.

Zasadniczy zarzut podniesiony w skardze to bezzasadność stanowiska organu w przedmiocie braku przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi, które zdaniem Strony uległy przedawnieniu zarówno wobec spółki PBM "Z." Sp. z o.o. we (...), jak i wobec Skarżącego, ponoszącego jako osoba trzecia akcesoryjną odpowiedzialność za składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być okoliczności enumeratywnie wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a., w tym także przedawnienie obowiązku (pkt 1). W zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca - stosownie do dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W skardze Skarżący argumentuje, że art. 24 ust. 5b u.s.u.s. ma zastosowanie tylko wobec należności składkowych dochodzonych na zasadach ogólnych, a do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, stosuje się terminy przedawnienia z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. oraz regulacje z Ordynacji podatkowej, stosowanej na podstawie art. 31 u.s.u.s. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, gdyż w tym zakresie nie mają zastosowania ani art. 24 ust. 5a i ust. 5b, ani art. 24 ust. 5c u.s.u.s., ponieważ regulacje te dotyczą zobowiązań płatnika składek, a nie osoby trzeciej. Zdaniem Strony skarżącej, zgodnie z art. 118 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. z dniem (...) grudnia 2016 r. nastąpiło przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat we (...) z dnia (...) czerwca 2013 r., orzekającej o odpowiedzialności T. W. jako członka zarządu PBM "Z." Sp. z o. o we (...), doręczonej w lipcu 2013 r.

W pierwszej kolejności Sąd rozpoznając niniejszą sprawę chciałby wskazać, że w niniejszej sprawie w odniesieniu do tych samych tytułów wykonawczych tut. Sąd wypowiedział się już w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 770/18. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wyrażona w tym przepisie zasada związania organu (oraz sądu) ponownie rozpoznającego sprawę dotyczy zarówno sentencji orzeczenia, jak i jego uzasadnienia, w którym sąd wyraził ocenę prawną zaskarżonego aktu oraz udzielił organom wskazań co do dalszego postępowania. Ocena prawna może dotyczyć zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Związanie organu i sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej w pełni zastosować. Sąd natomiast musi konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. Innymi słowy, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 1957/16). Podkreślenia także wymaga, że ustawodawca, na gruncie art. 153 p.p.s.a., w żadnym przypadku nie przewiduje zwolnienia organu od obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznawania sprawy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu, gdy tenże się z nimi nie zgadza (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 288/19).

Sąd we wskazanym wyżej wyroku odniósł się do zarzutów podniesionych ponownie przez Stronę w niniejszym postępowaniu. Mając na uwadze związanie Sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. Sąd w obecnym składzie odwołuje się do tej oceny przyjmując ją za swoją.

Ponieważ sprawa dotyczy odpowiedzialności Skarżącego z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należy odwołać się do ustawy regulującej wymiar, pobór, przedawnienie należności z tytułu zobowiązań składkowych, tj. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5d u.s.u.s., obowiązującym w dacie wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Przepis ten wszedł w życie od dnia 1 stycznia 2003 r. (art. 23 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.) - podobnie jak art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wydłużający termin przedawnienia zobowiązań z tytułu składek z 5 do 10 lat licząc od dnia ich wymagalności. Regulacja zawarta w ustawie zmieniającej wprowadzała też instytucję nieprzedawnienia się należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką lub zastawem (art. 24 ust. 5 u.s.u.s.), zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek (art. 24 ust. 5a, ust. 5b i ust. 6 u.s.u.s.), przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek (art. 24 ust. 5c u.s.u.s.), a także wspomniane przedawnienie zobowiązania z tytułu składek, wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 24 ust. 5d u.s.u.s.).

Rację jednak ma Skarżący, że przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, albowiem w tym zakresie nie mają zastosowania art. 24 ust. 5a i ust. 5b, ani art. 24 ust. 5c u.s.u.s., ponieważ dotyczą zobowiązań płatnika składek, a nie osoby trzeciej. Z kolei, przepis art. 31 u.s.u.s. nakazywał do należności z tytułu składek odpowiednio stosować m.in. art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Z art. 118 § 1 O.p. wynika, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do zobowiązań z tytułu składek, a kwestia w nim normowana nie została uregulowana w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast jeśli chodzi o przepis art. 118 § 2 O.p. zdanie pierwsze to wynika z niego, że przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przepis ten nie będzie miał zastosowania do regulacji przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej, wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności, ponieważ zagadnienie to zostało uregulowane odmiennie w przepisie art. 24 ust. 5d u.s.u.s. Z kolei ze zdania drugiego § 2 art. 118 O.p., wynikało, że przepisy art. 70 § 2 pkt 1 i § 3-5 stosuje się odpowiednio, z tym że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata. Normy powołane w tym przepisie regulują kwestię zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności (art. 70 § 2 pkt 1 O.p. w związku z art. 118 § 2 zd. 2 O.p. i art. 31 u.s.u.s.), przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności (art. 70 § 3 i 4 O.p. w związku z art. 118 § 2 zd. 2 O.p. i art. 31 u.s.u.s.). Przepis art. 118 § 2 zdanie drugie Ordynacji podatkowej miał zatem odpowiednie zastosowanie do oceny zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia należności składkowych. Wyraz temu dał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 8/09 stwierdzając, że art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. oraz art. 118 § 2 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej regulują - w odmienny sposób i w odniesieniu do różnych zobowiązań tę samą kwestię - przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania innego podmiotu. Inny jest termin przedawnienia (odpowiednio - 5 i 3 lata) oraz początek biegu terminu (koniec roku, w którym decyzja została wydana w odniesieniu do należności z tytułu składek, a przy odpowiedzialności podatkowej, w którym została doręczona). Są to dwie różne regulacje prawne. Stąd też "odpowiednie" stosowanie do należności z tytułu składek art. 118 O.p. dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy nie ma odpowiedniej regulacji prawnej w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec powyższego w zakresie objętym dyspozycją § 2 tego artykułu odpowiednie zastosowanie będzie miało tylko zdanie drugie (przerwanie biegu przedawnienia). Jeśli chodzi o termin przedawnienia i jego bieg zastosowanie ma art. 24 ust. 5d u.s.u.s.

Odnosząc przedstawioną argumentację prawną do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r. ZUS orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległe zobowiązania P. B.-M. "Z." sp. z o.o. z tytułu składek, za okres począwszy od września 2010 r. do grudnia 2012 r. Mając zatem na uwadze treść przepisu art. 118 § 1 O.p., stosowanego odpowiednio na mocy art. 31 u.s.u.s., pięcioletni termin umożliwiający organowi wydanie decyzji w odniesieniu do należności o najwcześniejszym terminie płatności tj. za miesiąc wrzesień 2010 r., upływał z dniem (...) grudnia 2015 r. Z przepisu tego wynika bowiem, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Na dzień wydania decyzji tj. (...) czerwca 2013 r. termin ten nie upłynął, a zatem w tym zakresie organ nie naruszył przepisu art. 118 § 1 O.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s.

Z kolei, zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5d u.s.u.s., obowiązującym w dacie wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Zatem, mając na uwadze podaną datę wydania decyzji, termin ten upłynął z dniem (...) grudnia 2018 r. W konsekwencji dla skuteczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego istotne jest czy nastąpiło zawieszenie bądź przerwa biegu terminu przedawnienia. Jak już wskazano wyżej, oceny tej należy dokonać w oparciu o treść art. 70 § 4 O.p. w związku z art. 118 § 2 zd. 2 O.p. i art. 31 u.s.u.s. Zgodnie z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Jak wynika z akt sprawy w dniu (...) maja 2018 r. Skarżący odebrał zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z tytułami wykonawczymi co skutkował przerwaniem biegu terminu przedawnienia (k. 18-65 akt admin.).

W ocenie Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizując wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia (...) grudnia 2018 r. przeanalizował i wyjaśnił w dostatecznym stopniu kwestię przedawnienia należności składkowych wobec dłużnika pierwotnego, czyli P. B.-M. "Z." sp. z o.o. Dokonując oceny tej kwestii organ uwzględnił, że zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w 2010 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zmieniony ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074). Zgodnie z tym przepisem, obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne. Ustawa z 18 grudnia 2002 r. nie zawierała przepisów przejściowych w zakresie stosowania znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. do należności z tytułu składek wymagalnych i nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. Zgodnie jednak z ugruntowanym poglądem prezentowanym w orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych - który to skład orzekający w sprawie w pełni podziela - do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por. uchwały Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008 r., sygn. I UZP 4/08 oraz z 2 lipca 2008 r., sygn. II UZP 5/08 - Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16 i 17 i wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2008 r., II GSK 547/08 oraz z 8 lutego 2011 r., II GSK193/10).

W dalszej kolejności, z dniem 1 stycznia 2012 r. został zmieniony przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s., przez określenie 5-letniego terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011.232.1378) do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 tej ustawy). W przepisie art. 24 przewidziano zdarzenia, które mają wpływ na bieg terminu przedawnienia, tj. układ ratalny, zawieszenie, przerwanie biegu terminu przedawnienia, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania świadczenia (art. 24 ust. 5, 5a, 5b, 5c).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnosząc się do kwestii przedawnienia należności składkowych wobec dłużnika pierwotnego wskazał, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Opisał podjęte czynności egzekucyjne, wyliczył okres zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz wskazał datę z którą należności ulegały przedawnieniu (str. 7-13 postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wyjaśniając, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było sukcesywnie w zakresie wszystkich okresów objętych decyzją orzekającą o odpowiedzialności Skarżącego. Postanowieniem z (...) grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we (...) umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Spółki z uwagi na jego bezskuteczność. Nie budzi zatem wątpliwości, że należności z tytułu składek dłużnika pierwotnego nie były przedawnione w chwili doręczenia Stronie tytułów wykonawczych, wobec czego za bezpodstawny uznać należy zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w związku z 24 ust. 4 w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s.

W zakresie oceny pozostałych zarzutów (brak doręczenia upomnienia, naruszenie art. 27 u.p.e.a.), których w skardze nie podważono Sąd w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.